ISSIQ SHAROITIGA MARAFONCHILAR VA FUTBOLCHILARNING FIZIOLOGIK MOSLASHUVI XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20546635Ключевые слова:
sport fiziologiyasi, issiqlik stressi, termoregulyatsiya, kardiovaskulyar siljish, marafon, futbol, degidratatsiya, akklimatizatsiyaАннотация
Ushbu maqolada yuqori harorat va past namlikka ega bo‘lgan ekstremal iqlim sharoitida (quruq issiq
muhitda) uzluksiz davomiy (marafon) hamda intervalli yuqori intensivli (futbol) jismoniy yuklamalarni bajaruvchi sportchilar
organizmida yuz beradigan kompleks fiziologik o‘zgarishlar tizimli ravishda tahlil qilingan. Tashqi muhit harorati tana
markaziy haroratidan yuqori bo‘lgan sharoitda (Ta > 35°C) termoregulyatsiya tizimi faoliyati, kuchli degidratatsiya natijasida
yuzaga keladigan kardiovaskulyar siljish mexanizmlari va ularning gemodinamik ko‘rsatkichlarga ta’siri o‘rganilgan.
Empirik hamda miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida marafonchilar va futbolchilarning issiqlik stressiga nisbatan adaptatsion
farqlari qiyosiy jihatdan tahlil etilgan.
Maqola yakunida sportchilarning ish qobiliyatini saqlab qolish va xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan 14 kunlik akklimatizatsiya
hamda maqsadli gidratatsiya protokollari ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Библиографические ссылки
1. Racinais, S., et al. (2015). Consensus recommendations on training and competing in the heat. British Journal of
Sports Medicine, 49(18), 1164-1173.
2. González-Alonso, J., Crandall, C. G., & Johnson, J. M. (2008). The cardiovascular challenge of exercising in the heat.
The Journal of Physiology, 586(1), 45-53.
3. Mohr, M., Nybo, L., Grantham, J., & Racinais, S. (2012). Physiological responses and physical performance during
football in the heat. PLoS One, 7(6), e39202.
4. Cheuvront, S. N., & Kenefick, R. W. (2014). Dehydration: physiology, assessment, and performance effects.Comprehensive
Physiology, 4(1), 257-285.
5. Kenney, W. L., Wilmore, J. H., & Costill, D. L. (2021). Physiology of Sport and Exercise (8th ed.). Human Kinetics.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
