Shaxsning o‘zini anglash jarayonida refleksiyaning psixologik mohiyati
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21474853Ключевые слова:
shaxs, o‘zini anglash, refleksiya, refleksivlik, “Men” konsepsiyasi, o‘zini baholash, metakognitsiya, insayt, ruminatsiya, o‘zini boshqarish.Аннотация
Mazkur maqolada shaxsning o‘zini anglash jarayonida refleksiyaning psixologik mohiyati nazariy jihatdan
tahlil qilingan. O‘zini anglash shaxsning o‘z imkoniyatlari, ehtiyojlari, qadriyatlari, hissiy holatlari, xulq-atvori hamda ijtimoiy
mavqei to‘g‘risidagi tasavvurlarini shakllantiruvchi murakkab psixologik jarayon sifatida yoritilgan. Refleksiya mazkur
jarayonning ichki psixologik mexanizmi sifatida insonning o‘z fikrlari, kechinmalari, motivlari va faoliyati natijalarini tahlil
qilishi, baholashi hamda qayta tashkil etishini ta’minlovchi omil ekanligi asoslangan.
Tadqiqotda nazariy tahlil, qiyosiy tahlil, umumlashtirish va tizimlashtirish metodlaridan foydalanildi. Olingan natijalar refleksiyaning
kognitiv, emotsional, motivatsion, ijtimoiy va regulyativ komponentlari shaxsning o‘zini anglash jarayonining yaxlitligini
ta’minlashini ko‘rsatdi. Shuningdek, konstruktiv refleksiya va samarasiz ruminatsiya o‘rtasidagi psixologik farqlar
ochib berildi. Tadqiqot yakunida refleksiya shaxsiy o‘sish, adekvat o‘zini baholash, mas’uliyatli qaror qabul qilish hamda
ichki tajribani mazmunli talqin etishning muhim psixologik sharti ekanligi xulosalandi.
Библиографические ссылки
1. Dewey J. How We Think: A Restatement of the Relation of Reflective Thinking to the Educative Process / J. Dewey. -
2nd ed. - Boston : D. C. Heath and Company, 1933. - 301 p.
2. Mead G. H. Mind, Self, and Society: From the Standpoint of a Social Behaviorist / G. H. Mead ; ed. by C. W. Morris. -
Chicago : University of Chicago Press, 1934. - 401 p.
3. Vygotsky L. S. Thought and Language / L. S. Vygotsky ; transl. and ed. by A. Kozulin. - Cambridge, MA : MIT Press,
1986. - 287 p.
4. Rogers C. R. On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy / C. R. Rogers. - Boston : Houghton Mifflin
Company, 1961. - 420 p.
5. Flavell J. H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry / J. H. Flavell //
American Psychologist. - 1979. - Vol. 34, № 10. - P. 906-911. - DOI: 10.1037/0003-066X.34.10.906.
6. Trapnell P. D. Private self-consciousness and the five-factor model of personality: Distinguishing rumination from
reflection / P. D. Trapnell, J. D. Campbell // Journal of Personality and Social Psychology. - 1999. - Vol. 76, № 2. - P.
284–304. - DOI: 10.1037/0022-3514.76.2.284.
7. Grant A. M. The Self-Reflection and Insight Scale: A new measure of private self-consciousness / A. M. Grant, J.
Franklin, P. Langford // Social Behavior and Personality: An International Journal. - 2002. - Vol. 30, № 8. - P. 821-836.
- DOI: 10.2224/sbp.2002.30.8.821.
8. Carver C. S. On the Self-Regulation of Behavior / C. S. Carver, M. F. Scheier. - Cambridge : Cambridge University
Press, 1998. - 439 p.
9. Карпов А. В. Рефлексивность как психическое свойство и методика ее диагностики / А. В. Карпов //
Психологический журнал. - 2003. - Т. 24, № 5. - С. 45-57.
10. Карпов А. В. Психология рефлексии / А. В. Карпов, И. М. Скитяева. - Москва ; Ярославль : Аверс-Пресс, 2002.
- 304 с.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.