O‘quvchilarning mustaqil faoliyatini tashkil etishda motivatsiya va o‘zini o‘zi boshqarishning psixologik roli
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22083879Аннотация
Mazkur maqolada o‘quvchilarning mustaqil faoliyatini samarali tashkil etish va rivojlantirishda motivatsiya
hamda o‘zini o‘zi boshqarish jarayonlarining psixologik ahamiyati yoritiladi. Mustaqil faoliyat o‘quvchining topshiriqni bevosita
nazoratsiz bajarishi emas, balki maqsadni anglash, faoliyatni rejalashtirish, zarur resurslarni tanlash, faoliyat jarayonini
nazorat qilish, yuzaga keladigan qiyinchiliklarni mustaqil bartaraf etish va erishilgan natijani baholashni o‘z ichiga
oluvchi murakkab psixologik jarayon sifatida talqin qilinadi. Tadqiqot doirasida ichki va tashqi motivatsiyaning o‘quv faolligiga
ta’siri, maqsadga yo‘naltirilganlik, o‘zini nazorat qilish, vaqtni boshqarish, iroda va refleksiyaning mustaqil ishlash
jarayonidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarda mustaqillikni shakllantirish uchun psixologik jihatdan qulay
ta’lim muhiti, individual imkoniyatlarga mos topshiriqlar va konstruktiv pedagogik qo‘llab-quvvatlash zarurligi asoslanadi.
Maqolada motivatsiya va o‘zini o‘zi boshqarishning o‘zaro uyg‘unligi o‘quvchilarning mustaqil faoliyat samaradorligini
belgilovchi muhim psixologik shartlardan biri sifatida ko‘rsatiladi.
Ключевые слова
mustaqil faoliyat, o‘quv motivatsiyasi, o‘zini o‘zi boshqarish, psixologik rol, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, o‘zini nazorat qilish, maqsadga yo‘naltirilganlik, refleksiya, iroda, o‘quv faolligi, mustaqil ishlashБиблиографические ссылки
1. Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. - New York: W. H. Freeman and Company, 1997.
2. Bandura A. Social cognitive theory: An agentic perspective // Annual Review of Psychology. - 2001. - Vol. 52. - P. 1–26.
3. Deci E. L., Ryan R. M. Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. - New York: Plenum Press,
1985.
4. Ryan R. M., Deci E. L. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and
well-being // American Psychologist. - 2000. - Vol. 55, No. 1. - P. 68–78.
5. Ryan R. M., Deci E. L. Self-Determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness.
– New York: Guilford Press, 2017.
6. Zimmerman B. J. Becoming a self-regulated learner: An overview // Theory Into Practice. - 2002. - Vol. 41, No. 2. - P.
64–70.
7. Zimmerman B. J. Attaining self-regulation: A social cognitive perspective // In: Boekaerts M., Pintrich P. R., Zeidner M.
(Eds.). Handbook of Self-Regulation. - San Diego: Academic Press, 2000. - P. 13–39.
8. Pintrich P. R. The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing // Theory Into Practice. - 2002.
- Vol. 41, No. 4. - P. 219–225.
9. Schunk D. H., DiBenedetto M. K. Motivation and social cognitive theory // Contemporary Educational Psychology. -
2020. - Vol. 60. - Article 101832.
10. Schunk D. H., Greene J. A. Handbook of Self-Regulation of Learning and Performance. - 2nd ed. - New York: Routledge,
2018.
11. Boekaerts M. Self-regulated learning: A new concept embraced by researchers, policy makers, educators, teachers,
and students // Learning and Instruction. - 1999. - Vol. 9, No. 5. - P. 445–447.
12. Panadero E. A review of self-regulated learning: Six models and four directions for research // Frontiers in Psychology.
- 2017. - Vol. 8. - Article 422.
13. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. - London: Routledge,
2009.
14. Woolfolk A. Educational Psychology. - 14th ed. - Boston: Pearson, 2019.
15. Slavin R. E. Educational Psychology: Theory and Practice. - 12th ed. - Boston: Pearson, 2018.
16. Mayer R. E. Applying the Science of Learning. - Boston: Pearson, 2011.
17. Zimmerman B. J., Schunk D. H. Self-Regulated Learning and Academic Achievement: Theoretical Perspectives. - 2nd
ed. - New York: Routledge, 2001.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
