Pedagogik, metadologik, innovatsion fan va ta’limga oid ilmiy jurnal
Boshlang‘іch sіnf o‘quvchіlarіnіng 4K modeli asosida nashr etilgan yangi avlod darsliklarining hozіrgі holatі (Texnologiya fani misolida)
Ushbu maqolada boshlangʻich sinf o‘quvchilarining texnologiya fani misolida 4K modeli asosida nashr etilgan yangi avlod darsliklarining hozirgi holati tahlil qilinadi. Maqolada kreativ fikrlash, hamkorlik (collaboration), kommunikativlik va tanqidiy fikrlash kabi kompetensiyalarni rivojlantirish masalalari koʻrib chiqiladi hamda toʻrt sinf misolida amaliy tahlil va tavsiyalar taqdim etiladi.
boshlangʻich sinf, texnologiya, kreativ fikrlash, hamkorlik, kommunikativlik, tanqidiy fikrlash, ijodiy fikrlash.
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini steam ta’lim yondashuvi asosida kreativ qobiliyatlarini rivojlantirish
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining STEAM ta’lim yondashuvi asosida kreativlik qobiliyatini shakllantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda STEAM (fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika) integratsiyasi orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, muammolarni ijodkorona hal etish va innovatsion yondashuvlarni qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi. Shuningdek, boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘qituvchilarning zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashdagi roli va tajribasi ham ko‘rib chiqiladi.
boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, STEAM ta’lim, texnologiya, kreativlik qobiliyati, dars, integratsiya, innovatsiya.
Kanner sindromida bolalik autizmining neyropsixologik xususiyatlari va logopedik yondashuvlarning ilmiy-nazariy asoslari
Ushbu maqolada Kanner sindromi bilan kechuvchi bolalik autizmining neyropsixologik xususiyatlari, ularning nutq rivojlanishiga ta’siri hamda logopedik yondashuvlarning ilmiy-nazariy asoslari yoritilgan. Tadqiqot nazariy yo‘nalishda olib borilgan bo‘lib, Kanner sindromiga ega bolalar bilan ishlashda qo‘llanishi mumkin bo‘lgan metodik tavsiyalar hamda kommunikativ va multisensor yondashuvlarning ilmiy asoslari tahlil qilingan. Maqolada mavjud ilmiy adabiyotlar, zamonaviy diagnostik mezonlar va logopedik korreksiya yo‘nalishlari tizimli tahlil etilgan.
Kanner sindromi, bolalik autizmi, neyropsixologiya, logopediya, kommunikativ yondashuv, nutq rivojlanishi, pedagogik korreksiya.
Talabalarda milliy g‘urur tuyg‘usini shakllantirishning pedagogik xususiyatlari
Ushbu maqolada talabalar shaxsida milliy g‘urur tuyg‘usini shakllantirishning pedagogik xususiyatlari yoritilgan. Milliy g‘urur yosh avlodda o‘zligini anglash, milliy qadriyatlarga sadoqatli bo‘lish, Vatan manfaatlarini himoya qilish va ulug‘lashga undovchi muhim ma’naviy-ruhiy omil sifatida talqin etiladi. Maqolada milliy g‘ururni shakllantirish jarayonida ta’lim-tarbiyaning o‘rni, o‘qituvchining pedagogik mahorati, dars jarayonida innovatsion metodlar va tarbiyaviy yondashuvlardan foydalanish masalalari tahlil qilinadi.
o‘quvchi-yoshlar, pedagog, ma’naviyat, ma’naviy savodxonlik, iftixor tuyg‘usi, milliy istiqlol, istiqlol g‘oyasi, ilm-fan.
Taekvondochilarning dastlabki tayyorgarlik jarayonida trenirovka mashg‘ulotini tuzishning zamonaviy tasavvurlari
Maqolada jismoniy sog‘lom avlodni shakllantirishning asosiy vositalari hamda mamlakatimizda jismoniy tarbiya va sport orqali aholini sog‘lomlashtirish, ommaviy sportni rivojlantirish, bolalar sportini taraqqiy ettirish, sport inshoatlarini kengaytirish va ularning samarali faoliyat ko‘rsatishini ta’minlash, sportning barcha sohalari bo‘yicha malakali kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish, sportchilarning huquqlarini muhofaza etish, sport orqali O‘zbekiston Respublikasini butun dunyoga tanitish borasida amalga oshirilayotgan muhim ishlar tahlil qilingan.
sog‘lom avlod, taekvondo, texnik-taktik tayyorgarlik, musobaqa, barkamol avlod.
