Pedagogik, metadologik, innovatsion fan va ta’limga oid ilmiy jurnal
Konstruktiv yondashuv asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida 4K ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarda kreativlik, tanqidiy fikrlash, hamkorlik va kommunikativlik kabi 4K ko‘nikmalarni rivojlantirish masalasi konstruktiv yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘quvchilarning bilimni mustaqil ravishda anglash va amaliyotga tatbiq etishga yo‘naltirilgan ta’lim muhitini shakllantirishning nazariy hamda metodik jihatlari yoritilib, interfaol metodlar, muammoli ta’lim va loyiha asosida o‘qitish texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari asoslab beriladi. Shuningdek, konstruktiv yondashuv asosida tashkil etilgan darslarda o‘quvchilarning faolligi, mustaqil fikrlashi, muloqot va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarining shakllanishi tahlil etiladi. Olingan natijalar mazkur yondashuvni qo‘llash orqali ta’lim samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning intellektual rivojlanishini ta’minlash va ta’lim sifatini yaxshilash mumkinligini ko‘rsatadi.
konstruktiv yondashuv, 4K ko‘nikmalar, kreativlik, tanqidiy fikrlash, hamkorlik, kommunikativlik, boshlang‘ich ta’lim, interfaol metodlar, muammoli ta’lim, loyiha asosida o‘qitish, pedagogik texnologiyalar, ta’lim innovatsiyasi
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning zamonaviy pedagogik tizimdagi o‘rni
Mazkur maqolada shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning mazmun-mohiyati, nazariy asoslari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Unda zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchini ta’lim jarayonining markaziy subyekti sifatida qarash, uning individual xususiyatlari va subyektiv tajribasini inobatga olish zarurligi asoslab beriladi. Shuningdek, an’anaviy ta’lim yondashuvi bilan shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim o‘rtasidagi farqlar tahlil qilinib, ta’lim jarayonini tashkil etishda o‘qitish va o‘rganishning o‘zaro uyg‘unligi muhimligi ta’kidlanadi
shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, ta’lim jarayoni, o‘quvchi subyekti, metabilimlar, pedagogik hamkorlik, baholash mezonlari, innovatsion ta’lim, ta’lim modeli, o‘qitish va o‘rganish integratsiyasi
Kreativ ta’lim texnologiyalarining pedagogik mohiyati
Mazkur maqolada talabalarning innovatsion-ijodiy kompetensiyasini rivojlantirish muammosi oliy ta’limning zamonaviy talablari nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi oliy ta’lim tizimida kompetensiyaviy yondashuvning kuchayishi, ta’lim jarayonining raqamlashtirilishi hamda mustaqil fikrlash, muammolarni yangicha qo‘yish va amaliy yechimlar ishlab chiqishga qodir mutaxassislarni tayyorlash zarurati bilan belgilanadi. Maqolada innovatsion va ijodiy kompetensiyalarni shakllantirishning nazariy asoslari hamda ularni rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik yondashuvlar yoritilgan.
innovatsion kompetensiya, ijodiy kompetensiya, innovatsion-ijodiy kompetensiya, talaba, oliy ta’lim, kompetensiyaviy yondashuv, kasbiy malaka.
Boshlang‘ich sinf ona tili darslarida nutqiy kompetensiyalarini shakllantirishda xorijiy ta’limi tajribalari
Ushbu maqolada ona tili darslarida til o‘qitishning zamonaviy pedagogik yondashuvlari asosida didaktik vositalar hamda interfaol ta’lim metodlaridan maqsadli foydalanishning samaradorligi yoritilgan. Xususan, mazkur yondashuvlar o‘quvchilarda nutqiy kompetensiyaning asosiy tarkibiy elementlari - tinglash, so‘zlash, o‘qish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim natijalar berishi asoslab beriladi. Shuningdek, ona tili mashg‘ulotlarida o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish, to‘g‘ri talaffuz me’yorlarini shakllantirish hamda so‘z boyligini kengaytirish har bir ona tili o‘qituvchisining ustuvor vazifasi ekani ta’kidlanadi
integrativ yondashuv, kompetensiyaviy yondashuv, modul yondashuvi, kommunikativ yondashuv, o‘qish, so‘zlash, tinglash va yozish ko‘nikmalari, nutqiy kompetensiya, interfaol metodlar, didaktik vositalar
AQSh ta’lim tizimining o‘ziga xos jihatlari va bugungi kundagi rivojlanishi
Ushbu maqolada AQSh ta’lim tizimining o‘ziga xos jihatlari hamda uning bugungi kundagi rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Shuningdek, tarixiy-huquqiy asoslar va ta’lim siyosatining shakllanishida muhim o‘rin tutgan omillar yuzasidan ilmiy fikr va mulohazalar bayon etilgan
AQSh, Harvard College, 1647-yil Massachusets shtati, “Old Deluder Satan Act”, axloqiy va diniy tarbiya, “Common School”, Horace Mann, “Ta’lim kengashi”, “Morrill Act”.
