Pedagogik, metadologik, innovatsion fan va ta’limga oid ilmiy jurnal
TALABA-QIZLARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZI QADRIYATLARINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada talaba-qizlarda sog‘lom turmush tarzi qadriyatlarini rivojlantirishning nazariy va metodologik asoslari tizimli tahlil qilindi. Sog‘lom turmush tarzi alohida gigiyenik talablar yig‘indisi emas, balki sog‘liqni shaxsiy, ijtimoiy va kasbiy farovonlikning tayanch sharti sifatida anglash, kundalik tanlovlarda ustuvorlashtirish hamda o‘z xulqini ongli boshqarishga tayyorlikni ifodalovchi integrativ qadriyat sifatida talqin etildi. Tadqiqot aksiologik, shaxsga yo‘naltirilgan, faoliyatli, kompetensiyaviy, gender-sezgir va ijtimoiy-ekologik yondashuvlar birligiga asoslandi. Tahlil natijasida qadriyatning kognitiv-mazmuniy, motivatsion-aksiologik, faoliyatli-xulqiy va refleksiv-regulyativ komponentlari aniqlashtirildi. “Anglash–Qabul qilish–Tanlash–Mustahkamlash–O‘zini boshqarish” interiorizatsiya sikli hamda uni amalga oshirish prinsiplari ishlab chiqildi. Taklif etilgan konseptual asos talaba-qizlar bilan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari, auditoriyadan tashqari sog‘lomlashtirish faoliyati va pedagogik diagnostikani yagona maqsadga yo‘naltirish imkonini beradi
sog‘lom turmush tarzi, qadriyat, talaba-qizlar, aksiologik yondashuv, jismoniy tarbiya, ichki motivatsiya, gender-sezgir yondashuv, refleksiya, o‘zini boshqarish
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Nogiron farzandli turli yoshdagi onalarning psixologik farovonligi bilan depressiya, xavotir va stress o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik
Maqolada nogiron farzandli turli yoshdagi onalarning psixologik farovonligi bilan depressiya, xavotir va stress ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi korrelyatsion bog‘lanishlar tahlil qilingan. K. Riffning “Psixologik farovonlik shkalasi” natijalari asosida o‘zini qabul qilish va hayotiy maqsadlar omillari depressiya bilan, ijobiy munosabatlar va muhitni boshqarish omillari esa xavotir va stress bilan manfiy yo‘nalishda ahamiyatli bog‘langanligi aniqlandi. Natijalar stress va koping nazariyalari, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash konsepsiyasi asosida talqin qilingan
psixologik farovonlik, depressiya, xavotir, stress, nogiron farzand, ona, korrelyatsion tahlil.
Wiki texnologiyasi asosida ingliz tili darslarini tashkil etish bosqichlari
Ushbu maqolada Wiki texnologiyasi asosida ingliz tili darslarini tashkil etish bosqichlari borasida fikr va mulohaza yuritiladi. Shuningdek, wiki texnologiyasi asosida darslarni tashkil etishda bosqichlarda amalga oshiriladigan ishlar metodik jihatdan asoslab berilgan.
Wiki texnologiyasi, ingliz tili, kommunikativ kompetensiya, hamkorlikda oʻqitish, raqamli ta’lim, yozma nutq, mustaqil ta’lim, pedagogik texnologiyalar, Web 2.0.
Kasbiy kompetensiyani shakllantirishda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish
Mazkur maqolada zamonaviy oliy va professional ta’lim tizimida bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarini joriy etishning konseptual asoslari, pedagogik imkoniyatlari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan
kasbiy kompetensiya, sun’iy intellekt, raqamli transformatsiya, adaptiv ta’lim, Big Data, simulyatsiya, formativ baholash, professional ta’lim
“Kommunikativ kompetensiya”ning tarkibiy komponentlari
Ushbu maqolada kommunikativ kompetensiyaning tarkibiy komponentlari va uning ahamiyati doirasida fikr va mulohazalar yuritilgan. Shuningdek, kommunikativ kompetensiyaning tarkibiy komponenti sifatida persektiv, refleksiv, axloqiy, vaziyatga moslik, milliy va madaniy komponentlar borasida yondashuvlar yoritilgan.
