Murod Muhammad Do‘st hikoyalarida o‘zbekona qadriyatlar va ularning til vositasida ifodalanishi

Аннотация

Murod Muhammad Do‘stning hikoyalari o‘zbek adabiyotining mustaqillik davri va undan avvalgi bosqichlarida
muhim o‘rin egallaydi. Ushbu asarlarda o‘zbekona qadriyatlar – oilaviy munosabatlar, sadoqat, muruvvat, sabr, adolat va
milliy ruhiyat – til vositalari (idiomlar, maqollar, frazeologik birliklar, metaforalar va antropomorfik iboralar) orqali chuqur
ifodalangan. Mazkur maqola muallifning “Darvoza yonidagi it” (1980), “Bir toychoqning xuni” (1979), “Mustafo” (1977),
“Qaydasan, quvonch sadosi?” (1976) va “Dashtu dalalarda” (1987) hikoyalariga tayanib, o‘zbek qadriyatlarining semantik
va stilistik talqini, ularning lingvokulturologik xususiyatlari hamda jamiyatdagi ruhiy-ijtimoiy muammolarni yoritishdagi
rolini batafsil tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari muallifning folklor unsurlarini va til boyligini badiiy uslub bilan sintez qilgan
holda, o‘zbek madaniyatining antropotsentrik va etnomadaniy xususiyatlarini namoyon etishini ko‘rsatadi. Shuningdek,
hikoyalarda mustaqillik davri jamiyatidagi o‘zgarishlar, ruhiy tanglik va milliy o‘zlikni saqlash masalalari ham o‘z ifodasini
topgan. Maqola tilshunoslik, adabiyotshunoslik, madaniyatshunoslik va folkloristika yo‘nalishlarida muhim ilmiy ahamiyatga
ega bo‘lib, zamonaviy o‘zbek nasrida milliy qadriyatlarning til orqali ifodalanishini o‘rganishga xizmat qiladi. Tadqiqot
jarayonida 3000 dan ortiq til vositasi tahlil qilinib, ularning taqsimoti, chastotasi va lingvokulturologik ahamiyati jadvallar
orqali ko‘rsatildi.