Odam anatomiyasi darslarida interfaol va multimedia vositalaridan foydalanish yo‘llari
Mazkur maqolada odam anatomiyasi darslarida interfaol va raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari, metodik yondashuvlari hamda amaliy samaradorligi tahlil qilinadi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar orqali o‘quvchilarning bilim olish jarayonini faollashtirish, mustaqil fikrlashini rivojlantirish va o‘quv motivatsiyasini oshirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, raqamli platformalar, virtual laboratoriyalar va interfaol metodlarning o‘quv jarayonidagi o‘rni asoslab beriladi
interfaol metodlar, raqamli ta’lim, anatomiya, virtual laboratoriya, multimedia, STEAM, pedagogik texnologiya, innovatsiya, o‘quv motivatsiyasi, mustaqil fikrlash, ta’lim sifati, vizualizatsiya, interaktiv taxtalar, taqdimotlar, audio, video materiallar, elektron darslik, anatomiya, veb sayt.
Matritsa va uning determinanti mavzusini o‘qitish orqali bo‘lajak iqtisodchilarning analitik tafakkurini rivojlantirish texnologiyalari.
Mazkur maqola oliy ta’limda iqtisodiyot va moliya yo‘nalishlarida matematik fanlarni o‘qitishning dolzarb masalalaridan biri – matematik tushunchalarni ularning iqtisodiy tadbiqlari bilan uzviy bog‘liq holda o‘qitish texnologiyalarini o‘rganish va takomillashtirishga bag‘ishlangan. Bu maqolada bunday tushunchalardan biri – matritsa va uning determinanti tanlab olindi va maqolaning asosiy maqsadi sifatida ushbu mavzuni o‘qitish jarayonida talabalarning analitik tafakkurini rivojlantirish texnologiyalarini tahlil qilish hamda tizimlashtirish qo‘yildi. Iqtisodiyot yo‘nalishi talabalari uchun chiziqli algebra kursining muhim bo‘limi hisoblangan determinantlar nazariyasi nafaqat matematik tushunchalar majmui, balki iqtisodiy jarayonlarni modellashtirish, ularni tahlil qilish va optimal qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantiruvchi vosita sifatida qaraladi. Maqolada matritsa va uning determinanti tushunchasini o‘qitishning mavjud an’anaviy usullari tahlil qilinib, ularning afzalliklari va kamchiliklari yoritilgan. Shuningdek, mualliflar tomonidan talabalarning analitik tafakkurini bosqichma-bosqich rivojlantirishga qaratilgan muammoli masalalardan foydalanish tizimi ishlab chiqilgan
matritsa, determinant, analitik tafakkur, iqtisodiy ta’lim, o‘qitish texnologiyalari, muammoli ta’lim, iqtisodiy- matematik modellashtirish, chiziqli algebra
Xo‘ja Ahmad Yassaviy e’tiqod tarbiyasi haqida
Ushbu maqola Markaziy Osiyodagi eng nufuzli so‘fiy mutafakkirlaridan biri bo‘lgan Xo‘ja Ahmad Yasaviy ta’limotida e’tiqodga asoslangan axloqiy tarbiya tushunchasini o‘rganadi. Tadqiqotda shaxsning axloqiy xarakterini shakllantirishda ma’naviy poklanish, axloqiy o‘zini o‘zi tarbiyalash va fidoyilikning roli ta’kidlangan. Yasaviyning asarlariga, xususan, uning didaktik donolik adabiyotiga tayanib, maqolada diniy qadriyatlar va ichki e’tiqodning uyg‘un va ijtimoiy mas’uliyatli shaxsni rivojlantirishga qanday hissa qo‘shishi tahlil qilinadi. Zamonaviy globallashuv va axloqiy muammolar kontekstida Yasaviyning ta’lim g‘oyalarining dolzarbligi axloqiy ongli yoshlarni tarbiyalash uchun asos sifatida ta’kidlangan
E’tiqod ta’limi, axloqiy rivojlanish, so‘fiylik, ma’naviy tarbiya, axloqiy qadriyatlar, o‘zini poklash, Islom pedagogikasi, Markaziy Osiyo falsafasi, yoshlar ta’limi, Xo‘ja Ahmad Yasaviy.