komponent, kompetensiya, ta’lim, pedagogika, qobiliyat, ko‘nikma, bilim, muloqot qobiliyati
Oilaviy holat, ma’lumot darajasi va pedagogik stajning ayollar emotsional barqarorligiga ta’sir etuvchi psixologik xususiyatlari
Mazkur maqolada ayollarning emotsional barqarorligiga ta’sir etuvchi muhim psixologik omillar, jumladan oilaviy holat, ma’lumot darajasi va pedagogik stajning o‘zaro bog‘liqligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda emotsional barqarorlikning kasbiy faoliyat samaradorligi, stressga chidamlilik va psixologik farovonlik bilan bog‘liq jihatlari yoritilib, turli ijtimoiy-demografik omillarning ayol pedagoglar emotsional holatiga ko‘rsatadigan ta’siri baholanadi.
emotsional barqarorlik, ayol pedagoglar, oilaviy holat, ma’lumot darajasi, pedagogik staj, psixologik farovonlik, stressga chidamlilik.
Bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining kasbiy-metodik kompetentligini baholashning kvalimetrik asoslari
Mazkur maqolada bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining kasbiy-metodik kompetentligini baholashning kvalimetrik asoslari ilmiy-pedagogik jihatdan yoritilgan. Kasbiy-metodik kompetentlikning mazmuni, tarkibiy komponentlari, mezonlari, ko‘rsatkichlari va rivojlanganlik darajalarini aniqlash masalalari tahlil qilingan. Pedagogik kvalimetriyaning bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining nazariy bilimlari, metodik tayyorgarligi, biologik tajribalarni tashkil etish ko‘nikmalari, raqamli ta’lim vositalaridan foydalanish qobiliyati hamda refleksiv faoliyatini obyektiv baholashdagi imkoniyatlari asoslangan. Kompetentlikni baholashda motivatsion-aksiologik, kognitiv-metodik, amaliy-faoliyatli, raqamli-texnologik va refleksiv-baholash komponentlaridan foydalanish taklif etilgan. Shuningdek, kvalimetrik baholash jarayonida mezonlar va indikatorlarning vazn koeffitsiyentlarini aniqlash, natijalarni standartlashtirish, integral ko‘rsatkichni hisoblash hamda kompetentlik darajalarini belgilash mexanizmlari bayon etilgan. Taklif etilgan yondashuv bo‘lajak biologiya o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligi sifatini muntazam monitoring qilish, individual rivojlanish dinamikasini aniqlash va ta’lim jarayonini takomillashtirishga xizmat qiladi.
bo‘lajak biologiya o‘qituvchisi, kasbiy-metodik kompetentlik, pedagogik kvalimetriya, baholash mezonlari, indikator, vazn koeffitsiyenti, integral ko‘rsatkich, raqamli kompetentlik, diagnostika, pedagogik monitoring.
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy muloqotini rivojlantirishda matn bilan ishlashning assotsiativ tafakkurga asoslangan metodikasi
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy muloqotini rivojlantirishda assotsiativ tafakkurning o‘rni hamda matn bilan ishlashning metodik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda matn tahlili, interfaol metodlar, vizual vositalar va o‘yin texnologiyalaridan foydalanish orqali o‘quvchilarning lug‘at boyligi, mantiqiy fikrlashi hamda kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Assotsiativ tafakkurga asoslangan metodik yondashuvning ta’lim samaradorligini oshirishdagi ahamiyati asoslanib, amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
assotsiativ tafakkur, nutqiy muloqot, boshlang‘ich ta’lim, matn bilan ishlash, kommunikativ kompetensiya, interfaol metodlar, vizual vositalar, o‘yin texnologiyalari, nutq rivoji
Tajriba-sinov ishlarini tashkil etish, uning bosqichlari va diagnostika metodikalari
Mazkur maqolada tajriba-sinov ishlarini tashkil etishning ilmiy-metodik asoslari, uni rejalashtirish tamoyillari, bosqichlari hamda pedagogik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan diagnostika metodikalari tahlil qilinadi. Shuningdek, tajriba- sinov jarayonida olingan natijalarni baholash, monitoring qilish va ularning ishonchliligini ta’minlash usullari yoritiladi. Tadqiqot natijalari pedagogik innovatsiyalar samaradorligini aniqlash va ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
tajriba-sinov ishlari, pedagogik tadqiqot, diagnostika, monitoring, baholash mezonlari, tajriba bosqichlari, metodika, ta’lim sifati
Adabiy ta’limda badiiy matnlar orqali o‘qish kompetensiyalarini takomillashtirish metodikasi
Maqolada adabiy ta’limda badiiy matnlar orqali o‘qish kompetensiyalarini rivojlantirish masalasi ko‘rib chiqiladi. O‘qish matn bilan chuqur muloqot va mustaqil fikrni shakllantirish jarayoni sifatida talqin etiladi. Badiiy asarlarning o‘qish kompetensiyalarini takomillashtirishdagi o‘rni asoslanadi hamda samarali metodik yondashuvlar tahlil qilinadi
badiiy matn, o‘qish kompetensiyasi, adabiy ta’lim, tanqidiy fikrlash, interaktiv metodlar, empatiya, adabiy tahlil.
