Metakognitiv kompetentlikning pedagogik mohiyati va raqamli ta’lim muhitida uni rivojlantirishning nazariy asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22161814Ключевые слова:
metakognitiv kompetentlik, metakognitsiya, metakognitiv bilim, metakognitiv anglash, metakognitiv monitoring, metakognitiv regulyatsiya, o‘z-o‘zini boshqarib o‘rganish, raqamli ta’lim, refleksiya, pedagogik scaffolding.Аннотация
Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhitida metakognitiv kompetentlikning pedagogik mohiyati va uni rivojlantirish
asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarning qiyosiy va kontent tahlili hamda konseptual sintez usullaridan
foydalanildi. Metakognitiv kompetentlik ta’lim oluvchining o‘z bilish faoliyatini anglash, rejalashtirish, monitoring
qilish, baholash va refleksiya asosida moslashtirish imkonini beruvchi integrativ pedagogik sifat sifatida talqin qilindi.
Raqamli vositalarning metakognitiv rivojlanishdagi samarasi ularning maqsadli topshiriqlar, feedback, pedagogik scaffolding
va refleksiv faoliyat bilan uyg‘unligiga bog‘liqligi aniqlandi. Metakognitiv strategiyalarni o‘rgatish, refleksiv pedagogika,
pedagogik scaffolding va raqamli vositalarni maqsadli integratsiya qilish metakognitiv kompetentlikni rivojlantirishning
asosiy pedagogik asoslari sifatida belgilandi
Библиографические ссылки
1. Flavell, J. H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry // American Psychologist.
– 1979. – Vol. 34, No. 10. – P. 906–911. – DOI: 10.1037/0003-066X.34.10.906.
2. Schraw, G., Moshman, D. Metacognitive theories // Educational Psychology Review. – 1995. – Vol. 7, No. 4. – P.
351–371. – DOI: 10.1007/BF02212307.
3. Schraw, G. Promoting general metacognitive awareness // Instructional Science. – 1998. – Vol. 26, No. 1–2. – P.
113–125. – DOI: 10.1023/A:1003044231033.
4. Zimmerman, B. J. Becoming a self-regulated learner: An overview // Theory Into Practice. – 2002. – Vol. 41, No. 2. – P.
64–70. – DOI: 10.1207/S15430421TIP4102_2.
5. Panadero, E. A review of self-regulated learning: Six models and four directions for research // Frontiers in Psychology.
– 2017. – Vol. 8. – Article 422. – DOI: 10.3389/fpsyg.2017.00422.
6. Fahrni, D. D. D., Iten, G., Prasse, D., Hascher, T. Teachers’ practices in the use of digital technology to promote students’
self-regulated learning and metacognition: A systematic review // Teaching and Teacher Education. – 2025. –
Vol. 165. – Article 105150. – DOI: 10.1016/j.tate.2025.105150.
7. de Mooij, S., Lämsä, J., Lim, L., Aksela, O., Athavale, S., Bistolfi, I., Jin, F., Li, T., Azevedo, R., Bannert, M., Gašević,
D., Järvelä, S., Molenaar, I. A systematic review of self-regulated learning through integration of multimodal data and
artificial intelligence // Educational Psychology Review. – 2025. – Vol. 37. – Article 54. – DOI: 10.1007/s10648-025-
10028-0.
8. Kim, D., Yoon, M., Jo, I.-H., Branch, R. M. Learning analytics to support self-regulated learning in asynchronous online
courses: A case study at a women’s university in South Korea // Computers & Education. – 2018. – Vol. 127. – P.
233–251. – DOI: 10.1016/j.compedu.2018.08.023.
9. Lämsä, J., de Mooij, S., Baars, M., et al. Self-regulated learning, multimodal data, and analysis grid: Where are we now
and where are we going? // Educational Psychology Review. – 2026. – Vol. 38. – Article 5. – DOI: 10.1007/s10648-
025-10113-4.
10. Fütterer, T., Bardach, L., Kuhn, J., Keller, S. D., et al. Enhancing school students’ self-regulated learning through
generative AI support: A randomized controlled trial // Educational Psychology Review. – 2026. – Vol. 38. – Article 42.
– DOI: 10.1007/s10648-026-10133-8.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.