Inklyuziv ta’lim tizimida o‘qituvchining ko‘p qirrali pedagogik faoliyati va uning nazariy asoslari
Maqolada inklyuziv ta’lim jarayonida o‘qituvchining ko‘p pozitsiyali faoliyati hamda uning pedagogik samaradorlikka ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘qituvchining bilim beruvchi, mentor, fasilitator, moderator, kouch va psixolog kabi rollari mazmunan yoritilib, ularning inklyuziv ta’lim muhitidagi o‘rni asoslab beriladi. Shuningdek, o‘qituvchining multifunksional faoliyatini samarali tashkil etish uchun zarur bo‘lgan kasbiy kompetensiyalar, kommunikativ va psixologik ko‘nikmalar tahlil qilinadi. Maqolada inklyuziv ta’limda o‘qituvchi faoliyatining jamoaviylik, hamkorlik va individuallashtirish tamoyillariga asoslanganligi ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘qituvchining turli pozitsiyalarda faoliyat yuritishi o‘quvchilarning ta’lim jarayoniga jalb etilish darajasini oshiradi hamda ta’lim sifatini yaxshilashga xizmat qiladi.
inklyuziv ta’lim, o‘qituvchi roli, ko‘p qirrali (pozitsiyali) faoliyat, pedagogik samaradorlik, mentor, fasilitator, kouch, psixologik qo‘llab-quvvatlash
Inklyuziv ta’lim sharoitida alohida ehtiyojlarga ega o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashning kompleks yondashuvlari
Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida alohida ta’lim ehtiyojlariga ega o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashning psixologik-pedagogik mexanizmlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv, psixologik xavfsiz muhitni shakllantirish, multidisiplinar hamkorlikni tashkil etish hamda ota-onalar bilan tizimli muloqotning o‘quvchilarning kognitiv, emotsional va ijtimoiy rivojlanishiga ta’siri asoslab berilgan. Shuningdek, “Portage”, “Little Steps” va “Numicon” kabi zamonaviy rivojlantiruvchi metodlarning inklyuziv ta’lim jarayonidagi samaradorligi yoritilib, ularni qo‘llashning amaliy afzalliklari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada xalqaro tajriba va milliy ta’lim siyosati uyg‘unligi asosida alohida ta’lim ehtiyojlariga ega o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashning kompleks modeli taklif etiladi.