Yoshlar salomatligini saqlashning pedagogik va ekologik aspektlari hamda ularning o‘zaro bog‘liqligi
Mazkur maqolada yoshlar salomatligini saqlashning ekologik va pedagogik aspektlari, shuningdek, ularning o‘zaro bog‘liqligi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Yoshlar salomatligi – inson resursining eng muhim komponenti bo‘lib, ekologik omillar, atrof-muhit sifati va pedagogik ta’lim-tarbiya jarayoni bilan bevosita bog‘liqdir. Maqolada ekologik ong va ekologik madaniyatni shakllantirishning yoshlar salomatligiga ta’siri, shuningdek, pedagogik metodlar va amaliy tadbirlar orqali ularni sog‘lom hayot tarziga rag‘batlantirishning nazariy va empirik asoslari yoritiladi.
yoshlar salomatligi, ekologik madaniyat, ekologik ta’lim, pedagogik yondashuvlar, barqaror rivojlanish, sog‘lom turmush tarzi, ekologik ong, ta’lim metodologiyasi, atrof-muhit sifati, pedagogik texnologiyalar.
Ritmik harakatlar orqali maktabgacha katta yoshdagi bolalarda to‘g‘ri qaddi-qomatni rivojlantirish texnologiyasi
Ushbu maqola maktabgacha katta yoshdagi (5–7 yosh) bolalarda to‘g‘ri qaddi-qomatni shakllantirishda ritmik harakatlarning ahamiyatini o‘rganadi. Zamonaviy bolalar hayotida harakatsizlik va noto‘g‘ri tana holatining ortishi munosabati bilan mushaklar imkoniyatlarini rivojlantirishga qaratilgan maxsus pedagogik texnologiyalar zarur bo‘lib bormoqda. Maqolada musiqiy-ritmik mashqlar, xoreografik elementlar va dinamik harakat komplekslari orqali bolalarda to‘g‘ri tana holatini shakllantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ritmik harakatlarning bolalar mushak-skelet tizimi rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini va profilaktik ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi
ritmik harakatlar, qaddi-qomat, maktabgacha ta’lim, jismoniy tarbiya, musiqiy-ritmik mashqlar, tana holati, bolalar rivojlanishi, skelet tizimi
Ma’lumotlarni vizuallashtirishning grafik usullarini o‘rganish metodikasi: kognitiv jihatdan va amaliy vositalar orqali tahlil
Ushbu maqola ma’lumotlarni vizuallashtirish (Data Visualization)ning nazariy va amaliy asoslarini kompleks tarzda tahlil qilishga bag‘ishlangan. Xususan, vizuallashtirishning kognitiv psixologiya va geshtalt tamoyillariga asoslangan prinsiplari chuqur tahlil qilingan. Maqolada zamonaviy grafik usullarning tasnifi, ularni oliy ta’lim muassasalarida o‘qitishning integratsiyalashgan metodikasi hamda Tableau, Power BI kabi tahliliy vositalar va Adobe Photoshop kabi dizayn dasturlarining amaliy qo‘llanilishi yoritilgan. Asosiy maqsad – magistrantlarning Big Data davrida samarali tahliliy va kommunikativ ko‘nikmalarini shakllantirish uchun ilmiy asoslangan o‘qitish modelini taklif etishdan iborat
vizuallashtirish, grafik usullar, o‘qitish metodikasi, kognitiv yuklama, infografika, Tableau, Power BI, Adobe Photoshop, Big Data, ma’lumot kommunikatsiyasi
Zamonaviy multimedia texnologiyalari va uning ta’lim jarayonidagi oʻrni
Ushbu maqolada zamonaviy multimedia texnologiyalarining ta’lim jarayonidagi ahamiyati, ularning o‘quvchilarning bilim olish samaradorligini oshirishdagi o‘rni va imkoniyatlari yoritilgan. Maqolada interaktiv ta’lim muhiti, raqamli resurslar, virtual platformalar va audiovizual vositalarning o‘quv jarayoniga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, multimedia vositalari orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, kreativ yondashuv va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi.
multimedia texnologiyalari, ta’lim jarayoni, interaktiv ta’lim, raqamli resurslar, virtual platformalar, kreativlik, samaradorlik.
