Oliy ta’lim muassasalarida e-Portfolio ma’lumotlarini markazlashmagan tarzda boshqarishning afzalliklari va muammolari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21132921Ключевые слова:
e-Portfolio, blokcheyn, oliy ta’lim, raqamli ta’lim, smart-kontrakt, markazlashmagan boshqaruv, verifikatsiya, talaba kompetensiyasi, axborot xavfsizligi, raqamli identifikatsiyaАннотация
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning o‘quv e-Portfolio ma’lumotlarini markazlashmagan
tarzda boshqarishning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Raqamli ta’lim muhitining rivojlanishi talabalarning
o‘quv yutuqlari, kompetensiyalari, sertifikatlari, ijodiy ishlari, ilmiy faoliyati va baholash natijalarini ishonchli shaklda
saqlash hamda verifikatsiya qilish zaruratini kuchaytirmoqda. An’anaviy markazlashgan axborot tizimlarida ma’lumotlarning
o‘zgartirilishi, yo‘qolishi, ruxsatsiz foydalanilishi yoki soxtalashtirilishi kabi xavflar mavjud. Shu nuqtayi nazardan,
blokcheyn texnologiyasi e-Portfolio ma’lumotlarini shaffof, o‘zgarmas, tekshiriladigan va ishonchli tarzda yuritish uchun
istiqbolli yechim sifatida qaralmoqda. Maqolada blokcheyn asosidagi e-Portfolio modelining asosiy komponentlari, tizim
ishlash algoritmi, afzalliklari va joriy etishdagi muammolari yoritiladi. Shuningdek, talaba, o‘qituvchi, administrator, dekanat
va tashqi tekshiruvchi o‘rtasida ishonchli raqamli hamkorlikni ta’minlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi
Библиографические ссылки
1. Awaji B., Solaiman E., Albshri A. Blockchain-Based Applications in Higher Education: A Systematic Mapping Study.
Proceedings of the 5th International Conference on Information and Education Innovations, 2020, pp. 96–104. DOI:
10.1145/3411681.3411688.
2. Loukil F., Abed M., Boukadi K. Blockchain adoption in education: a systematic literature review. Education and Information
Technologies, 2021, 26, pp. 5779–5797. DOI: 10.1007/s10639-021-10481-8.
3. Delgado-von-Eitzen C., Anido-Rifón L., Fernández-Iglesias M.J. Blockchain Applications in Education: A Systematic
Literature Review. Applied Sciences, 2021, 11(24), 11811. DOI: 10.3390/app112411811.
4. Balpande R., Patil K. Usability of Blockchain Technology in Higher Education: A systematic review identifying the current
issues in the education system. Journal of Physics: Conference Series, 2021, 1964(4), 042017. DOI: 10.1088/1742-
6596/1964/4/042017.
5. Caldarelli G., Ellul J. Trusted Academic Transcripts on the Blockchain: A Systematic Literature Review. Applied Sciences,
2021, 11(4), 1842. DOI: 10.3390/app11041842.
6. Ocheja P., Agbo F.J., Oyelere S.S., Flanagan B., Ogata H. Blockchain in Education: A Systematic Review and Practical
Case Studies. IEEE Access, 2022, 10, pp. 99525–99540. DOI: 10.1109/ACCESS.2022.3206791.
7. Alshareef N. Investment opportunity of blockchain technology in the education sector of Saudi Arabia: A systematic
literature review. Frontiers in Education, 2022, 7, 911126. DOI: 10.3389/feduc.2022.911126.
8. Tasatanattakool P., Pradit K., Piriyasurawong P. E-Portfolio for Digital Universities Using Smart Contracts on Intelligence
Blockchain Technology. Journal of Theoretical and Applied Information Technology, 2023, 101(19), pp. 6180–
6195. URL: https://www.jatit.org/volumes/Vol101No19/25Vol101No19.pdf
9. Hsieh Y.H., Yan J.Y., Liao C.H., Yuan S.M. Self-Sovereign Identity-Based E-Portfolio Ecosystem. Applied Sciences,
2024, 14(22), 10361. DOI: 10.3390/app142210361.
10. World Wide Web Consortium. Verifiable Credentials Data Model v2.0. W3C Recommendation, 2025. URL: https://
www.w3.org/TR/vc-data-model-2.0/
11. Fartitchou M., Lamaakal I., El Makkaoui K., El Allali Z., Maleh Y. BlockMEDC: Blockchain Smart Contracts for Securing
Moroccan Higher Education Digital Certificates. arXiv, 2024. URL: https://arxiv.org/abs/2410.07258
12. Radha S.K., Kuehlkamp A., Nabrzyski J. The Future of Document Verification: Leveraging Blockchain and Self-Sovereign
Identity for Enhanced Security and Transparency. arXiv, 2024. URL: https://arxiv.org/abs/2412.01531
13. Chan W., Gai K., Yu J., Zhu L. Blockchain-Assisted Self-Sovereign Identities on Education: A Survey. Blockchains,
2025, 3(1), 3. DOI: 10.3390/blockchains3010003.
14. Farabi A., Khandaker I., Jahan N., Shanto I.K. ShikkhaChain: A Blockchain-Powered Academic Credential Verification
System for Bangladesh. arXiv, 2025. URL: https://arxiv.org/abs/2508.05334
15. IBM. What is blockchain? IBM Think, 2025. URL: https://www.ibm.com/think/topics/blockchain
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.