Terminology and Lexical Problems in Modern Linguistics and AI
This paper examines the key terminology and lexical challenges during translation with the help of AI that arise in the field of modern linguistics. As linguistics evolves, it encounters various issues related to the definition, categorization, and application of terms. This exploration highlights the importance of clear and consistent terminology for effective communication among linguists and between linguists and the public. The paper also discusses how evolving language, socio-political factors, and advancements in technology contribute to these lexical problems.
Artificial intelligence, terminology, language, lexical problems, linguistics, categories, social factors, political views, development of technologies.
Bo‘lajak o‘qituvchilarda lingvistik kompetentlikni rivojlantirish texnologiyalari
Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda lingvistik kompetentlikni rivojlantirish texnologiyalari masalasi yoritilgan. Tadqiqotda lingvistik kompetentlikning mazmun-mohiyati va uning bo‘lajak pedagoglarning kasbiy faoliyatidagi ahamiyati tahlil qilingan. Bo‘lajak o‘qituvchilarda lingvistik kompetentlikni rivojlantirishning metodologik asoslari aniqlangan. Mazkur jarayonda kompetensiyaviy, kommunikativ, shaxsga yo‘naltirilgan va faoliyatga asoslangan yondashuvlarning imkoniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, interfaol metodlar, kommunikativ topshiriqlar, muammoli ta’lim va raqamli texnologiyalardan foydalanishning samaradorligi asoslangan. Tadqiqot natijalari lingvistik kompetentlikni rivojlantirish jarayonini tizimli va bosqichma-bosqich tashkil etish zarurligini ko‘rsatgan. Maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning nutqiy faolligi va kasbiy kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik texnologiyalar tahlil etilgan. Mazkur texnologiyalardan foydalanish bo‘lajak pedagoglarning kasbiy tayyorgarligini takomillashtirishga xizmat qiladi
lingvistik kompetentlik, bo‘lajak o‘qituvchi, pedagogik texnologiya, kompetensiyaviy yondashuv, kommunikativ kompetentlik, interfaol metodlar, kasbiy kompetentlik.
Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning tug‘ruqdan keyingi davr ayollarida onalikdan mamnunlik bilan bog‘liqligi
Mazkur maqolada tug‘ruqdan keyingi davr ayollarida ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va onalikdan mamnunlik o‘rtasidagi bog‘liqlik empirik jihatdan tahlil qilindi. MSPSS va E. I. Zaxarova so‘rovnomasi asosida olingan natijalar Spearman korrelyatsiyasi yordamida baholanib, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash onalikdan mamnunlikning muhim psixologik omili ekanligi aniqlandi
tug‘ruqdan keyingi davr, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, onalikdan mamnunlik, perinatal psixologiya
Boshlang‘ich sinf tabiiy fanlar darslarida sun’iy intellekt vositalari asosida tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf tabiiy fanlar darslarida sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish orqali o‘quvchilarning tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda sun’iy intellektning ta’lim jarayonidagi didaktik imkoniyatlari, tabiiy fanlarni o‘qitishda kuzatish, muammoni aniqlash, gipoteza ilgari surish, tajriba rejalashtirish, natijalarni tahlil qilish va xulosa chiqarish kabi tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishga asoslangan metodik yondashuvlar hamda ularning o‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi, mustaqil va tanqidiy fikrlashi hamda o‘quv motivatsiyasiga ta’siri yoritilgan. Tadqiqot davomida ilmiy-pedagogik adabiyotlarni tahlil qilish, kuzatish, taqqoslash, pedagogik tajriba va natijalarni statistik tahlil qilish metodlaridan foydalanilgan
sun’iy intellekt, tabiiy fanlar, boshlang‘ich ta’lim, tadqiqotchilik ko‘nikmalari, tabiiy-ilmiy savodxonlik, raqamli ta’lim, innovatsion pedagogika, metodika, kompetensiyaviy yondashuv, generativ sun’iy intellekt.