Innovatsion faoliyatga nisbatan riskologik kompetentlilikni rivojlantirish modeli va amaliyoti
Maqolada innovatsion faoliyatga nisbatan riskologik kompetentlikning rivojlanishi va uning o‘qituvchilarning professional faoliyatidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Unda innovatsion faoliyatning yuksalishi, yangi texnologiyalar va metodologiyalarning pedagoglarga ta’siri, shuningdek, risklarni boshqarish hamda ularning oldini olishga qaratilgan kompetensiyalarni shakllantirish jarayoni yoritiladi. Riskologik kompetentlikni rivojlantirish modeli va uning amaliyotdagi qo‘llanilishi ta’lim jarayonida yuqori samaradorlikka erishish uchun zarur vosita sifatida asoslab beriladi.
innovatsion faoliyat, riskologik kompetentlik, o‘qituvchilarning kompetentligi, risklarni boshqarish, ta’lim jarayoni, metodologik yondashuv
Talabalarning abstrakt fikrlashini rivojlantirishning germenevtik asoslari
Mazkur maqolada hozirgi oliy ta’lim tizimida talabalar abstrakt fikrlashini rivojlantirishning dolzarb masalalari yoritilgan. Xususan, bu jarayonning germenevtik asoslari – tushunish va talqin qilish tamoyillari asosida olib borilishi zarurligi ta’kidlanadi. Bo‘lajak o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini chuqurlashtirish, tushunchalar tizimini mantiqiy asosda anglash hamda ularni o‘zaro bog‘lash ko‘nikmalarini shakllantirish bugungi ta’lim jarayonida muhim vazifa sifatida qaralmoqda.
oliy ta’lim, ta’lim tizimlari, abstrakt fikrlash, germenevtika, ta’lim maqsadlari, talaba shaxsi rivoji, ta’lim-tarbiya jarayoni, metodik tayyorgarlik, tushunish va talqin, tafakkur rivojlantirish, bilim sifatini oshirish, o‘zini-o‘zi tarbiyalash, kreativ o‘qituvchilar
Kreativ yondashuv asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tizimli fikrlash ko‘nikmalarini takomillashtirish mexanizmi
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida kreativ yondashuv asosida o‘quvchilarda tizimli fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda tizimli fikrlashning mohiyati, uning pedagogik va psixologik asoslari hamda kreativ metodlar orqali rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilingan. Shuningdek, o‘quvchilarning tafakkur faoliyatini faollashtirishda muammoli o‘yinlar, loyihaviy topshiriqlar, assotsiativ xaritalar va interfaol metodlarning o‘rni ilmiy asosda ochib berilgan.
tizimli fikrlash, kreativ yondashuv, ijodiy tafakkur, interfaol metodlar, loyihaviy ta’lim, muammoli o‘qitish, kognitiv rivojlanish, pedagogik mexanizm
Sahnalashtirish faoliyati jarayonida bolalarda ijodkorlikni rivojlantirishning o‘ziga xosligi
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim muassasalari sharoitida sahnalashtirish faoliyati orqali bolalar ijodkorligini rivojlantirishning o‘ziga xos jihatlari tahlil qilinadi. Maqolada mavzuga doir nazariy manbalar sharhi berilgan hamda tajriba-sinov ishlari metodikasi yoritilgan. Tadqiqot davomida eksperimental guruh tarbiyalanuvchilari bilan muntazam sahnalashtirish mashg‘ulotlari o‘tkazildi, natijalar tahlili esa ularning ijodkorlik darajasi va ijodiy faolligi sezilarli oshganini ko‘rsatdi. Xulosa qismida bolalar ijodkorligini rivojlantirish uchun teatr-o‘yin faoliyatidan keng foydalanish bo‘yicha amaliy takliflar keltiriladi.
