Oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llaniladigan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni va o‘ziga xos xususiyatlari.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21720470Ключевые слова:
oliy ta’lim, zamonaviy ta’lim metodlari, faol ta’lim, konstruktiv muvofiqlik, aralash ta’lim, sun’iy intellekt, formatif baholash, ta’lim sifati.Аннотация
Maqolada oliy ta’lim tashkilotlarida qo‘llanilayotgan zamonaviy ta’lim metodlarining mazmuni, didaktik
mexanizmlari va o‘ziga xos xususiyatlari integrativ adabiyotlar sharhi asosida tizimlashtirilgan. Tadqiqotning maqsadi
ta’lim metodlarini tashqi yangiligi bo‘yicha emas, balki kutilayotgan natija, talabaning faoliyati, baholash dalili, raqamli
qo‘llab-quvvatlash va pedagogik xavf mezonlari orqali tanlashga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tasnifni ishlab chiqishdan
iborat. 2019–2026-yillarda e’lon qilingan rasmiy hujjatlar, tizimli sharhlar, metatahlillar va xalqaro tashkilotlar hisobotlari
kontent hamda qiyosiy tahlil qilindi; zarur nazariy uzviylik uchun ayrim fundamental manbalar ham kiritildi. Natijada faol va
interfaol ta’lim, muammoli va keys-stadi, loyiha va tadqiqotga asoslangan ta’lim, teskari sinf, aralash va gibrid ta’lim, hamkorlikda
o‘qitish, adaptiv hamda sun’iy intellekt bilan qo‘llab-quvvatlanadigan ta’lim yetti metodik oilaga ajratildi. Muallif
tomonidan “Maqsad–faoliyat–dalil–qayta aloqa” modeli taklif etildi. Model metod tanlashni o‘quv natijasi bilan konstruktiv
muvofiqlashtirish, formatif baholashni dars jarayoniga singdirish va raqamli vositalardan inson markazli foydalanishni
ko‘zda tutadi. Xulosalar oliy ta’lim tashkilotlarida kurs dizayni, pedagoglarning metodik rivoji va ta’lim sifati monitoringini
takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, O‘RQ-637-son9, 23.09.2020. URL: https://lex.uz/docs/-
5013007.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini
tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son10 Farmoni, 08.10.2019. URL: https://lex.uz/docs/-4545884.
3. Biggs, John; Tang, Catherine. Teaching for Quality Learning at University. 4th ed. Maidenhead: Open University Press,
2011.
4. Freeman, Scott; Eddy, Sarah L.; McDonough, Miles; Smith, Michelle K.; Okoroafor, Nnadozie; Jordt, Hannah; Wenderoth,
Mary Pat. Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proceedings
of the National Academy of Sciences, 2014, 111(23), 8410–8415. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1319030111.
5. Theobald, Elli J.; Hill, Mariah J.; Tran, Elisa; Agrawal, Sweta; Arroyo, E. Nicole; Behling, Shawn; et al. Active learning
narrows achievement gaps for underrepresented students in undergraduate science, technology, engineering, and
math. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2020, 117(12), 6476–6483. DOI: https://doi.org/10.1073/
pnas.1916903117.
6. Deslauriers, Louis; McCarty, Logan S.; Miller, Kelly; Callaghan, Kristina; Kestin, Greg. Measuring actual learning versus
feeling of learning in response to being actively engaged in the classroom. Proceedings of the National Academy of
Sciences, 2019, 116(39), 19251–19257. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.1821936116.
7. Rapanta, Chrysi; Botturi, Luca; Goodyear, Peter; Guàrdia, Lourdes; Koole, Marguerite. Online university teaching
during and after the COVID-19 crisis: Refocusing teacher presence and learning activity. Postdigital Science and Education,
2020, 2(3), 923–945. DOI: https://doi.org/10.1007/s42438-020-00155-y.
8. Hodges, Charles; Moore, Stephanie; Lockee, Barb; Trust, Torrey; Bond, Aaron. The difference between emergency
remote teaching and online learning. EDUCAUSE Review, 27.03.2020. URL: https://er.educause.edu/articles/2020/3/
the-difference-between-emergency-remote-teaching-and-online-learning.
9. Ifenthaler, Dirk; Yau, Jane Yin-Kim. Utilising learning analytics to support study success in higher education: a systematic
review. Educational Technology Research and Development, 2020, 68, 1961–1990. DOI: https://doi.org/10.1007/
s11423-020-09788-z.
10. OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing,
2023. DOI: https://doi.org/10.1787/c74f03de-en.
11. OECD. Shaping Digital Education: Enabling Factors for Quality, Equity and Efficiency. Paris: OECD Publishing, 2023.
DOI: https://doi.org/10.1787/bac4dc9f-en.
12. UNESCO Global Education Monitoring Report Team. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education
– A Tool on Whose Terms? Paris: UNESCO, 2023. URL: https://www.unesco.org/gem-report/en/technology.
13. Miao, Fengchun; Holmes, Wayne. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.
DOI: https://doi.org/10.54675/EWZM9535.
14. Kasneci, Enkelejda; Sessler, Kathrin; Küchemann, Stefan; Bannert, Maria; Dementieva, Daryna; Fischer, Frank; et al.
ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual
Differences, 2023, 103, 102274. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274.
15. Zawacki-Richter, Olaf; Marín, Victoria I.; Bond, Melissa; Gouverneur, Franziska. Systematic review of research on
artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? International Journal of Educational
Technology in Higher Education, 2019, 16, 39. DOI: https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0.
16. CAST. Universal Design for Learning Guidelines, Version 3.0. Lynnfield, MA: CAST, 2024. URL: https://udlguidelines.
cast.org/.
17. Pelletier, Kathe; McCormack, Mark; Muscanell, Nicole; Reeves, Jamie; Robert, Jenay; Arbino, Natalie; et al. 2024
EDUCAUSE Horizon Report, Teaching and Learning Edition. Boulder, CO: EDUCAUSE, 2024. URL: https://library.
educause.edu/resources/2024/5/2024-educause-horizon-report-teaching-and-learning-edition.
18. Rasulev, Bobirjon Atkhamovich. Pedagogical effectiveness of artificial intelligence technologies in teaching political
science at higher education institutions. Innovation Science and Technology, 2026, 2(5). DOI: https://doi.org/10.5281/
zenodo.20138691.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.