Autizm spektri buzilishlarining klinik-pedagogik xususiyatlari va ularni korreksiyalashning ilmiy asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20007600Ключевые слова:
autizm spektri buzilishlari, klinik xususiyatlar, pedagogik xususiyatlar, korreksion ta’lim, inklyuziv ta’lim, xulq-atvor aralashuvi, muloqot qobiliyatlari, sensorli ishlov berish, erta tashxis qo‘yish, maxsus ta’lim.Аннотация
Autizm spektri buzilishlari (ASB) ijtimoiy muloqotda doimiy buzilishlar, cheklangan va takrorlanuvchi xulqatvor
shakllari hamda kognitiv va moslashuvchan faoliyatdagi sezilarli o‘zgaruvchanlik bilan tavsiflanadigan murakkab
neyrorivojlanish holatlari guruhini ifodalaydi. So‘nggi yillarda ASBning tobora ko‘proq tarqalishi va inklyuziv ta’limga
bo‘lgan talabning ortishi uning klinik va pedagogik xususiyatlarini o‘rganish muhimligini ta’kidladi. Klinik jihatdan ASB
nutq va til rivojlanishidagi kamchiliklar, atipik sensor jarayonlar, hissiy disregulyatsiya hamda xavotir va diqqat buzilishlari
kabi komorbid holatlar bilan bog‘liq. Pedagogik nuqtai nazardan, ASB bilan kasallangan bolalar individual yondashuvlarni,
tuzilgan muhitlarni va dalillarga asoslangan aralashuv strategiyalarini qo‘llashni talab qiladigan noyob o‘rganish
profillarini namoyish etadilar. Axloqni tuzatish ishlarining ilmiy asoslari muloqot ko‘nikmalarini, ijtimoiy o‘zaro ta’sirni va
moslashuvchan xulq-atvorni yaxshilashga qaratilgan xulq-atvoriy, kognitiv va rivojlanish yondashuvlarini o‘z ichiga oladi.
Ushbu maqola ASBning klinik-pedagogik xususiyatlarini o‘rganadi hamda zamonaviy ilmiy asoslangan tuzatish usullarini
tahlil qiladi, erta tashxis qo‘yish, fanlararo hamkorlik va inklyuziv ta’lim amaliyotlarini amalga oshirishning muhimligini
ta’kidlaydi.
Библиографические ссылки
1. Lord C., Elsabbagh M., Baird G., Veenstra-VanderWeele J. Autism spectrum disorder // The Lancet. – 2018. – Vol.
392, No. 10146. – P. 508–520.
2. Baron-Cohen S. Mindblindness: An Essay on Autism and Theory of Mind. – Cambridge, MA: MIT Press, 1995. – 248 p.
3. Frith U. Autism: Explaining the Enigma. – 2nd ed. – Oxford: Blackwell Publishing, 2003. – 240 p.
4. Courchesne E., Campbell K., Solso S. Brain growth across the life span in autism: age-specific changes in anatomical
pathology // Brain Research. – 2011. – Vol. 1380. – P. 138–145.
5. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). – Washington, DC:
APA, 2013. – 991 p.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarni qo‘llab-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – Toshkent, 2021.
7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Inklyuziv ta’lim tizimini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
qarori. – Toshkent, 2020.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