ijodkorlik, sahnalashtirish faoliyati, maktabgacha ta’lim, teatr o‘yini, ijodiy qobiliyatlar, ifodali nutq, rolli o‘yinlar
Bolalikdagi muomala – kelajakdagi insoniyat
Ushbu maqolada ota-onaning farzandga nisbatan muomalasining inson shaxsiyati va kelajakdagi hayoti shakllanishidagi o‘rni yoritilgan. Muallif shaxsiy kuzatuvlari va ilmiy mulohazalarga asoslangan holda, bolalikda ko‘rsatilgan mehr, e’tibor va munosabatning inson ruhiyatiga ta’sirini tahlil qiladi. Maqolada ota-onalarning bolaga mehr bilan yondashuvi, ularning so‘zlari va harakatlari kelajakda qanday inson paydo bo‘lishiga bevosita ta’sir qilishi haqida fikr yuritiladi.
ota-ona, farzand, bolalik, munosabat, mas’uliyat, mehr, e’tibor, kelajak.
Sog‘lom turmush tarzini yaratishda jismoniy tarbiya va ommaviy sportning o‘rni
Ushbu maqolada sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiya va ommaviy sportning o‘rni, ahamiyati va ta’sir omillari tahlil qilingan. Muallif yoshlar orasida sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib etish hamda ularni jismoniy faollikka jalb qilishning zamonaviy yondashuvlarini ko‘rsatib o‘tadi. Maqolada jismoniy tarbiya orqali inson organizmining jismoniy, ruhiy va ma’naviy rivojlanishiga ijobiy ta’sir etuvchi omillar yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirishga doir qarorlari asosida amalga oshirilayotgan islohotlar va ularning ijtimoiy ahamiyati tahlil etilgan.
sog‘lom turmush tarzi, jismoniy tarbiya, ommaviy sport, yoshlar, sog‘lomlashtirish, islohotlar
Tarbiyaviy texnologiyalar yordamida o‘quvchilarning maʼnaviy tafakkurini rivojlantirish usullari
Mazkur maqolada tarbiyaviy texnologiyalar yordamida o‘quvchilarning maʼnaviy tafakkurini rivojlantirish usullari yoritilgan. Unda zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida o‘quvchilarda maʼnaviy qadriyatlar, milliy o‘zlik, axloqiy fazilatlar va tafakkur madaniyatini shakllantirishning nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda interaktiv metodlar, innovatsion pedagogik texnologiyalar va tarbiyaviy dasturlar orqali shaxsda maʼnaviy o‘sishni taʼminlash yo‘llari ko‘rsatib berilgan. Maqolada o‘quvchilarning dunyoqarashini kengaytirish, ularda mustaqil fikrlash va milliy g‘ururni rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali texnologiyalar tahlil etiladi
tarbiyaviy texnologiyalar, maʼnaviy tafakkur, o‘quvchi shaxsini rivojlantirish, innovatsion yondashuv, interaktiv metodlar, milliy qadriyatlar, pedagogik jarayon, axloqiy tarbiya, mustaqil fikrlash, maʼnaviy madaniyat
Boshlang‘ich sinf darslarida kompetensiyaning ahamiyati
Ushbu maqolada zamonaviy kompyuter texnologiyalari asosida kompetensiyaviy yondashuv orqali ta’lim berish imkoniyatlaridan umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinf darslarida foydalanishning afzalliklari va qulayliklari yoritilgan.
