O‘QUVCHILARNING BILIM, KO‘NIKMA VA MALAKALARINI TAKOMILLASHTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23835426Аннотация
Maqolada umumiy o‘rta ta’lim o‘quvchilarining bilim, ko‘nikma va malakalarini takomillashtirish masalasi kompetensiyaviy-faoliyatli, konstruktivistik, metakognitiv va diagnostik yondashuvlar asosida tadqiq etiladi. Bilimning anglanganligi, ko‘nikmaning vazifalarni bajarishda namoyon bo‘lishi hamda malakaning barqaror va moslashuvchan qo‘lla nishi o‘rtasidagi o‘ziga xos jihatlar aniqlashtiriladi. Ilmiy adabiyotlar va normativ asoslarni qiyosiy-tahliliy o‘rganish natijasida “BKM–RT” siklik metodik modeli ishlab chiqiladi. Model dastlabki tashxis, mazmunni konstruksiyalash, boshqariladigan mashq, mustaqil transfer, refleksiya hamda qayta tashxis bosqichlarini qamrab oladi. Uni amalga oshirish uchun dars bosqichlari, pedagogik mexanizmlar, baholash indikatorlari va amaliyotda tekshirish loyihasi taklif etiladi. Tadqiqot nazariy model yaratishga yo‘naltirilgan bo‘lib, taklif etilgan modelning empirik samaradorligini keyingi tajriba-sinov ishlari orqali baholash nazarda tutiladi.Ключевые слова
bilim, ko‘nikma, malaka, kompetensiya, kompetensiyaviy yondashuv, konstruktivizm, faoliyatli ta’lim, metakognitsiya, refleksiya, formativ baholash, transfer, differensial ta’lim, pedagogik diagnostika, metodik modelБиблиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablarini ishlab chiqish hamda joriy etish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: 2024-yil 27-martdagi 157-son qaror. - URL: https://lex.uz/ ru/docs/-6854214 (murojaat sanasi: 30.10.2026).
2. OECD. OECD Learning Compass 2030: A Series of Concept Notes. - Paris: OECD, 2019. - URL: https://www.oecd.org/ content/dam/oecd/en/about/projects/edu/education-2040/1-1-learning-compass/OECD_Learning_Compass_2030_ Concept_Note_Series.pdf
3. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. How People Learn II: Learners, Contexts, and Cultures. - Washington, DC: The National Academies Press, 2018. - DOI: 10.17226/24783.
4. Bloom, B. S. (1968). Learning for Mastery. Evaluation Comment. -, 1(2).
5. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). (eds.). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. - New York: Longman, 2001. - 302 p. (abridged edition). Longman.
6. Biggs, J. (1996). Enhancing Teaching through Constructive Alignment. Higher Education. -, 32, 347–364. https://doi.org/10.1007/BF00138871
7. Sweller, J. (1988). Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning. Cognitive Science. -, 12(2), 257–285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
8. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving Students’ Learning with Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest. -, 14(1), 4–58. https://doi.org/10.1177/1529100612453266
9. Roediger, H. L., & Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. Psychological Science. -, 17(3), 249–255. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x
10. Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and Classroom Learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. -, 5(1), 7–74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
11. Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The Power of Feedback. Review of Educational Research. -, 77(1), 81–112. https://doi.org/10.3102/003465430298487
12. Education Endowment Foundation. Teacher Feedback to Improve Pupil Learning: Guidance Report. - London: EEF, 2021. - URL: https://educationendowmentfoundation.org.uk/education-evidence/guidance-reports/feedback
13. Education Endowment Foundation. Metacognition and Self-Regulated Learning: Guidance Report. - London: EEF, 2025. - URL: https://educationendowmentfoundation.org.uk/education-evidence/guidance-reports/metacognition
14. CAST. Universal Design for Learning Guidelines, Version 3.0. - Wakefield, MA: CAST, 2024. - URL: https://udlguidelines.cast.org/ AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