Модель развития проектно-конструкторской компетентности студентов с использованием автоматизированных цифровых программ
В данной статье анализируется модель развития проектно-конструкторской компетентности студентов с использованием автоматизированных цифровых программ. В исследовании раскрываются теоретические и практические основы, передовой зарубежный и национальный опыт, современные методологические подходы и эффективность предложенной модели. Обоснована роль современных цифровых технологий в проектно- конструкторской деятельности и их влияние на профессиональное развитие студентов. Полученные результаты имеют важное научно-практическое значение для совершенствования образовательного процесса.
автоматизированные программы, проектно-конструкторская компетентность, студенты
Zamonaviy smart texnologiyalar asosida talabalarning texnik fikrlash kompetentligini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari
Mazkur maqolada zamonaviy smart texnologiyalar asosida talabalarning texnik fikrlash kompetentligini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari o‘rganiladi. Maqolada texnik fikrlash tushunchasining nazariy asoslari, tarixiy taraqqiyoti, milliy va xorijiy olimlarning yondashuvlari, shuningdek, smart texnologiyalarni o‘quv jarayoniga tatbiq etishning amaliy natijalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda didaktik prinsiplarga asoslangan holda smart texnologiyalar yordamida talabalarning texnik kompetentligini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi
smart texnologiyalar, texnik fikrlash, didaktika, kompetentlik.
Oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llaniladigan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni va o‘ziga xos xususiyatlari.
Maqolada oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llanilayotgan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni, didaktik mexanizmlari va o‘ziga xos xususiyatlari integrativ adabiyotlar sharhi asosida tizimlashtirilgan. Tadqiqotning maqsadi ta’lim metodlarini tashqi yangiligi bo‘yicha emas, balki kutilayotgan natija, talabaning faoliyati, baholash dalili, raqamli qo‘llab-quvvatlash va pedagogik xavf mezonlari orqali tanlashga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tasnifni ishlab chiqishdan iborat. 2019–2026-yillarda e’lon qilingan rasmiy hujjatlar, tizimli sharhlar, metatahlillar va xalqaro tashkilotlar hisobotlari kontent hamda qiyosiy tahlil qilindi; zarur nazariy uzviylik uchun ayrim fundamental manbalar ham kiritildi. Natijada faol va interfaol ta’lim, muammoli va keys-stadi, loyiha va tadqiqotga asoslangan ta’lim, teskari sinf, aralash va gibrid ta’lim, hamkorlikda o‘qitish, adaptiv hamda sun’iy intellekt bilan qo‘llab-quvvatlanadigan ta’lim yetti metodik oilaga ajratildi. Muallif tomonidan “Maqsad–faoliyat–dalil–qayta aloqa” modeli taklif etildi. Model metod tanlashni o‘quv natijasi bilan konstruktiv muvofiqlashtirish, formatif baholashni dars jarayoniga singdirish va raqamli vositalardan inson markazli foydalanishni ko‘zda tutadi. Xulosalar oliy ta’lim tashkilotlarida kurs dizayni, pedagoglarning metodik rivoji va ta’lim sifati monitoringini takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
oliy ta’lim, zamonaviy ta’lim metodlari, faol ta’lim, konstruktiv muvofiqlik, aralash ta’lim, sun’iy intellekt, formatif baholash, ta’lim sifati.