kompetensiyaviy ta’lim, tayanch kompetensiya, fanga oid kompetensiya, baholash, o‘quvchi, ballik tizim
Tarixiy romanlarda milliy ruh ifodasi: Shahodat Isaxonova ijodida folklor elementlari
Zamonaviy o‘zbek adabiyotining yetuk vakillaridan biri Sh. Isaxonova o‘z tarixiy romanlarida ayol shaxsi, uning xarakteri va ruhiyatini ochib berishda jonli xalq tili boyliklaridan ham, adabiy til normalaridan ham keng foydalanib, o‘z navbatida ham jonli tilning, ham adabiy tilning o‘sishiga hissa qo‘shadi. Adiba voqealarning mohiyati va personajlarning xarakteriga qarab so‘z va iboralarni tanlab, badiiy tilining ravonligi va o‘tkirligi bilan bugungi o‘zbek romanchiligiga munosib hissa qo‘shmoqda. Maqolada Shahodat Isaxonovaning tarixiy romanlarida xalq og‘zaki ijodining badiiy-estetik ahamiyati tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor romanlarda xalq maqollari, matallari, iboralari va topishmoqlar qo‘llanishi orqali qahramon xarakterini yaratish, uning hayotidagi eng muhim qirralarni tasvirlash, fe’l-atvori va xatti-harakatlariga xos xususiyatlarning ildizlarini ochib berish, tarixiy muhitni yaratish hamda kitobxonni asar ruhiyatiga yaqinlashtirishdagi o‘rniga qaratilgan. Adibaning “Chingizxon tuzog‘iga tushgan malika”, “Bibixonim”, “Gavharshod begim” va “Nodirai davron” romanlari asosida yozuvchi uslubining o‘ziga xosligi hamda xalqona til vositalari orqali milliy tarixiy ruhni berishdagi mahorati ilmiy asosda yoritilgan
badiiy-kontseptual, ayol obrazi, badiiy voqelik, badiiy tasvir, tarixiy-biografik roman, dramatizm, maqol, badiiy obraz, xarakter, asar tili va uslubi, ibora, topishmoq
Learning English With Sign Language in Secondary School (Improving Communication Skills).
This article examines both theoretical and practical approaches to developing English language competence among students, emphasizing the improvement of oral communication skills. The author explores linguistic competence as a key component of communicative ability and analyzes how vocabulary expansion, pronunciation accuracy, and contextual usage contribute to effective communication. The research focuses on the application of innovative teaching techniques, including interactive dialogues, role-play, project-based speaking tasks, and digital platforms that enhance learner engagement and autonomy. Moreover, psychological and motivational factors influencing oral fluency are discussed, and specific methodological recommendations are proposed for systematic speech development through continuous feedback and assessment. Experimental lessons were conducted to evaluate the impact of these methods, revealing a substantial increase in students’ oral proficiency, confidence, and motivation to communicate in English. The findings suggest that integrating traditional and digital approaches within a student-centered framework fosters sustainable linguistic growth and communicative competence
linguistic competence, oral communication, language pedagogy, innovative methods, interactive learning, digital tools, motivation, experimental approach, English education
Oilaviy shifokorlarni tayyorlashda boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi bo‘yicha tajriba-sinov ishlari natijalarining samaradorligi.
Mualliflar oilaviy shifokorlarni tayyorlashda boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi bo‘yicha tajriba–sinov ishlari natijalarining samaradorligini o‘rganganlar. Bunda Andijon davlat tibbiyot institutining 2023–2024 va 2024–2025 o‘quv yillari bitiruvchilaridan 3 ta ta’lim yo‘nalishi hamda Andijon, Farg‘ona va Namangan viloyatlarining bitiruvchilaridan jami 907 nafar respondentlarning ta’lim va ish jarayonlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari mualliflar tomonidan ishlab chiqilgan boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi ta’lim samaradorligini oshirishini tasdiqladi. Nazorat va eksperimental guruhlar natijalaridagi statistik farq pedagogik shartlarning bajarilishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu esa eksperimental guruhda ta’lim samaradorligining sezilarli darajada oshishiga olib kelgan
