Oʻsimliklarning abiotik stresslarga chidamliligini oshirishda crispr/cas texnologiyasining ahamiyati

Авторы

  • Saidali Saidmurodov Автор
  • Nodir Lutfullayev Автор
  • Ozod Turayev Автор
  • Abror Dulanazarov Автор
  • Shahlo Xayitova Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.19513745

Ключевые слова:

oʻsimliklar, abiotik stress, chidamlilik, CRISPR/Cas, gen tahrirlash, genetik muhandislik, qishloq xoʻjaligi, oziq-ovqat xavfsizligi.

Аннотация

Oʻsimliklar dunyo boʻylab qishloq xoʻjaligida hosildorlikni sezilarli darajada pasaytiruvchi turli abiotik stresslarga
(masalan, qurgʻoqchilik, shoʻrlanish, haroratning keskin oʻzgarishi) duch keladi. CRISPR/Cas texnologiyasi oʻsimliklarning
genetik modifikatsiyasida inqilobiy yondashuvni taklif etib, ularning abiotik stresslarga chidamliligini oshirish
uchun aniq gen tahrirlash imkoniyatini beradi. Ushbu texnologiya maʼlum genlarni oʻzgartirish, faollashtirish yoki oʻchirish
orqali oʻsimliklarning stressga javob mexanizmlarini kuchaytirishga qodir. Natijada u yanada chidamli va yuqori hosildorlikka
ega ekin navlarini yaratish uchun ulkan salohiyatga ega. CRISPR/Cas texnologiyasining rivojlanishi global oziqovqat
xavfsizligini taʼminlash va barqaror qishloq xoʻjaligini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi

Биографии авторов

  • Saidali Saidmurodov

    Termiz davlat pedagogika instituti talabasi

  • Nodir Lutfullayev

    Termiz davlat pedagogika instituti talabasi

  • Ozod Turayev

    B. f. f. d. (PhD)

  • Abror Dulanazarov

    O‘simliklar genetik resurslari ilmiy-tadqiqot instituti,
    o‘simliklar biotexnologiyasi laboratoriyasi katta ilmiy xodimi,
    o‘simliklar biotexnologiyasi laboratoriyasi mudiri

  • Shahlo Xayitova

    Termiz davlat pedagogika instituti dotsenti

Библиографические ссылки

1. Gaur, R. K., Khan, M. S., & Khan, I. R. (Eds.). CRISPR-Cas tizimlari: oʻsimlik genomi tahrirlashda va ekinlarni yaxshilashda

ilovalar. Singapore: Springer, 2022.

2. Prakash, C. S., & Varshney, R. K. (Eds.). Oʻsimliklarni takomillashtirish uchun genom tahrirlash. Hoboken: Wiley, 2021.

3. Zhang, Z., et al. “CRISPR/Cas9 vositasida genom tahrirlash oʻsimliklarda abiotik stressga chidamlilikni yaxshilash

uchun.” Oʻsimlik biotexnologiyasi jurnali, vol. 19, no. 1, 2021, pp. 1-13.

4. Khan, S. A., et al. “CRISPR/Cas9 vositasida genom tahrirlash ekinlarda tuzga chidamlilikni oshirish uchun.” Oʻsimlikshunoslik

chegaralari, vol. 12, 2021, pp. 642358.

5. Hussain, M., et al. “CRISPR/Cas9: oʻsimliklarda abiotik stressga chidamlilikni oshirish uchun kuchli vosita.” Ilgʻor tadqiqotlar

jurnali, vol. 30, 2021, pp. 113-126.

6. Tyagi, S., et al. “CRISPR/Cas vositasida genom tahrirlash iqlimga chidamli ekinlar uchun: joriy holat va kelajak istiqbollari.”

Oʻsimliklar fiziologiyasi, vol. 173, no. 2, 2021, pp. 433-448.

7. Hasan, M. M., et al. “CRISPR/Cas9 vositasida genomni tahrirlash orqali oʻsimliklarda qurgʻoqchilikka chidamlilikni

yaxshilash.” Oʻsimlik hujayrasi hisobotlari, vol. 40, no. 1, 2021, pp. 1-15.

8. Kumar, A., et al. “CRISPR/Cas9: don ekinlarida abiotik stressga chidamlilikni oshirishda tub burilish yasovchi vosita.”

Eksperimental botanika jurnali, vol. 72, no. 1, 2021, pp. 1-15.

9. Ahmad, P., Azooz, M. M., & Prasad, M. N. V. (Eds.). Oʻsimliklarning abiotik stressga chidamliligi: oziq-ovqat xavfsizligiga

barqaror yondashuv. London: Elsevier, 2021.

10. Singh, R. K., et al. “CRISPR/Cas9 vositasida genom tahrirlash ekin oʻsimliklarida issiqqa chidamlilikni oshirish uchun.”

Molekulyar seleksiya, vol. 42, no. 1, 2022, pp. 1-14.

11. Khayitova, Sh. D., & Nabiyev, S. M. “The phenotypic correlation of fiber length with valuable economic signs in the first

F1, second F2 and ordinary generation hybrids of cotton genetic collecting lines.” Sciences Review Scientific Journal,

no. 7-8, 2018 (July-August), pp. 21-24.

12. Khayitova, Sh. D. “Development of economic traits in backcross hybrids of cotton genetic collection lines.” Eurasian

Research Bulletin, vol. 15, 2022, pp. 149-153.

Опубликован

2026-04-02

Как цитировать

Oʻsimliklarning abiotik stresslarga chidamliligini oshirishda crispr/cas texnologiyasining ahamiyati. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(4). https://doi.org/10.5281/zenodo.19513745