inklyuziv ta’lim, psixologik-pedagogik yondashuv, alohida ta’lim ehtiyojlari, individual rivojlanish, psixologik xavfsizlik, multidisiplinar hamkorlik, rivojlantiruvchi metodlar
Hayotiy sifat tushunchasini psixologik mazmuni
Maqolada hayot sifati tushunchasining psixologik mazmuni, uning mohiyati yuzasidan asosiy qoida va ta’riflar tahlil qilingan. Ayniqsa, xorijiy psixologlar tadqiqotlarida hayot sifati hamda uning tarkibiy qismlariga oid nazariy qarashlar mazmuni yoritilgan. Shuningdek, shaxsda hayot sifatining shakllanishi va uning shaxs kamoloti bilan o‘zaro bog‘liqligi masalalari ochib berilgan
shaxs, hayot sifati, hayotdan qoniqish, baxt hissi, qadriyatlar, ichki shaxsiy ziddiyatlar, sub’yektiv farovonlik, o‘zini qabul qilish, ijobiy ijtimoiy munosabatlar, hayot maqsadi, shaxsiy o‘sish, mustaqillik, atrof-muhitni boshqarish
Talabalarga an’anaviy xonandalik ijrochiligini o‘rgatishning pedagogik yondashuvlari
Maqolada talabalarga an’anaviy xonandalik ijrochiligini o‘rgatishda qo‘llaniladigan pedagogik yondashuvlar tahlil qilinib, unda an’anaviy xonandalikning mohiyati, janrlari, shuningdek, talabalarda vokal texnika, nafas olish, ovoz hosil qilish, intonatsiya, diksiya va artikulyatsiyani shakllantirishdagi amaliy metodlar yoritilgan. Pedagogik jarayonda tinglash, tahlil qilish va ijrochilik ko‘nikmalarini mustahkamlashning ahamiyati ko‘rsatilib, milliy musiqa merosining talabalarga o‘rgatilishi orqali ma’naviy-estetik tarbiyani rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilingan
an’anaviy xonandalik, talabalar, pedagogik yondashuvlar, musiqiy ko‘nikmalar, nazariy va amaliy mashg‘ulotlar, maqom va mumtoz ashulalar, musiqa ta’limi
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarda ko‘p uchraydigan tovush talaffuzi kamchiliklari va ularni bartaraf etishda lopedik usullar
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilari orasida keng tarqalgan tovush talaffuzi kamchiliklari, ularning yuzaga kelish sabablari hamda ushbu nutq nuqsonlarini bartaraf etishda qo‘llaniladigan logopedik usullar tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida dislaliya, dizartriya kabi nutq buzilishlari hamda ularning psixologik va pedagogik omillari yoritilgan. Shuningdek, tovushlarni to‘g‘ri talaffuz qilishni shakllantirishda artikulyatsion mashqlar, fonematik eshituvni rivojlantirish metodlari hamda zamonaviy logopedik texnologiyalarning samaradorligi ko‘rsatib berilgan. Maqola natijalari boshlang‘ich ta’lim tizimida nutqni rivojlantirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
boshlang‘ich ta’lim, nutq buzilishlari, tovush talaffuzi, dislaliya, dizartriya, logopediya, artikulyatsion mashqlar, fonematik eshituv, nutqni rivojlantirish, korreksion ishlar, pedagogik yondashuv, logopedik metodlar.
Integrativ ta’lim muhitida bo‘lajak surdopedagoglarning metodik kompetensiyalarini shakllantirish
Mazkur maqolada integrativ ta’lim muhitida bo‘lajak surdopedagoglarning metodik kompetensiyalarini shakllantirish masalalari yoritilgan. Zamonaviy ta’lim tizimida fanlararo integratsiya, uzluksiz ta’lim, ta’lim mazmunini fundamentallashtirish hamda kasbiy tayyorgarlikni takomillashtirishning muhim ahamiyati asoslab berilgan. Maqolada bo‘lajak surdopedagoglarning kasbiy tayyorgarligi samaradorligini oshirishda integrativ yondashuvning pedagogik imkoniyatlari, metodik kompetensiyalarni rivojlantirish texnologiyalarini takomillashtirish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, fanlararo integratsiya didaktik konsepsiyasi, integrativ jarayonlarning mohiyati, ta’lim mazmunini integratsiyalash mexanizmlari hamda integrativ kurslarni ishlab chiqish bosqichlari ilmiy jihatdan asoslangan. Bo‘lajak surdopedagoglarning kasbiy faoliyatga tayyorgarligi nafaqat nazariy bilimlar, balki kasbiy muammolarni kompleks hal qila olish, mustaqil fikrlash, pedagogik qarorlar qabul qilish, ijtimoiy moslashuv va kasbiy harakatchanlik kabi kompetensiyalar bilan belgilanadi. Shu sababli integrativ yondashuv asosida metodik kompetensiyalarni shakllantirish bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligini oshirishning muhim omili hisoblanadi. Tadqiqot natijalari oliy ta’lim tizimida surdopedagog kadrlarni tayyorlash sifatini oshirish, o‘quv jarayoniga integrativ texnologiyalarni joriy etish hamda metodik tayyorgarlik tizimini takomillashtirishga xizmat qiladi.
integrativ yondashuv, surdopedagogika, fanlararo integratsiya, metodik kompetensiyalar, bo‘lajak surdopedagog, kasbiy tayyorgarlik, pedagogik integratsiya.