System-Structure Research of Artificial Intelligence Terms
This article analyzes the systematic and structural characteristics of artificial intelligence terminology from a linguistic perspective. In particular, it examines the key terms used in the field of artificial intelligence, their semantic fields, structural models, sources of term formation, and their roles within the language system. The research substantiates the formation of terminological units as a system, their interrelations, and their connection with modern technological development. The results of the article serve as a theoretical basis for the regulation of artificial intelligence terminology and its consistent application in scientific texts
artificial intelligence, terminology, system, structure, key terms, linguistic analysis
Katta maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy tasavvurini rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari
Mazkur maqolada katta maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy tasavvurini rivojlantirish masalalari huquqiy-me’yoriy hujjatlar hamda zamonaviy pedagogik-psixologik yondashuvlarga asoslangan nazariy manbalar tahlili asosida yoritilgan. Tadqiqotda ijod, tasavvur, ijodiy tasavvur, bilish jarayonlari atroflicha tahlil qilinib, ijodiy tasavvurning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar va uni rivojlantirishda samarali metod hamda vositalardan foydalanishning o‘ziga xos jihatlari ochib berilgan. Shuningdek, katta maktabgacha yoshdagi bolalarda ijodiy faoliyatni qo‘llab-quvvatlashga oid ilmiy xulosalar umumlashtirilib, tegishli tavsiyalar ishlab chiqilgan.
“Ilk qadam” milliy o‘quv dasturi, davlat talablari, eng yaqin rivojlanish zonasi, bilish jarayonlari, tafakkur, intellekt, kreativlik, katta maktabgacha yosh davri, ijodiy tasavvur, fikr ravonligi, moslashuvchanlik, xilma-xillik, originallik, rivojlantiruvchi muhit, idrok etish
Translanguaging as a Pedagogical Resource in Uzbek EFL Classrooms: Insights from a Classroom Observation
The role of learners’ first language (L1) in English language teaching remains a highly debated issue in contemporary language education. While English-only instruction continues to be widely promoted in many English as a Foreign Language (EFL) contexts, recent research has increasingly emphasized the pedagogical value of translanguaging. This article explores the potential role of translanguaging in Uzbek EFL classrooms through a qualitative classroom observation conducted at a private language center in Uzbekistan. The observed class consisted of twelve B1+ learners studying Unit 8.1 of the Navigate coursebook, focusing on conditional structures. Although the teacher primarily followed an English-only policy, occasional use of Uzbek was observed when explaining complex grammatical concepts. The findings suggest that strategic use of learners’ first language can facilitate comprehension, increase learner confidence, and support classroom participation without diminishing opportunities for English language practice. The article argues that translanguaging should be viewed not as a teaching method but as a flexible pedagogical approach that complements existing instructional practices and responds to learners’ linguistic and emotional needs
translanguaging, EFL, English-only instruction, multilingualism, Uzbekistan, classroom observation.
Raqamli ta’lim transformatsiyasi sharoitida professor-o‘qituvchilarning kasbiy motivatsiyasini rivojlantirishning pedagogik omillari
Mazkur maqolada raqamli ta’lim sharoitida professor-o‘qituvchilarning kasbiy motivatsiyasini rivojlantirishga ta’sir etuvchi pedagogik omillar tizimli tahlil qilingan. Ta’limning raqamli transformatsiyasi professor-o‘qituvchilarning kasbiy faoliyati mazmunini, o‘qitish metodlarini hamda pedagogik kompetensiyalarga qo‘yiladigan talablarni tubdan o‘zgartirayotganligi asoslab berilgan. Tadqiqotda kasbiy motivatsiyaning rivojlanishiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar, jumladan, raqamli kompetentlik, innovatsion pedagogik faoliyat, uzluksiz kasbiy rivojlanish, akademik qo‘llab-quvvatlash, refleksiv faoliyat va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilindi
raqamli ta’lim, kasbiy motivatsiya, raqamli kompetentlik, uzluksiz kasbiy rivojlanish, refleksiv faoliyat, innovatsion pedagogika, akademik motivatsiya, professional rivojlanish, ta’lim transformatsiyasi
Oliy ta’lim muassasalarida “Mikrobiologiya” modulini raqamli texnologiyalar asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida “Mikrobiologiya” modulini raqamli texnologiyalar asosida o‘qi-tishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilingan. Unda multimedia texnologiyalari, elektron ta’lim resurslari, LMS platformalari, virtual laboratoriyalar, QR texnologiyalari, sun’iy intellekt va bulutli xizmatlarning mikrobiologiya ta’limidagi afzalliklari yoritilgan.