oilaviy shifokor, boshqaruvchanlik, kompetensiya, shakllantirish
Boshlang‘ich sinf o‘qish darslarida o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning ilmiy-nazariy asoslari
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘qish darslarida o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish jarayonining ilmiy-nazariy asoslari, tanqidiy fikrlashning mazmuni, bosqichlari hamda uni samarali rivojlantirishga xizmat qiluvchi metod va pedagogik shart-sharoitlar yoritib berilgan. Shuningdek, o‘qish darslarida interfaol metodlar va pedagogik yondashuvlar orqali o‘quvchilarning tafakkurini, tahliliy fikrlash va mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish usullari haqida so‘z boradi
tanqidiy fikrlash, o‘qish darslari, interfaol metodlar, pedagogik texnologiyalar, analitik tafakkur, mantiqiy fikrlash, refleksiv fikrlash
В статье раскрываются теоретико-методологические основы когнитивной педагогики и её практическое значение в современном образовательном процессе. Когнитивная педагогика рассматривается как научное направление, направленное на развитие познавательных процессов личности – мышления, памяти, внимания и воображения – с целью активизации интеллектуальной деятельности обучающихся. В центре внимания автора – механизмы восприятия, осмысления и применения знаний, а также роль когнитивного подхода в формировании критического и творческого мышления. Когнитивная педагогика способствует повышению эффективности обучения, развитию интеллектуальной инициативы и автономности учащихся
когнитивная педагогика, познавательная деятельность, мышление, память, внимание, обучение, интеллект, развитие
Fizika darslarida muammoli o‘qitish texnologiyasi orqali o‘quvchilarda ichki motivatsiyani shakllantirish
Ushbu maqolada fizika darslarida muammoli o‘qitish orqali o‘quvchilarda ichki o‘quv motivatsiyasini shakllantirishning psixologik va pedagogik asoslari yoritilgan. Ichki motivatsiya ta’lim jarayonining muvaffaqiyati hamda shaxsiy rivojlanishning asosiy omili sifatida tahlil qilinadi. Muammoli vaziyatlardan, izlanishga yo‘naltirilgan topshiriqlardan va evristik metodlardan foydalanish o‘quvchilarning bilishga bo‘lgan faolligini, mustaqilligini hamda ijodiy tafakkurini rivojlantirishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, muammoli o‘qitishda o‘qituvchining roli – yo‘naltiruvchi, maslahatchi va bilim jarayonining hamkori sifatida alohida yoritilgan. Maktab amaliyotidan olingan misollar muammoli yondashuvning o‘quvchilarning fizika faniga bo‘lgan qiziqishi va ichki motivatsiyasini oshirishdagi samaradorligini tasdiqlaydi
muammoli o‘qitish, ichki motivatsiya, fizika ta’limi, pedagogik o‘zaro ta’sir, bilish faolligi, o‘qituvchining roli, ijodiy tafakkur.
Ona tili va adabiyot fanini o‘qitishda “Debat” va “Aqliy hujum” texnologiyalarining lingvopedagogik samaradorligi.
Maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida ona tili darslarini samarali tashkil etishning lingvopedagogik asoslari tahlil qilingan. Ayniqsa, “Debat” va “Aqliy hujum” texnologiyalarining o‘quvchi tafakkurini rivojlantirish, nutqiy kompetensiyasini shakllantirish, mustaqil fikr yuritish madaniyatini takomillashtirishdagi roli ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan yoritilgan. Maqolada o‘quv jarayonida bu texnologiyalarni qo‘llash mexanizmlari, metodik yechimlari hamda adabiyot darslarida ularning qo‘llanish samaradorligi misollar asosida ko‘rsatilgan
ona tili, pedagogik texnologiya, debat, aqliy hujum, lingvopedagogika, kommunikativ kompetensiya, ijodiy tafakkur.