Jismoniy tarbiya darslarida va darsdan tashqari mashg‘ulotlarda umumrivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish metodikasi
Mazkur maqolada jismoniy tarbiya darslari hamda darsdan tashqari mashg‘ulotlarda umumrivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish metodikasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda umumrivojlantiruvchi mashqlarning o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va harakat faoliyatini rivojlantirishdagi ahamiyati asoslab berilgan. Shuningdek, ushbu mashqlarni tanlash mezonlari, ularni dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlar jarayonida qo‘llash usullari tizimlashtirilgan. Natijada umumrivojlantiruvchi mashqlardan samarali foydalanishning asosiy yo‘nalishlari ishlab chiqilgan
umumrivojlantiruvchi mashqlar, jismoniy tarbiya, darsdan tashqari mashg‘ulotlar, metodika, harakat faoliyati, jismoniy tayyorgarlik.
Qizlarning oilaviy kompetensiyasi uchun ijodiy pedagogika: Koreya dizayn ta’limi modelini O‘zbekiston kontekstiga moslash
Ushbu maqolada Koreya Respublikasining dizayn ta’limi modelini O‘zbekiston kontekstiga moslashtirish orqali qizlarda oilaviy kompetensiyani shakllantiruvchi innovatsion pedagogik yondashuv o‘rganilgan. Koreya ta’lim tizimining asosiy unsuri hisoblangan STEAM ta’limi, dizayn-tafakkur metodologiyasi va vizual-ijodiy yondashuvning qizlar tarbiyasiga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqot Shahrisabz davlat pedagogika institutida 42 nafar magistratura talabasi ishtirokida olib borilgan. Qiyosiy tahlil natijasida Koreya modelining O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan integratsion pedagogik modeli ishlab chiqilgan bo‘lib, uning oilaviy kompetensiya ko‘rsatkichlarini 28-43 foiz punktga oshirishi tajriba- sinov ishi orqali tasdiqlangan
Koreya dizayn ta’limi, oilaviy kompetensiya, ijodiy pedagogika, STEAM ta’limi, qizlar tarbiyasi, dizayn-tafakkur, qiyosiy pedagogika, vizual fikrlash, O‘zbekiston ta’limi, innovatsion model
Uilyam Shekspir tragediyalarining o‘zbek adabiyotidagi o‘rni
Ushbu maqolada William Shakespeare tragediyalarining mazmuni, asosiy g‘oyalari va obrazlar tizimi tahlil qilinadi. Xususan, Hamlet, Othello, King Lear va Macbeth asarlari o‘zaro solishtirilib, ulardagi umumiy va farqli jihatlar ochib beriladi. Uilyam Shekspir tragediyalari jahon adabiyotining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, ularning o‘zbek adabiyotiga kirib kelishi tarjima va teatr orqali amalga oshgan. Shekspirning Hamlet, Otello, Makbet kabi asarlari o‘zbek tiliga tarjima qilinib, milliy sahnalarda namoyish etilgan va keng kitobxonlar e’tiboriga havola qilingan. Bu jarayon o‘zbek dramaturgiyasida fojiaviy janrning rivojlanishiga, inson ruhiyati va ichki kechinmalarini chuqur tasvirlash an’anasining shakllanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Shekspir tragediyalaridagi konflikt, xarakter va dramatik kompozitsiya unsurlari o‘zbek yozuvchilari ijodida yangi badiiy izlanishlarga asos bo‘lgan. Natijada, o‘zbek adabiyotida tragediya janri mazmun va shakl jihatidan boyib, milliy va jahon adabiyoti o‘rtasidagi aloqalar mustahkamlangan
Uilyam Shekspir, tragediya, dramaturgiya, o‘zbek adabiyoti, teatr madaniyati, Hamlet, Otello, King Lear, Macbeth, falsafiy g‘oya, badiiy tahlil, fojea, ichki ziddiyatlar
Yangi O‘zbekiston ta’lim tizimida pedagogik etikaning rivojida xorijiy mamlakatlar tajribasi
Mazkur maqolada pedagogik etika va o‘qituvchi madaniyatining zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni, ahamiyati hamda asosiy tamoyillari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Xorijiy tajribalar tahlili shuni ko‘rsatadiki, pedagogik etikaning rivoji o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro hurmat, kasbiy kompetensiya, axloqiy me’yorlarga rioya qilish hamda ijodiy muloqotga asoslanadi. Shuningdek, zamonaviy yondashuvlar pedagogik etika nafaqat nazariy qoidalar majmui, balki ta’lim amaliyotida qo‘llaniladigan muhim metodik va axloqiy yo‘riqnoma ekanligini asoslaydi.