raqamli texnologiyalar, raqamli ta’lim resurslari, multimedia, virtual laboratoriya, LMS, QR texnologiyasi, sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar, didaktik imkoniyatlar
Mahalla – oila – ta’lim muassasasi hamkorligi
Ushbu maqolada yurt kelajagi bo‘lgan yoshlarning, bolalarning mustaqil va erkin shaxs sifatida shakllanishida oila, mahalla va maktab hamkorligi, ta’lim-tarbiya jarayonini har tomonlama takomillashtirish juda katta ahamiyatga ega. O‘zaro hamkorlikning yanada mustahkamlanishi va samarali tashkil etilishi yoshlarning barkamol avlod sifatida kamol topishi uchun zamin bo‘ladi. Yurt kelajagi yoshlar qo‘lida ekan, ularga yoshligidan tarbiyani yaxshi berish kerak, ya’ni birinchi o‘rinda oiladan boshlash kerak
Ta’lim, o‘qish, dars jarayoni, pedagogik texnologiyalar, kreativlik, kengaytirilgan texnologiyalar, hamkorlik, jamiyat, mustahkam, barkamol, tashabbus, konsepsiya, oila, mahalla.
Milliy taraqqiyot g‘oyalarida jadid ayollarining o‘rni
Mazkur maqolada jadidchilik harakati doirasida shakllangan milliy taraqqiyot g‘oyalari va ushbu jarayonda xotin-qizlarning tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Jadidchilik muhitida ayollarning ta’lim olishi, kasbiy shakllanishi, ijtimoiy faolligi va milliy uyg‘onish jarayonidagi ishtiroki ilmiy jihatdan yoritiladi. Xususan, Dilorom Yusupova va Matluba Muhammadning hayot yo‘li hamda faoliyati misolida ayol ziyolilarning ma’rifat, kasbiy taraqqiyot va jamiyat rivojiga qo‘shgan hissasi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, jadidchilik g‘oyalarining xotin-qizlarning ijtimoiy mavqei, dunyoqarashi va intellektual faolligiga ta’siri baholanadi.
jadidchilik, jadid ayollari, milliy taraqqiyot, milliy uyg‘onish, ma’rifatparvarlik, ayol ziyolilar, xotin-qizlar ta’limi, ijtimoiy faollik.
Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirishda ijodiy o‘yinlardan foydalanish
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirishda ijodiy o‘yinlarning peda-gogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy maktabgacha ta’lim tizimida bolalarning kommu-nikativ kompetensiyasini, jamoada ishlash, hamkorlik qilish, muammolarni birgalikda hal etish va ijtimoiy moslashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurati bilan izohlanadi. Tadqiqot davomida ilmiy adabiyotlar tahlili, pedagogik kuzatish hamda qiyosiy tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar ijodiy o‘yinlardan tizimli foydalanish bolalarning o‘zaro muloqoti, empa-tiyasi, tashabbuskorligi, mas’uliyati va jamoada ishlash ko‘nikmalarining rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini isbotladi
maktabgacha ta’lim, ijtimoiy ko‘nikma, ijodiy o‘yin, syujetli-rolli o‘yin, hamkorlik, kommunikativ kompeten-siya, ijtimoiylashuv, tarbiyachi, pedagogik texnologiya, bolalar rivojlanishi, o‘yin faoliyati, kreativlik.
