Yuqori sinf o‘quvchilarida tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning muammo va imkoniyatlari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20815122Ключевые слова:
tanqidiy fikrlash, umumiy o‘rta ta’lim, pedagogika, amaliy tilshunoslik, nazariy tahlil, ta’lim innovatsiyasi, refleksiv ta’lim.Аннотация
Yuqori sinf o‘quvchilarida tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish zamonaviy ta’lim tizimining ustuvor
yo‘nalishlaridan biriga aylanib bormoqda. Bunga ijtimoiy, texnologik va axborot muhitining tobora murakkablashib borayotgani
sabab bo‘lmoqda. Pedagogik nazariyada tanqidiy fikrlash masalasiga keng e’tibor qaratilgan bo‘lsa-da, ushbu tushunchaga
oid ko‘plab konseptual noaniqliklar hamda metodologik ziddiyatlar hanuzgacha to‘liq hal etilmagan. Mazkur
maqolaning maqsadi umumiy o‘rta ta’lim tizimida tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish bilan bog‘liq muammolar
va imkoniyatlarni nazariy jihatdan tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot pedagogika va amaliy tilshunoslik sohalaridagi ilmiy
adabiyotlarni nazariy tahlil qilish, qiyoslash, sintez hamda tizimli-strukturaviy yondashuv asosida amalga oshirildi. Tadqiqotda
empirik metodlardan foydalanilmadi. Maqolada tanqidiy fikrlashga oid asosiy nazariy yondashuvlar tizimlashtirildi,
uni maktab ta’limiga tatbiq etishdagi pedagogik to‘siqlar aniqlandi hamda tanqidiy fikrlashni ta’lim jarayoniga integratsiya
qilishning
konseptual modeli taklif etildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tanqidiy fikrlashni samarali rivojlantirish uchun
an’anaviy o‘qituvchi-markazlashgan ta’lim shaklini dialogik, refleksiv va izlanishga asoslangan o‘qitish modellari bilan
almashtirish zarur. Shuningdek, maqolada til kompetensiyasi, metakognitiv ong va ta’lim muhiti o‘quvchilarning tanqidiy
fikrlashini shakllantirishda muhim omillar sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotning nazariy xulosalari o‘quv dasturlarini modernizatsiya
qilish hamda kelgusidagi pedagogik tadqiqotlar uchun muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Библиографические ссылки
1. Brookfield, S. D. (2017). Becoming a critically reflective teacher (2nd ed.). Jossey-Bass.
2. Dewey, J. (1933). How we think. D. C. Heath.
3. Ennis, R. H. (2018). Critical thinking across the curriculum: A vision. Topoi, 37(1), 165–184.
4. Facione, P. A. (2020). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight Assessment.
5. Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Continuum.
6. Halpern, D. F. (2014). Thought and knowledge: An introduction to critical thinking (5th ed.). Psychology Press.
7. Johnson, E. B. (2019). Contextual teaching and learning. Corwin Press.
8. Paul, R., & Elder, L. (2019). The miniature guide to critical thinking concepts and tools. Foundation for Critical Thinking.
9. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
10. Willingham, D. T. (2019). How to teach critical thinking. Education: Future Frontiers, 1(1), 1–17.
11. Yuldashev, J., & Xasanov, A. (2021). Modern approaches to competence-based education in Uzbekistan. International
Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 8(5), 240–247.
12. Zohidov, M. (2020). Educational reforms and innovative pedagogies in secondary schools of Uzbekistan. European
Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8(9), 115–121.
13. Kasimov, S. (2019). Communicative competence and critical learning in EFL classrooms. Foreign Languages in
Uzbekistan, 3(28), 45–52.
14. Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press.
15. Moon, J. A. (2013). Reflection and employability: Reflection on learning and reflective practices. Routledge
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.