xorijiy tajriba, o‘z-o‘zini rivojlantirish, kasbiy kompetensiya, pedagogik qarashlar, pedagogik etika, zamonaviy pedagogika, axloqiy muvozanat.
Oliy ta’limda tblt metodik modeli asosida baholash tizimini takomillashtirish
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida vazifaga asoslangan til o‘qitish metodikasi (TBLT) doirasida baholash tizimini takomillashtirish masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqot Toshkent shahridagi International School of Finance, Technology and Science (ISFT) institutida 2-kurs talabalari ishtirokida o‘tkazilgan tajriba asosida olib borilgan. Unda jami 42 nafar talaba qatnashib, ular tajriba va nazorat guruhlariga ajratildi. Tajriba guruhida TBLT metodik modeli asosida ishlab chiqilgan kompleks baholash tizimi joriy etildi, nazorat guruhida esa an’anaviy baholash usullari qo‘llanildi. Tadqiqot natijalari vazifaga asoslangan baholash, analitik mezonlar va jarayonli baholash elementlari talabalarning lingvistik kompetensiyalarini rivojlantirishda sezilarli ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Ayniqsa, kommunikativ aniqlik, nutq ravonligi va vazifa bajarish samaradorligi ko‘rsatkichlarida sezilarli o‘sish kuzatildi. Maqolada TBLT asosidagi baholash tizimining afzalliklari hamda uni oliy ta’lim amaliyotiga joriy etish imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
TBLT metodikasi, baholash tizimi, lingvistik kompetensiya, vazifaga asoslangan o‘qitish, oliy ta’lim, kommunikativ kompetensiya, analitik baholash, rubrikalar, ESP
Bоshlаng‘ich sinf о‘quvchilаridа оrfоgrаfik sаvоdxоnlikni shаkllаntirishning nаzаriy-pedаgоgik аsоslаri
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida orfografik savodxonlikni shakllantirishning nazariy-pedagogik asoslari tahlil qilingan. Orfografik savodxonlik tushunchasi, uning mazmuni va boshlang‘ich ta’lim jarayonidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, xorijiy va mahalliy olimlarning ilmiy qarashlari asosida orfografik savodxonlikni rivojlantirish usullari ko‘rib chiqilgan hamda o‘quvchilarda uchraydigan asosiy orfografik xatolar tahlil qilingan. Maqola ilmiy yangilik va amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, o‘qituvchilar hamda pedagogika yo‘nalishi talabalari uchun foydali bo‘lishi mumkin.
orfografik savodxonlik, boshlang‘ich sinf, yozma nutq, imlo qoidalari, pedagogik asoslar, fonetik tahlil, grammatik ko‘nikma, xatolar tahlili, lingvistik kompetensiya, ta’lim samaradorligi.
Raqamli kutubxonalarda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish texnologiyalari va imkoniyatlari.
Mazkur maqolada raqamli kutubxonalarda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish texnologiyalari va ularning amaliy samaradorligi tahlil qilinadi. Xususan, kutubxonalarni raqamlashtirish jarayonlari, elektron nashr etish tizimlari, zamonaviy dasturiy platformalar hamda sun’iy intellekt algoritmlarining qo‘llanilishi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt asosidagi tizimlar axborotni izlash, qayta ishlash va foydalanuvchilarga moslashtirilgan xizmatlar ko‘rsatishda yuqori samaradorlikka ega ekanligini ko‘rsatadi
raqamli kutubxona, sun’iy intellekt, algoritm, elektron nashr, veb-platforma, avtomatlashtirish, ma’lumotlar bazasi.
