Muammoli ta’lim texnologiyasi orqali talabalarning kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish: “muammo” divergent–konvergent o‘quv sikli

Авторы

  • G’ulomjon Djumabayev Автор
  • Muxtorbek Yusupov Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21962708

Ключевые слова:

muammoli ta’lim, kreativ fikrlash, divergent fikrlash, konvergent fikrlash, o‘quv sikli, muammoni qayta qo‘yish, pedagogik ko‘mak, prototiplash, formativ baholash, refleksiv transfer

Аннотация

Mazkur maqolada muammoli ta’lim texnologiyasi orqali pedagogika oliy ta’lim muassasalari talabalarining
kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish masalasi tadqiq etilgan. Kreativ fikrlash muammoni aniqlash va qayta ifodalash,
turli yo‘nalishdagi g‘oyalarni yaratish, original yechimlarni taklif qilish, ularni belgilangan mezonlar asosida baholash,
takomillashtirish hamda yangi vaziyatlarga ko‘chirishni qamrab oluvchi integrativ kompetensiya sifatida talqin qilingan.
Tadqiqotda muammoli ta’limning kreativ rivojlanishga ta’sir etuvchi kognitiv, motivatsion va ijtimoiy mexanizmlari nazariy
tahlil qilinib, ularni yaxlit o‘quv jarayonida amalga oshirishga xizmat qiluvchi “MUAMMO” divergent-konvergent o‘quv sikli
taklif etilgan. Mazkur sikl muammoga kirish, muammoni qayta anglash, alternativ g‘oyalarni yaratish, maqbul variantni
mezonlar asosida tanlash, prototipni sinash va natijani refleksiv baholash jarayonlarini o‘zaro bog‘laydi. Shuningdek,
autentik va ochiq muammo, psixologik xavfsiz muhit, bosqichli pedagogik ko‘mak, dialogik hamkorlik, prototiplash hamda
jarayonga yo‘naltirilgan formativ baholash metodikaning asosiy pedagogik shart-sharoitlari sifatida asoslangan. Tadqiqot
natijasida talabalarning muammoni qayta qo‘yish, fikrlash ravonligi, moslashuvchanligi, originalligi, yechimni batafsillashtirish,
amaliy qiymatini asoslash va refleksiv transfer ko‘nikmalarini baholash mezonlari aniqlashtirilgan. Taklif etilgan sikl
pedagogika yo‘nalishidagi fanlar mazmuniga moslashtirilishi hamda talabalarni noaniq kasbiy-pedagogik vaziyatlarda
mustaqil, asoslangan va ijodiy qaror qabul qilishga tayyorlashda qo‘llanilishi mumkin

Биографии авторов

  • G’ulomjon Djumabayev

    Chirchiq davlat pedagogika universiteti
    Texnika fanlari doktori, professor v.b.,

  • Muxtorbek Yusupov

    Chirchiq davlat pedagogika universiteti
    Algebra va matematik analiz kafedrasi katta o‘qituvchisi

Библиографические ссылки

1. Barrows, H. S. (1986). A taxonomy of problem-based learning methods. Medical Education, 20(6), 481-486.

2. Runco, M. A., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity Research Journal, 24(1), 92-96.

3. Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology

Review, 16(3), 235–266.

4. Amabile, T. M. (1996). Creativity in context. Westview Press.

5. Savery, J. R. (2006). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. Interdisciplinary Journal of

Problem-Based Learning, 1(1), 9-20.

6. Kaufman, J. C., & Beghetto, R. A. (2009). Beyond big and little: The four C model of creativity. Review of General

Psychology, 13(1), 1-12.

7. Hung, W. (2006). The 3C3R model: A conceptual framework for designing problems in PBL. Interdisciplinary Journal

of Problem-Based Learning, 1(1), 55-77.

8. Davies, D., Jindal-Snape, D., Collier, C., Digby, R., Hay, P., & Howe, A. (2013). Creative learning environments in education:

A systematic literature review. Thinking Skills and Creativity, 8, 80-91.

9. Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81-112.

10. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of

behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.

11. Jonassen, D. H. (2011). Learning to solve problems: A handbook for designing problem-solving learning environments.

Routledge.

12. OECD. (2024). PISA 2022 results: Creative minds, creative schools. OECD Publishing.

Опубликован

2026-08-12

Как цитировать

Muammoli ta’lim texnologiyasi orqali talabalarning kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish: “muammo” divergent–konvergent o‘quv sikli. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(8), 57-61. https://doi.org/10.5281/zenodo.21962708