Metakognitiv yondashuv asosida talabalar irodaviy sifatlarini rivojlantirishning kognitiv va psixologik asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19664635Ключевые слова:
metakognitiv regulyatsiya, irodaviy sifatlar, talaba, rejalashtirish, refleksiya, o‘zini nazorat qilish, psixologik mexanizm.Аннотация
Ushbu maqola talabalarda irodaviy sifatlarni shakllantirishda metakognitiv yondashuvning kognitiv va psixologik
asoslarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, metakognitiv strategiyalar - rejalashtirish,
monitoring, refleksiya va o‘zini baholash - talabalarning qat’iyatlilik, maqsadga yo‘naltirilganlik hamda o‘zini nazorat
qilish kabi irodaviy xususiyatlarini samarali rivojlantirishga xizmat qiladi. Metakognitiv regulyatsiya talabaning o‘z faoliyatini
ongli boshqarish, xatolarni tahlil qilish va murakkab vaziyatlarda qat’iyat ko‘rsatish qobiliyatini oshiradi. Shu nuqtai
nazardan, metakognitiv yondashuv nafaqat psixologik asoslarni rivojlantiradi, balki pedagogik amaliyotda talabalarni
shaxsiy va akademik barqarorlikka erishishga yo‘naltiradi. Tadqiqot O‘zbekiston va xalqaro tajribalarni solishtirish asosida
oliy ta’lim jarayonida metakognitiv strategiyalarni joriy etishning samaradorligini asoslab beradi
Библиографические ссылки
1. Виготский Л.С. Психология развития человека. - М.: Педагогика, 2005. - 512 с.
2. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. - М.: Педагогика, 1975. - 336 с.
3. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. - СПб.: Питер, 2002. - 608 с.
4. Флавелл Дж. Метакогниция и познавательные процессы. - New York: Academic Press, 1979. - 256 p.
5. Zimmerman B.J. Becoming a self-regulated learner: An overview. - Theory Into Practice, 2002. - Vol. 41, №2, P. 64-70.
6. Pintrich P.R. The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing. - Theory Into Practice, 2002.
- Vol. 41, №4, P. 219-225.
7. Morosanova V.I. Psikhologiya vol’i i motivatsii. - SPb.: Piter, 2010. - 384 s.
8. Bojovich L.N. Psikhologicheskie mekhanizmy vol’i. - M.: Nauka, 2008. - 272 s.
9. Efklides A. Metacognition: Defining its facets and levels of functioning in relation to self-regulation and co-regulation. -
European Psychologist, 2006. - Vol. 11, №4, P. 277-287.
10. Dunlosky J., Metcalfe J. Metacognition. - Thousand Oaks: Sage Publications, 2009. - 384 p.
11. Schraw G., Dennison R.S. Assessing metacognitive awareness. - Contemporary Educational Psychology, 1994. - Vol.
19, №4, P. 460-475.
12. OECD. Skills for 2030: Metacognition and Lifelong Learning. - Paris: OECD Publishing, 2020. - 112 p.
13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori. Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish to‘g‘risida. - Tashkent, 2017. -
24 b.
14. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonuni. Ta’lim to‘g‘risida. - Tashkent, 2020. - 48 b.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
