Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining kasbiy-subyektiv pozitsiyasini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21999449Ключевые слова:
o‘qituvchi agentligi, kasbiy-subyektiv pozitsiya, agentlik bo‘shliqlari, o‘qituvchi kognitsiyasi, kasbiy identifikatsiya, o‘qituvchi avtonomiyasiАннотация
Mazkur maqolada bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining kasbiy-subyektiv pozitsiyasini rivojlantirishning nazariy
asoslari ilmiy adabiyotlar tahlili asosida yoritilgan. Tadqiqotda o‘qituvchi agentligi (teacher agency), o‘qituvchi kognitsiyasi
(teacher cognition), kasbiy identifikatsiya (professional identity) hamda o‘qituvchi avtonomiyasi (teacher autonomy)
tushunchalarining o‘zaro konseptual bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida nazariy tahlil, tizimli tahlil,
klassifikatsiya, bibliometrik tahlil hamda ilmiy xaritalash (science mapping) yondashuvidan foydalanilgan. Scopus xalqaro
ma’lumotlar bazasida indekslangan ilmiy manbalar asosida mavzuning rivojlanish dinamikasi, ilmiy hujjatlar tarkibi va fan
sohalari bo‘yicha taqsimoti o‘rganildi. Tadqiqot natijalari bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining kasbiy-subyektiv pozitsiyasini
rivojlantirish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish, xorijiy tajribalarni milliy pedagogik amaliyotga moslashtirish hamda
pedagog kadrlarni tayyorlash tizimini takomillashtirish uchun nazariy-metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi
Библиографические ссылки
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 23 сентябрдаги ЎРҚ-637-сон “Таълим тўғрисида”ги Қонуни.
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2012 йил 10 декабрдаги ПҚ-1875-сон “Чет тилларни ўрганиш
тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan
Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”. - Toshkent, 2022.
4. Priestley, M. R., Biesta, G., & Robinson, S. (2015). Teacher agency: An ecological approach. Bloomsbury Publishing.
5. Borg, S. (2003). Teacher cognition in language teaching: A review of research on what language teachers think, know,
believe, and do. Language Teaching, 36(2), 81-109.
6. Izadia, M. (2014). Teacher educators’ identity: A review of literature. European Journal of Teacher Education, 37(4),
426-441.
7. Biesta, G., & Tedder, M. (2007). Agency and learning in the lifecourse: Towards an ecological perspective. Studies in
the Education of Adults, 39(2), 132-149.
8. Eteläpelto, A., Vähäsantanen, K., Hökkä, P., & Paloniemi, S. (2013). What is agency? Conceptualizing professional
agency at work. Educational Research Review, 10, 45-65.
9. Lasky, S. (2005). A sociocultural approach to understanding teacher identity, agency and professional vulnerability in
a context of secondary school reform. Teaching and Teacher Education, 21(8), 899–916.
10. Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
11. Wenger, E. (1998). Communities of practice: Learning, meaning, and identity. Cambridge University Press.
12. Rushton, E. A. C., Walshe, N., & Quiroz-Martinez, D. (2026). Understanding spaces of teacher agency: A case study
of the experiences and practices of secondary school teachers in England. Teaching and Teacher Education, 181,
105729. https://doi.org/10.1016/j.tate.2026.105729
13. Levanon, M., & Gusacov, E. (2026). Heutagogy, freedom and teachers’ agency. Frontiers in Education, 11, 1813112.
https://doi.org/10.3389/feduc.2026.1813112
14. Berlin, I. (2002). Liberty. Oxford University Press.
15. Freire, P. (2005). Pedagogy of the oppressed (M. Bergman Ramos, Trans.). Continuum.
16. Cruz, E., & Costa, F. A. (2026). Empowering teacher agency in the development of digital competence in primary education:
Lessons from the Escol@s Digitais Project. European Educational Research Journal, 25(4), 580-597. https://
doi.org/10.1177/14749041251369925
17. Binkhorst, F., Handelzalts, A., Poortman, C. L., van Joolingen, W. R. (2015). Understanding teacher design teams - A
mixed methods approach to developing a descriptive framework. Teaching and Teacher Education, 51, 213-224.
18. Scopus. https://www.scopus.com (murojaat sanasi: 29.07.2026).
19. ERIC - Education Resources Information Center. https://eric.ed.gov (murojaat sanasi: 29.07.2026).
20. UNESCO Digital Library. https://unesdoc.unesco.org. (murojaat sanasi: 29.07.2026).
21. OECD Education. https://www.oecd.org/education. (murojaat sanasi: 30.07.2026).
22. European Commission. Education, Youth, Sport and Culture. https://education.ec.europa.eu. (murojaat sanasi:
01.08.2026).
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.