Oilada ota-ona va bola munosabatlaridagi pedagogik-psixologik omillar

Аннотация

Ushbu maqolada oilaviy muhitdagi muammolar va kamchiliklarning bolaning shaxsiy rivojlanishiga ta’siri
tahlil qilinadi. Klassik psixoanaliz ota-ona va bola o‘rtasidagi munosabatlarni bolaning shaxsiy rivojlanishining markaziy
omili sifatida talqin qilgan ilk ilmiy yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Psixoanalitik yondashuv doirasida bola rivojlanishining
asosiy tushunchalari ishlab chiqilib, bunda bolalar va ota-onalar o‘rtasidagi munosabatlar muammosiga alohida e’tibor
qaratilgan (E. Erikson, K. Xorni va boshqalar). Eng katta ilmiy e’tirofga ega bo‘lgan yondashuvlardan biri – bog‘lanish
(attachment) nazariyasidir. Mazkur nazariyaga ko‘ra, bola o‘zini onaning unga bo‘lgan munosabati orqali anglaydi, ona
esa bolani o‘z hissiy munosabatining manbai va obyekti sifatida qabul qiladi. Ushbu murakkab munosabatlar dastlab
bolaning o‘ziga va yaqin kattalarga nisbatan xavfsizlik va himoyalanganlik hissini shakllantiruvchi omil sifatida namoyon
bo‘ladi. Zamonaviy tadqiqotlarda esa e’tibor bolaning o‘zini o‘zi anglashidan ko‘ra uning xatti-harakatlarini tahlil qilishga
qaratilib, ular ko‘pincha ijtimoiy moslashuv va kompetensiya nuqtai nazaridan baholanadi. Bunda muloqot endilikda
munosabatlar shakli sifatida emas, balki ota-onalar bilan o‘zaro ta’sirning xulq-atvor strategiyasi sifatida talqin etiladi.