The Impact of AI-Generated English Learning Materials Based on Uzbek Rural Life on the Learning Motivation of Rural Students
This article analyzes the impact of English language learning materials developed with artificial intelligence and adapted to Uzbek rural life on the learning motivation of rural students. The relevance of the study lies in the fact that, in rural areas, teaching materials often do not fully correspond to students’ daily life, social environment, and cultural experience, which may reduce learning effectiveness. The aim of the study is to determine the influence of culturally adapted AI-based materials on students’ interest, engagement, and learning motivation. The research methods include descriptive analysis, experimental study, questionnaires, and pedagogical observation. The results indicate that the use of such materials increases students’ interest in lessons, participation, and confidence in expressing themselves in English
artificial intelligence, English language teaching, rural students, learning motivation, cultural adaptation, local context, AI materials, rural education, learner engagement.
Pedagogik intuitsiyani rivojlantirishga yo‘naltirilgan zamonaviy metodikalar
Ushbu maqolada pedagogik intuitsiyani rivojlantirishga qaratilgan zamonaviy metodikalar tahlili berilgan. Tadqiqotda intuitsiya tushunchasi, murabbiylik faoliyatidagi ahamiyati, shuningdek, ayni paytda keng qo‘llanilayotgan metodik usullar, shuningdek, intuitsiyani rivojlantirishga yo‘naltirilgan zamonaviy metodikalar, murabbiyning pedagogik jihatlarini mustahkamlash kabi yondashuvlar ko‘rib chiqilgan.
pedagogik intuitsiya, zamonaviy metodika, murabbiylik faoliyati, metodik usullar, sensomotor o‘yinlar, refleksiv amaliyot, aksiy tadqiqot, vaziyatli o‘qitish, darsni o‘rganish, mikroo‘qitish, raqamli simulyatsiyalar, sun’iy intellekt, o‘yin ichida o‘yin, VR Virtual texnologiyasi, kichik maydonchalarda o‘yin o‘ynash. (SSG)
O‘g‘il bolalarni oilaviy munosabatlarga tayyorlashning pedagogik-psixologik asoslari
Mazkur maqolada o‘g‘il bolalarni oilaviy munosabatlarga tayyorlashning nazariy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda oilaning ijtimoiy institut sifatidagi o‘rni, o‘g‘il bolalarda oilaviy mas’uliyat, axloqiy qadriyatlar, gender rollar hamda nikoh va ota-onalik munosabatlariga tayyorgarlikni shakllantirish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, pedagogik, psixologik va ijtimoiy yondashuvlar asosida tarbiyaviy jarayonning mazmuni, shakl va usullari aniqlangan.
o‘g‘il bolalar tarbiyasi, oilaviy munosabatlar, oilaga tayyorlash, nazariy asoslar, oilaviy qadriyatlar, ota-onalik, mas’uliyati, pedagogik,psixologik, yondashuv
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirish metodikasi
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirish metodikasi, uning nazariy va amaliy asoslari hamda zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda bolalarning diqqat, xotira, tafakkur, idrok va tasavvur kabi asosiy bilish jarayonlarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik metodlar va yondashuvlar keng yoritilgan. Shuningdek, interaktiv ta’lim texnologiyalari, didaktik o‘yinlar, muammoli ta’lim usullari hamda raqamli vositalarning o‘quvchilarning kognitiv rivojlanishiga ta’siri o‘rganilgan. Maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘qituvchi rolining ahamiyati, individual yondashuvning samaradorligi va o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari kognitiv qobiliyatlarni rivojlantirishda zamonaviy pedagogik yondashuvlar muhim omil ekanligini ko‘rsatadi hamda boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
kognitiv qobiliyat, boshlang‘ich ta’lim, pedagogik metodika, diqqat va xotira, tafakkur rivoji, idrok
Bolalarda leksik-grammatik nutq kamchiliklarini bartaraf etishda kontekstli texnologiyalardan foydalanish
