Qoraqalpog‘iston cho‘l yaylovlarining holatiga katta qumsichqonlar ta’sirini baholash
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20009219Ключевые слова:
Qoraqalpog‘iston, cho‘l yaylovlari, katta qumsichqonlar, ekotizim, degradatsiya, o‘simlik qoplami, tuproq xususiyatlari, populyatsiya, ekologik monitoring, barqaror boshqaruv.Аннотация
Ushbu ilmiy maqolada Qoraqalpog‘iston cho‘l yaylovlarining ekologik holatiga katta qumsichqonlarning
ta’siri kompleks tarzda o‘rganilgan. Tadqiqot davomida ularning populyatsiya zichligi, o‘simlik qoplami tarkibi va tuproq
xususiyatlariga ta’siri tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, katta qumsichqonlar ekotizimda ikki tomonlama rol o‘ynaydi:
bir tomondan, tuproqni yumshatish va biologik jarayonlarni faollashtirish orqali ijobiy ta’sir ko‘rsatsa, ikkinchi tomondan,
o‘simlik biomassasini kamaytirib, yaylovlar degradatsiyasini kuchaytiradi. Shuningdek, ularning faoliyati iqlim omillari va
antropogen bosim bilan chambarchas bog‘liq ekani aniqlandi. Tadqiqot natijalari asosida yaylovlardan barqaror foydalanish
va ularni boshqarish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqildi.
Библиографические ссылки
1. Begon, M., Townsend, C. R., & Harper, J. L. (2006). Ecology: From Individuals to Ecosystems (4th ed.). Blackwell
Publishing.
2. Brown, J. H., & Heske, E. J. (1990). Control of a desert-grassland transition by a keystone rodent guild. Science,
250(4988), 1705-1707.
3. Davidson, A. D., Detling, J. K., & Brown, J. H. (2012). Ecological roles and conservation challenges of social, burrowing,
herbivorous mammals in the world’s grasslands. Frontiers in Ecology and the Environment, 10(9), 477-486.
4. Whitford, W. G. (2002). Ecology of Desert Systems. Academic Press.
5. Shenbrot, G., Krasnov, B., & Rogovin, K. (1999). Spatial Ecology of Desert Rodent Communities. Springer.
6. Kerley, G. I. H., Whitford, W. G., & Kay, F. R. (2004). Mechanisms for the keystone status of desert rodents. Journal
of Arid Environments, 59(2), 253-269.
7. Li, X. R., Xiao, H. L., & Zhang, J. G. (2005). Long-term ecosystem effects of sand-binding vegetation in the Tengger
Desert, northern China. Restoration Ecology, 13(3), 521-529.
8. Zhang, Z., & Wang, G. (1998). Effects of rodents on plant community structure and productivity in desert ecosystems.
Acta Theriologica Sinica, 18(2), 123-130.
9. Sultanov, F., & Nurimbetov, T. (2018). Qoraqalpog‘iston yaylovlarining ekologik holati va ularni boshqarish masalalari.
O‘zbekiston ekologiya jurnali, 3(1), 45-52.
10. Allanazarov, K. (2020). Cho‘l yaylovlarida degradatsiya jarayonlari va ularning oldini olish yo‘llari. Tabiiy resurslar va
ekologiya, 2(4), 33-39.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
