Chap qo‘li yetakchi o‘quvchilarni o‘qitishda neyropedagogik yondashuvning pedagogik mohiyati va asosiy tushunchalari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20832784Ключевые слова:
neyropedagogika, chapaqay o‘quvchi, lateral dominantlik, neyroplastitsiyet, kognitiv uslub, inkluziv ta’lim, differensiallashtirilgan ta’lim, miya asimmetriyasi, pedagogik mohiyat, tushunchaviy apparatАннотация
Ushbu maqolada chap qo‘li yetakchi (chapaqay) o‘quvchilarni o‘qitishda neyropedagogik yondashuvning
pedagogik mohiyati, uning nazariy-kontseptual asoslari va fundamental tushunchalari ilk bor tizimli tarzda o‘zbek pedagogika
ilmi kontekstida tahlil qilinadi. Neyropedagogika fanining shakllanish tarixi, asosiy kategoriyalari va chapaqay
o‘quvchi fenomenologiyasiga nisbatan qo‘llaniladigan tushunchaviy apparati ko‘rib chiqilgan. Lateral dominantlik, miya
plastikligi (neyroplastitsiyet), kognitiv uslub, differensiallashtirilgan ta’lim va inkluziv pedagogika kabi asosiy tushunchalar
chapaqay o‘quvchilar kontekstida chuqur tahlil etilgan. Neyropedagogik yondashuvning pedagogik mohiyati beshta
asosiy tamoyil orqali ochib berilgan: individual neyrodiversitet, kognitiv moslashuvchanlik, muhit–miya dialogi, ta’lim–neyroplastitsiyet
sinergiyasi va stigmadan xoli rivojlanish muhiti. O‘qituvchi, ota-ona va o‘quvchi uchligidagi munosabatlar
tizimida neyropedagogik yondashuvni amalga oshirishning metodologik asoslari ishlab chiqilgan. Maqola O‘zbekiston
ta’lim tizimida neyropedagogik yondashuvni joriy etish uchun kontseptual zamin yaratadi.
Библиографические ссылки
1. Armstrong, T. (2010). Neurodiversity: Discovering the Extraordinary Gifts of Autism, ADHD, Dyslexia, and Other Brain
Differences. Da Capo Press, Cambridge, MA.
2. Barabási, A.-L., & Albert, R. (1999). Emergence of scaling in random networks. Science, 286(5439), 509–512.
3. Blakemore, S.-J., & Frith, U. (2005). The Learning Brain: Lessons for Education. Blackwell Publishing, Oxford.
4. Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Harvard University
Press, Cambridge, MA.
5. Chu, S. (1997). Occupational therapy for children with handwriting difficulties: A framework for evaluation and treatment.
British Journal of Occupational Therapy, 60(12), 514-520.
6. Dayan, P., & Abbott, L. F. (2001). Theoretical Neuroscience: Computational and Mathematical Modeling of Neural
Systems. MIT Press, Cambridge, MA.
7. Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135-168.
8. Draganski, B., Gaser, C., Busch, V., Schuierer, G., Bogdahn, U., & May, A. (2004). Neuroplasticity: Changes in grey
matter induced by training. Nature, 427(6972), 311-312.
9. Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House, New York.
10. Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ.
11. Hebb, D. O. (1949). The Organization of Behavior: A Neuropsychological Theory. Wiley & Sons, New York.
12. Immordino-Yang, M. H., & Damasio, A. (2007). We feel, therefore we learn: The relevance of affective and social neuroscience
to education. Mind, Brain, and Education, 1(1), 3–10.
13. Luria, A. R. (1973). The Working Brain: An Introduction to Neuropsychology. Basic Books, New York.
14. Merzenich, M. M. (2013). Soft-Wired: How the New Science of Brain Plasticity Can Change Your Life. Parnassus
Publishing, San Francisco.
15. Nicholls, M. E. R., Thomas, N. A., Loetscher, T., & Grimshaw, G. M. (2010). The Flinders Handedness survey (FLANDERS):
A brief measure of skilled hand preference. Cortex, 49(10), 2914–2926.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.