Ushbu maqolada bolalarda uchraydigan leksik va grammatik nutq kamchiliklarini bartaraf etishda konteksli texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida nutqni rivojlantirish jarayonida vaziyatli topshiriqlar, kommunikativ o‘yinlar, vizual va raqamli vositalardan foydalanish samaradorligi yoritiladi. Tadqiqotda nutqiy rivojlanish jarayonini faollashtiruvchi metodlar, ularning amaliy qo‘llanilishi hamda bolalarning so‘z boyligini kengaytirish va grammatik to‘g‘ri gap tuzish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi
leksik-grammatik kamchiliklar, nutq rivoji, konteksli texnologiyalar, kommunikativ yondashuv, logopedik ish, interaktiv metodlar
Inkluziv ta’lim sharoitida o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini aniqlash metodologiyasi
Inklyuziv ta’lim zamonaviy ta’lim tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, barcha o‘quvchilar uchun teng imkoniyatlar yaratishni taqozo etadi. Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini aniqlash metodologiyasi ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqot jarayonida ilmiy-nazariy tahlil, kuzatuv, so‘rovnoma hamda taqqoslash metodlaridan foydalanildi. Olingan natijalar o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligi ta’lim samaradorligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Shuningdek, ishlab chiqilgan diagnostik mezonlar asosida ularning kasbiy kompetensiyalari baholandi. Xulosa sifatida metodik tayyorgarlikni izchil rivojlantirish inklyuziv ta’lim sifatini oshirishning muhim omili ekanligi asoslab berildi
inklyuziv ta’lim, metodik tayyorgarlik, pedagogik kompetensiya, differensial yondashuv, individual ta’lim, o‘qituvchi kasbiy rivoji, diagnostika, ta’lim samaradorligi, inklyuziv muhit, pedagogik metodologiya.
O‘quvchilarda raqamli madaniyatni shakllantirishning nazariy asoslari
Mazkur ilmiy maqolada o‘quvchilarda raqamli madaniyatni shakllantirishning nazariy asoslari kompleks yondashuv asosida tahlil qilingan. Raqamli madaniyatning mazmun-mohiyati, tarkibiy komponentlari, pedagogik funksiyalari hamda axborot xavfsizligi bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot jarayonida kompetensiyaviy, tizimli va integrativ yondashuvlardan samarali foydalanilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba asosida raqamli madaniyatni shakllantirishning ustuvor va samarali yo‘nalishlari aniqlangan
raqamli madaniyat, axborot xavfsizligi, kiberxavfsizlik, kompetensiya, media savodxonlik, raqamli pedagogika
Alohida ehtiyojga muhtoj bolalarga matematika darslarida integratsion yondashuvni amalga oshirish
Ushbu maqolada alohida ehtiyojga muhtoj o‘quvchilarning matematika faniga bo‘lgan qiziqishini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda inklyuziv sinflarda dars jarayonini samarali tashkil etishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari, afzalliklari va ayrim cheklovlari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy ta’lim tizimida inklyuziv yondashuvning dolzarbligi, imkoniyati cheklangan bolalar sonining ortib borishi bilan izohlanadi. Maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida yuz berayotgan o‘zgarishlar asosida yangi metod va yondashuvlarni qo‘llash zarurati asoslab berilgan.
inklyuziv ta’lim, matematika darsi, alohida ehtiyojli o‘quvchilar, o‘yin texnologiyalari, pedagogik texnologiyalar, tafakkur, qobiliyat
Raqamli ta’lim muhitida boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kreativ salohiyatini rivojlantirish
Ushbu maqolada raqamli ta’lim muhitida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kreativ salohiyatini rivojlantirish masalasi ilmiy-pedagogik nuqtai nazardan yoritilgan. Tadqiqotda zamonaviy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarning o‘rni, ularning pedagogik jarayonga integratsiyasi hamda o‘qituvchilarning kasbiy ijodkorligini shakllantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, kreativlik tushunchasining mazmuni va uning tarkibiy komponentlari - motivatsion, kognitiv hamda faoliyatli jihatlar asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari raqamli muhit o‘qituvchilarning kasbiy rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini va ularning innovatsion g‘oyalarni amaliyotga joriy etish qobiliyatini rivojlantirishini ko‘rsatadi
raqamli ta’lim muhiti, kreativlik, boshlang‘ich ta’lim, innovatsion texnologiyalar, kasbiy kompetensiya, interfaol metodlar.