Matematika ta’limida steam loyihalarini tashkil etishning nazariy-metodik modeli
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21526410Ключевые слова:
STEAM ta’limi, matematika metodikasi, loyiha faoliyati, matematik modellashtirish, fanlararo integratsiya, adabiyotlar tahlili, metodik model, mezonli baholashАннотация
Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim matematika darslari uchun STEAM loyihalarini rejalashtirish, amalga
oshirish va baholashning nazariy-metodik modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi matematik ta’lim natijalari,
fanlararo integratsiya, muhandislik loyihalari hamda mezonli baholash tizimini yagona metodik model asosida uyg‘unlashtirishdan
iborat. Tadqiqot doirasida 2026-yil 18-iyul holatiga ko‘ra ERIC ma’lumotlar bazasi, rasmiy ilmiy nashriyot
platformalari, DOI metama’lumotlari, OAK materiallari, milliy pedagogik nashrlar va amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar
bo‘yicha maqsadli narrativ qidiruv amalga oshirildi.
Dastlab aniqlangan 39 ta manbadan mavzuga mosligi va ilmiy sifat mezonlari asosida 21 ta manba tanlab olindi. Kontent-
tahlil, qiyosiy tahlil, tizimlashtirish va pedagogik modellashtirish metodlari asosida to‘rt blokli metodik model, sakkiz
bosqichli algoritm hamda 100 ballik mezonli baholash rubrikasi ishlab chiqildi.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi matematika fanining STEAM ta’limidagi integrativ “yadro” vazifasini asoslash hamda metodik
model, kompetensiyalar va kuzatiladigan natijalar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni matritsa ko‘rinishida ifodalash bilan tavsiflanadi.
Taklif etilgan model empirik samaradorligi isbotlangan yechim emas, balki ekspert baholashi va pedagogik
tajriba-sinov ishlarini tashkil etish uchun nazariy-metodik asos sifatida tavsiya etiladi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-son “2022-2026-yillarda maktab ta’limini rivojlantirish
bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.
2. OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. - Paris: OECD Publishing, 2023.
3. Kelley T. R., Knowles J. G. A conceptual framework for integrated STEM education // International Journal of STEM
Education. - 2016. - Vol. 3. - Article 11. DOI: 10.1186/s40594-016-0046-z.
4. Quigley C. F., Herro D. “Finding the Joy in the Unknown”: Implementation of STEAM teaching practices in middle
school science and math classrooms // Journal of Science Education and Technology. - 2016. - Vol. 25. - P. 410-426.
DOI: 10.1007/s10956-016-9602-z.
5. Perignat E., Katz-Buonincontro J. STEAM in practice and research: An integrative literature review // Thinking Skills
and Creativity. - 2019. - Vol. 31. - P. 31-43. DOI: 10.1016/j.tsc.2018.10.002.
6. Liao C. From interdisciplinary to transdisciplinary: An arts-integrated approach to STEAM education // Art Education. -
2016. - Vol. 69. - No. 6. - P. 44-49. DOI: 10.1080/00043125.2016.1224873.
7. Diego-Mantecon J. M., Prodromou T., Lavicza Z., Blanco T. F., Ortiz-Laso Z. An attempt to evaluate STEAM project-
based instruction from a school mathematics perspective // ZDM - Mathematics Education. - 2021. - Vol. 53. - P.
1137–1148. DOI: 10.1007/s11858-021-01303-9.
8. Gao X., Li P., Shen J., Sun H. Reviewing assessment of student learning in interdisciplinary STEM education // International
Journal of STEM Education. - 2020. - Vol. 7. - Article 24. DOI: 10.1186/s40594-020-00225-4.
9. Herro D., Quigley C., Andrews J., Delacruz G. Co-measure: Developing an assessment for student collaboration in
STEAM activities // International Journal of STEM Education. - 2017. - Vol. 4. - Article 26. DOI: 10.1186/s40594-017-
0094-z.
10. Marín-Marín J. A., Moreno-Guerrero A. J., Dúo-Terrón P., López-Belmonte J. STEAM in education: A bibliometric
analysis of performance and co-words in Web of Science // International Journal of STEM Education. - 2021. - Vol.
8. - Article 41. DOI: 10.1186/s40594-021-00296-x.
11. Martín-Cudero D., Cid-Cid A. I., Guede-Cid R. Analysis of mathematics education from a STEAM approach at secondary
and pre-university educational levels: A systematic review // Journal of Technology and Science Education.
- 2024. - Vol. 14. - No. 2. - P. 507-528. DOI: 10.3926/jotse.2349.
12. Hallström J., Norström P., Schönborn K. J. Authentic STEM education through modelling: An international Delphi study
// International Journal of STEM Education. - 2023. - Vol. 10. - Article 62. DOI: 10.1186/s40594-023-00453-4.
13. Blum W., Galbraith P. L., Henn H.-W., Niss M. (eds.). Modelling and Applications in Mathematics Education: The 14th
ICMI Study. - New York: Springer, 2007. DOI: 10.1007/978-0-387-29822-1.
14. Kokotsaki D., Menzies V., Wiggins A. Project-based learning: A review of the literature // Improving Schools. - 2016. -
Vol. 19. - No. 3. - P. 267-277. DOI: 10.1177/1365480216659733.
15. Moore T. J., Glancy A. W., Tank K. M., Kersten J. A., Smith K. A., Stohlmann M. S. A framework for quality K-12 engineering
education: Research and development // Journal of Pre-College Engineering Education Research. - 2014.
- Vol. 4. - No. 1. - Article 2. DOI: 10.7771/2157-9288.1069.
16. Xurramov A. J. “Matematika o‘qitish metodikasi” fani o‘quv mashg‘ulotlarini loyihalab o‘qitish metodikasini takomillashtirish:
pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. - Chirchiq, 2019.
17. Sangirova Z. B. Umumta’lim maktablarida STEAM yondashuv asosida o‘quv-loyiha ishlarini tashkil etish metodikasi
(tabiiy fanlarni o‘qitish misolida): pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati.
- Chirchiq, 2022. - 44 b.
18. Yaxshiboyeva S. O‘zbekistonda STEAM ta’lim tizimini tatbiq etishning nazariy aspektlari // Maktabgacha va maktab
ta’limi jurnali. - 2025. - J. 3. - № 6. DOI: 10.5281/zenodo.15791439.
19. Cho‘tboyeva M. Boshlang‘ich ta’limda STEAM yondashuvi asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari // Maktabgacha
va maktab ta’limi jurnali. - 2025. - J. 3. - № 12. DOI: 10.5281/zenodo.17845830.
20. G‘ofurov J., Ma’rifjonova M. Matematika o‘qitishning klassik metodlaridan zamonaviy usullariga o‘tish tendensiyalari //
Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. - 2026. - J. 4. - № 6. DOI: 10.5281/zenodo.20992591.
21. Ashurova G., Eshboyeva S. Tabiiy fanlar va matematika integratsiyasi orqali ekologik mas’uliyatni shakllantirish metodikasi
// Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. - 2025. J. 3. - № 11. DOI: 10.5281/zenodo.17769632.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.