10-sinf kimyo darslarida “Spirtlar” bo‘limini o‘qitishda o‘quvchilarning kreativ fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish metodikasi
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarining 10-sinf kimyo darsligida “Spirtlar” bo‘limini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda interfaol metodlar, animatsion didaktik vositalar hamda muammoli vaziyatlarni tahlil qilish orqali o‘quvchilarning mantiqiy va kreativ fikrlashini rivojlantirish usullari va ularning samaradorligi tajriba-sinov ishlari asosida tahlil qilingan
spirtlar, kimyo o‘qitish metodikasi, kreativ fikrlash, pedagogik texnologiyalar, animatsion didaktik vositalar, 10-sinf, tajriba-sinov, elektron platforma, “Kreativ puzzele”, “8+1”, “O‘ylab o‘rniga qo‘y”, “Express test”, “Doira o‘yini”, 3C+1E pedagogik yondashuv, kreativ topshiriqlar
Zamonaviy televideniyeda suxandon nutqining tabiiyligi va auditoriya bilan ishonchli muloqot
Maqolada zamonaviy televideniyeda suxandon nutqining tabiiyligi va uning auditoriya bilan ishonchli kommunikatsiya o‘rnatishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Raqamli mediamuhit ta’sirida teletomoshabinlarning axborotni qabul qilish odatlari o‘zgarishi ekran nutqiga qo‘yiladigan kasbiy talablarni ham yangilagani asoslanadi. Tadqiqotda kontent-tahlil, qiyosiy tahlil, kuzatish va audiovizual yondashuv usullaridan foydalanildi. Rasmiy diktorlik uslubi, suhbatga yaqin ekran nutqi hamda hissiy-ekspressiv nutq modellarining kommunikativ xususiyatlari qiyoslangan. Natijalar tabiiy nutq sun’iy rasmiylikni kamaytirishi, tomoshabinda bevosita muloqot hissini kuchaytirishi va suxandonga nisbatan ishonch shakllanishiga xizmat qilishini ko‘rsatdi. Biroq tabiiylik adabiy til va kasbiy nutq me’yorlaridan voz kechishni anglatmasligi ta’kidlanadi
televideniye, suxandon, televedushiy, tabiiy nutq, auditoriya, ishonch, ekran muloqoti, ovoz, prosodiya, nutq madaniyati.
Bolalarda emotsional intellektni rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari
Ushbu maqolada bolalarda emotsional intellektni (EQ) rivojlantirishning pedagogik-psixologik asoslari tahlil qilingan. Unda emotsional intellektning nazariy tuzilishi, o‘z-o‘zini anglash, o‘z-o‘zini boshqarish, empatiya va ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirishning ilmiy-metodik shart-sharoitlari yoritib berilgan. Shuningdek, ta’lim-tarbiya jarayonida bolalarning hissiy barqarorligini ta’minlash va ularni barkamol shaxs etib tarbiyalash bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan
emotsional intellekt, bolalar, pedagogik-psixologik asoslar, o‘z-o‘zini anglash, empatiya, o‘z-o‘zini boshqarish, ta’lim-tarbiya.
Biologiya ta’limida generativ sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari va metodik asoslari
Ushbu maqolada biologiya ta’limida generativ sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari va metodik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi biologiya fanini o‘qitish jarayonida sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning samarali yo‘llarini aniqlash hamda ularning ta’lim sifatini oshirishdagi ahamiyatini asoslashdan iborat. Tadqiqot jarayonida ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv va umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, generativ sun’iy intellekt texnologiyalari biologiya ta’limida o‘quv materiallarini individuallashtirish, murakkab biologik jarayonlarni vizuallashtirish, interaktiv topshiriqlar yaratish hamda o‘qituvchining kasbiy faoliyatini samarali tashkil etish imkoniyatlarini kengaytiradi. Shuningdek, TPACK va SAMR modellari asosida sun’iy intellektni ta’lim jarayoniga integratsiya qilish o‘qituvchilarning raqamli va innovatsion kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qilishi aniqlandi. Tadqiqot natijalari biologiya o‘qituvchilari uchun sun’iy intellekt vositalaridan pedagogik maqsadlarda samarali foydalanish bo‘yicha metodik tavsiyalar ishlab chiqishda amaliy ahamiyat kasb etadi
biologiya ta’limi, sun’iy intellekt, generativ AI, ChatGPT, raqamli ta’lim, TPACK modeli, SAMR modeli, innovatsion kompetensiya, pedagogik texnologiyalar.
Решение педагогических проблем, возникающих при обучении письму леворуких учащихся начальных классов
Данная работа посвящена изучению педагогических проблем, возникающих при обучении письму леворуких детей в начальной школе. Рассматриваются основные трудности, с которыми сталкиваются леворукие учащиеся в процессе формирования навыков письма, включая неправильную организацию рабочего места, неу- добное положение руки и тетради, а также отсутствие методической адаптации учебного процесса. Особое вни- мание уделяется влиянию этих факторов на качество почерка, скорость письма и учебную мотивацию
леворукие дети, начальная школа, обучение письму, педагогические проблемы, формиро- вание навыков письма, методическая адаптация, учебная мотивация, почерк