Dizartriya shakllarining klinik-pedagogik tavsifi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18953098Ключевые слова:
dizartriya, bulbar shakl, psevdobulbar shakl, ekstrapiramidal shakl, miyachali shakl, kortikal shakl, artikulyatsion buzilishlar, nutq motorikasi, logopedik tashxis, korreksion pedagogik ish.Аннотация
Mazkur maqolada dizartriya nutq buzilishining etiologiyasi, patogenezi hamda uning asosiy klinik shakllari
ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Xususan, dizartriyaning bulbar, psevdobulbar, ekstrapiramidal, miyachali va kortikal
shakllarining nevrologik belgilari, artikulyatsion apparat faoliyatidagi o‘zgarishlar hamda nutqning fonetik-fonematik,
prosodik va leksik-grammatik tomonlariga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, har bir shaklning o‘ziga xos klinik ko‘rinishlari pedagogik
nuqtai nazardan baholanib, logopedik tashxis qo‘yish hamda korreksion ishlarni rejalashtirish tamoyillari bayon
etiladi.
Maqolada dizartriyaning bolalar nutq rivojlanishiga ta’siri, uning psixik jarayonlar bilan o‘zaro bog‘liqligi hamda individual
yondashuv asosida tashkil etiladigan logopedik ish tizimi yuzasidan tavsiyalar beriladi. Tadqiqot natijalari maxsus pedagogika
va logopediya amaliyotida samarali korreksion metodlarni tanlashda muhim ahamiyat kasb etadi
Библиографические ссылки
1. Muminova, L. R., Ayupova, M. Y. Logopediya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. (Mahalliy fundamental baza).
2. Визель, Т. Г. Основы нейропсихологии. – Москва: В. Секачев, 2021. (Maqoladagi “miya va nutq bog‘liqligi”, “afferent
sintez” haqidagi fikrlar uchun asos).
3. Архипова, Е. Ф. Коррекция стертой дизартрии у детей: нейропсихологический подход. – Москва: АСТ, 2019.
(Dizartriya va uning zamonaviy korreksiyasi bo‘yicha klassik manba).
4. Maas, E., et al. Principles of Motor Learning in Treatment of Motor Speech Disorders. – American Journal of
Speech-Language Pathology, 2008 (2022-yilda qayta nashr etilgan tahlillar). (Taklif qilingan “harakatni rejalashtirish”
va “motor o‘rganish” nazariyasini tasdiqlovchi xorijiy manba).
5. Ayres, A. J. Sensory Integration and the Child. – Los Angeles: WPS, 2005 (zamonaviy tarjimalar). (Maqoladagi “taktil
sezgi”, “propriosepsiya” va “sensor integratsiya” g‘oyalarining asosi).
6. Thaut, M. H. Rhythm, Music, and the Brain: Scientific Foundations and Clinical Applications. – Routledge, 2023. (Dinamik
ritmik modulyatsiya metodining ilmiy asoslari).
7. Xamidova, M. P. Bolalarda nutqiy va harakatli analizatorlarning o‘zaro bog‘liqligi muammolari. // “Pedagogik ta’lim
klasteri: muammo va yechimlar” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 2024. (Eng yangi mahalliy
tadqiqotlarga havola).
8. Выготский, Л. С. Мышление и речь. – Москва: Лабиринт, 2018 (qayta nashr). (Nutq va tafakkur birligi haqidagi
klassik psixologik asos).
9. Jo‘raxо‘jayev, M. X. (2022). Imkoniyati cheklangan bolalar uyda yakka tartibdagi ta’limda o‘quv jarayonini tashkil etish.
PEDAGOGS jurnali, 1(1), 295–298.
10. Jurahojaev, M. K. O. (2022). Mechanisms to Increase the Efficiency of Individual Home Education for Disabled Children.
Mental Enlightenment Scientific-Methodological Journal, 2022(3), 171–180.
11. Jo‘raxo‘jayev, M. X. Imkoniyati cheklangan bolalarning uyda yakka tartibdagi ta’limi samaradorligini oshirish mexanizmlari:
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Jizzax, 2023. – 36-bet.
12. Jo‘raxo‘jayev, M. X. (2022). Uyda yakka tartibdagi ta’lim o‘qituvchisining portreti. // “Tilni o‘qitish va o‘rganishda XXI asr
ko‘nikmalari” III xalqaro anjuman materiallari.
13. Iminjonova, M. A. Og‘ir nutq nuqsonli bolalar. // Best Journal of Innovation Science, Research and Development. ISSN:
2835-3579. Volume 3, Issue 10, 2024. – 311–315-betlar.
14. Iminjonova, M. A. Dizartriya nutq kamchiligini bartaraf etishda didaktik o‘yinlarning ahamiyati. // Universal International
Scientific Journal. e-ISSN: 3060-4540 (online). 2025, Issue 2, Volume –, 71–75-betlar.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