Bo‘lajak boshlangʻich sinf о‘qituvсhilаridа tanqidiy va kreativ fikrlashni shakllantirishning samarali pedagogik usullari
Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida tanqidiy va kreativ fikrlashni shakllantirish masalalari pedagogik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida o‘qituvchi shaxsining ijodkorligi va tahliliy fikrlash qobiliyati o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishda hal qiluvchi omil hisoblanadi. Shu bois maqolada tanqidiy va kreativ fikrlashni shakllantirishga yo‘naltirilgan samarali pedagogik usullar – muammoli o‘qitish, interfaol metodlar, “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Sinkveyn”, “Fikrlar jadvali” kabi texnologiyalar o‘rganiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ushbu metodlarni tizimli qo‘llash o‘qituvchi nomzodlarining refleksiv, analitik va ijodiy tafakkurini rivojlantiradi hamda ularning zamonaviy ta’lim ehtiyojlariga mos kompetensiyalarga ega bo‘lishiga yordam beradi
boshlang‘ich ta’lim, tanqidiy fikrlash, kreativ fikrlash, pedagogik usullar, innovatsion metodlar, interfaol texnologiyalar, muammoli o‘qitish, o‘qituvchi kompetensiyasi
Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirish usullari
Ushbu maqolada nutqiy ko‘nikmalarni rivojlantirish jarayoni hamda uning lingvistik, psixologik va pedagogik omillari tahlil qilinadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va media vositalarining zamonaviy ta’lim jarayonidagi roli, ayniqsa boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining nutqiy salohiyatini oshirishdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, o‘qituvchilarning shaxsiy fazilatlari, madaniy saviyasi va doimiy o‘z ustida ishlash motivatsiyasi nutqiy ko‘nikmalarning shakllanishida muhim omil ekani ta’kidlanadi
nutqiy ko‘nikmalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, pedagogik omillar, lingvistik omillar, psixologik omillar, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi, ta’lim jarayoni, nutq madaniyati, media vositalari, shaxsiy fazilatlar, pedagogik yondashuv, interaktiv darslar, nutq rivojlanishi
Maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachilarini inklyuziv faoliyatga tayyorlashning ijtimoiy-pedagogik zarurati
Ushbu maqolada ta’lim tizimini modernizatsiyalash sharoitida maktabgacha ta’lim tashkilotlarida inklyuziv ta’limni joriy etish masalalari yoritilgan. Unda O‘zbekiston Respublikasida alohida ehtiyojli bolalarga ta’lim-tarbiya berishning huquqiy, tashkiliy va psixologik-pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek, pedagog-tarbiyachilarning inklyuziv ta’lim jarayonida ishlashga tayyorlik darajasi, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada pedagoglarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish, inklyuziv muhitda individual yondashuvni ta’minlash hamda nogironligi mavjud bolalar bilan ishlash texnologiyalarini takomillashtirish zarurligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari inklyuziv ta’lim samaradorligi ko‘p jihatdan tarbiyachilarning kasbiy mahorati, ijodiy yondashuvi va ota-onalar bilan hamkorligiga bog‘liqligini ko‘rsatadi.
inklyuziv ta’lim, maktabgacha ta’lim, alohida ehtiyojli bolalar, pedagog-tarbiyachi, kasbiy kompetensiya, individual yondashuv, integratsiyalashgan ta’lim, ijtimoiylashuv, inklyuziv muhit, maxsus pedagogika
Духовные основы педагогического мастерства в трудах русских и узбекских педагогов-гуманистов
В статье представлен многоаспектный сравнительно-исторический анализ духовных основ педаго- гического мастерства в трудах русских и узбекских педагогов-гуманистов. На основе герменевтического анализа первоисточников и компаративистского подхода исследуются философско-антропологические и аксиологиче- ские основания педагогических систем К.Д. Ушинского, Л.Н. Толстого, В.А. Сухомлинского в русской традиции и Аль-Фараби, Абу Али ибн Сины (Авиценны) в узбекской. Выявлены ключевые системообразующие принципы: антропоцентризм, приоритет нравственности, любовь как педагогическая категория, сакральный статус учите- ля-наставника. Подчёркивается, что специфика духовных основ определяется различиями религиозно-философ- ского и культурно-исторического контекстов (идея служения народу и идеал совершенного человека). Доказыва- ется, что диалог двух традиций обладает значительным эвристическим потенциалом для преодоления кризиса ценностей в условиях глобализации образования и формирования личностно-ориентированной педагогики
духовные основы педагогики, педагогическое мастерство, гуманистическая парадигма, рус- ская педагогическая традиция, узбекская педагогическая традиция, сравнительная педагогика, К.Д. Ушинский, В.А. Сухомлинский, Аль-Фараби, Абу Али ибн Сина, нравственное воспитание, учитель-наставник
Yoshlar estetik madaniyatiga maʼnaviy-mafkuraviy yondashuv
Ushbu maqolada yoshlar estetik madaniyatining shakllanishida ma’naviy-mafkuraviy omillarning tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, yoshlar estetik madaniyatida aks etadigan maʼnaviy asoslar bevosita bir qator omillarga tayanishi masalasi muhokama qilinadi
ma’naviyat, estetik madaniyat, yoshlar, milliy qadriyatlar, ma’naviy-mafkuraviy immunitet, milliy g‘oya, estetik tarbiya.