Raqamli va an’anaviy o‘qish: qiyosiy tahlil

Аннотация

Bugungi axborotlashgan jamiyat sharoitida mutolaa madaniyati sezilarli transformatsiyaga uchramoqda.
Ta’lim tizimining raqamlashtirilishi hamda elektron axborot resurslarining keng ommalashuvi o‘quvchi va talabalarda
axborotni qabul qilishning yangi shakllarini vujudga keltirdi. Shu bilan birga, raqamli o‘qishning kognitiv jarayonlar, xotira
barqarorligi va diqqat konsentratsiyasiga ta’siri pedagogika hamda psixologiya fanlarida dolzarb ilmiy muammolardan biri
sifatida e’tirof etilmoqda.
Mazkur maqola an’anaviy bosma nashrlar va zamonaviy raqamli platformalarning mutolaa samaradorligiga ta’sirini qiyosiy
tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqot obyekti sifatida zamonaviy mutolaa jarayoni, predmeti sifatida esa qog‘oz va
ekran formatlarida matn o‘qishning psixofiziologik xususiyatlari, afzalliklari hamda cheklovlari belgilandi. Tadqiqotning
maqsadi har ikki o‘qish formatining o‘ziga xos jihatlarini ilmiy asosda tahlil qilish hamda ta’lim, dam olish va tezkor axborot
izlash jarayonlarida eng maqbul formatni tanlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
Tadqiqotda qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv va neyropedagogik tadqiqotlar natijalarini umumlashtirish metodlaridan foydalanildi.
Tahlillar natijasida qog‘oz kitoblar vizual va taktil “xarita” hosil qilishi orqali ma’lumotlarni uzoq muddatli xotirada
saqlashga ko‘proq yordam berishi aniqlandi. Ekran nuri, giperhavolalar va multimediaviy elementlar esa kognitiv yuklamani
oshirib, diqqatning tarqoqlashuviga sabab bo‘lishi mumkinligi ko‘rsatildi. Shuningdek, zamonaviy ta’lim muhitida “ikki
tomonlama savodxonlik” (bi-literate literacy) modelini qo‘llash zarurligi asoslandi. Xulosa sifatida, raqamli o‘qish tezkorlik
va mobillikni ta’minlasa-da, chuqur tahliliy fikrlash va bilimlarni mustahkam o‘zlashtirishda an’anaviy mutolaa o‘z ustunligini
saqlab qolishi ta’kidlandi.