TALABA-QIZLARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZI QADRIYATLARINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Авторы

  • Gulchehra Esanova Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21739869

Ключевые слова:

sog‘lom turmush tarzi, qadriyat, talaba-qizlar, aksiologik yondashuv, jismoniy tarbiya, ichki motivatsiya, gender-sezgir yondashuv, refleksiya, o‘zini boshqarish

Аннотация

Mazkur maqolada talaba-qizlarda sog‘lom turmush tarzi qadriyatlarini rivojlantirishning nazariy va metodologik
asoslari tizimli tahlil qilindi. Sog‘lom turmush tarzi alohida gigiyenik talablar yig‘indisi emas, balki sog‘liqni shaxsiy,
ijtimoiy va kasbiy farovonlikning tayanch sharti sifatida anglash, kundalik tanlovlarda ustuvorlashtirish hamda o‘z xulqini
ongli boshqarishga tayyorlikni ifodalovchi integrativ qadriyat sifatida talqin etildi. Tadqiqot aksiologik, shaxsga yo‘naltirilgan,
faoliyatli, kompetensiyaviy, gender-sezgir va ijtimoiy-ekologik yondashuvlar birligiga asoslandi. Tahlil natijasida qadriyatning
kognitiv-mazmuniy, motivatsion-aksiologik, faoliyatli-xulqiy va refleksiv-regulyativ komponentlari aniqlashtirildi.
“Anglash–Qabul qilish–Tanlash–Mustahkamlash–O‘zini boshqarish” interiorizatsiya sikli hamda uni amalga oshirish prinsiplari
ishlab chiqildi. Taklif etilgan konseptual asos talaba-qizlar bilan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari, auditoriyadan tashqari
sog‘lomlashtirish faoliyati va pedagogik diagnostikani yagona maqsadga yo‘naltirish imkonini beradi

Биография автора

  • Gulchehra Esanova

    Termiz davlat pedagogika instituti
    “Jismoniy madaniyat” kafedrasi o‘qituvchisi

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi PF-6099-son2 “Sog‘lom turmush tarzini keng tatbiq

etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. Qonunchilik ma’lumotlari milliy

bazasi.

2. World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. Geneva: WHO, 2020. 104

p.

3. Strain T., Flaxman S., Guthold R., et al. National, regional, and global trends in insufficient physical activity among

adults from 2000 to 2022: a pooled analysis of 507 population-based surveys with 5.7 million participants. The Lancet

Global Health. 2024;12(8):e1232–e1243. DOI: 10.1016/S2214-109X(24)00150-5.

4. Schwartz S.H. An overview of the Schwartz theory of basic values. Online Readings in Psychology and Culture.

2012;2(1). DOI: 10.9707/2307-0919.1116.

5. Bandura A. Health promotion by social cognitive means. Health Education & Behavior. 2004;31(2):143–164. DOI:

10.1177/1090198104263660.

6. Ajzen I. The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes. 1991;50(2):179–

211. DOI: 10.1016/0749-5978(91)90020-T.

7. Ryan R.M., Deci E.L. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and wellbeing.

American Psychologist. 2000;55(1):68–78. DOI: 10.1037/0003-066X.55.1.68.

8. Silva R.M.F., Mendonça C.R., Azevedo V.D., et al. Barriers to high school and university students’ physical activity: a

systematic review. PLOS ONE. 2022;17(4):e0265913. DOI: 10.1371/journal.pone.0265913.

9. Brown C.E.B., Richardson K., Halil-Pizzirani B., et al. Key influences on university students’ physical activity: a systematic

review using the Theoretical Domains Framework and COM-B model. BMC Public Health. 2024;24:418. DOI:

10.1186/s12889-023-17621-4.

10. Yuan F., Peng S., Khairani A.Z., Liang J. A systematic review and meta-analysis of the efficacy of physical activity

interventions among university students. Sustainability. 2024;16(4):1369. DOI: 10.3390/su16041369.

11. Huang K., Beckman E.M., Ng N., et al. Effectiveness of physical activity interventions on undergraduate students’

mental health: systematic review and meta-analysis. Health Promotion International. 2024;39(3):daae054. DOI:

10.1093/heapro/daae054.

12. Yang Z., Yang Z., Ou W., Zeng Q., Huang J. Effects of physical activity interventions on physical self-perception in college

students: a systematic review and meta-analysis. Journal of Physical Activity and Health. 2024;21(10):990–1007.

DOI: 10.1123/jpah.2024-0055.

13. Esanova G.B. Talaba-qizlarda sog‘lom turmush tarzi qadriyatlarini shakllantirishda jismoniy tarbiya vositalaridan foydalanishning

pedagogik shart-sharoitlari. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. 2026;8(5):190–196. DOI: 10.70728/c.series.

ped.v08.i05.030.

Опубликован

2026-07-25

Как цитировать

TALABA-QIZLARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZI QADRIYATLARINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(7), 332-337. https://doi.org/10.5281/zenodo.21739869