Jismoniy tarbiya va sport ta’lim muassasalarida hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlashning pedagogik va me’yoriy-huquqiy asoslari
DOI:
https://doi.org/10.5281/Ключевые слова:
hayot faoliyati xavfsizligi, jismoniy tarbiya, sport ta’limi, xavf, favqulodda vaziyat, xavfsizlik kompetensiyasi, trener, profilaktika, risklarni boshqarishАннотация
Maqolada jismoniy tarbiya va sport ta’lim muassasalarida hayot faoliyati xavfsizligini ta’minlashning pedagogik,
tashkiliy va me’yoriy-huquqiy asoslari tizimli tahlil qilingan. Sport faoliyatining yuqori harakat faolligi, jismoniy
yuklamalar, sport jihozlari va inshootlaridan foydalanish bilan bog‘liq xususiyatlari xavfsizlikni ta’lim va mashg‘ulot jarayonining
ajralmas komponenti sifatida shakllantirish zaruratini yuzaga keltirishi asoslangan. Sport ta’limi jarayonida
uchraydigan xavf manbalari texnik, tashkiliy, tibbiy-fiziologik va ijtimoiy-psixologik guruhlarga ajratilib, ularni aniqlash,
baholash va profilaktika qilish yo‘llari tizimlashtirilgan. Favqulodda vaziyatlarning tabiiy, texnogen, ekologik va ijtimoiy
xususiyatdagi turlari jismoniy tarbiya va sport ta’limi sharoitiga moslashtirilgan holda tavsiflangan. Trenerning xavfsizlik
kompetensiyasi kognitiv, diagnostik, prognostik, tashkiliy-amaliy, tezkor harakat va refleksiv komponentlarning integratsiyasi
sifatida yoritilgan. Tadqiqot natijasida “xavfni aniqlash - baholash - profilaktika - tayyorgarlik - tezkor harakat - tahlil
va tuzatish” bosqichlariga asoslangan xavfsizlikni pedagogik boshqarish modeli taklif etilgan.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. - Toshkent: O‘zbekiston, 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi: 2022-yil 28-oktabrdagi O‘RQ-798-son Qonun bilan tasdiqlangan. -
Toshkent, 2022.
3. O‘zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni: 2016-yil 22-sentabrdagi O‘RQ-410-son.
- Toshkent, 2016.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatdagi favqulodda vaziyatlardan
muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni: 2022-yil 17-avgustdagi O‘RQ-790-son. - Toshkent, 2022.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida”gi Qonuni: 2009-yil 30-sentabrdagi O‘RQ-226-son. - Toshkent,
2009.
6. Porsanger L. Risk and safety management in physical education: teachers’ knowledge // Physical Education and Sport
Pedagogy. - 2023. - Vol. 28, No. 1. - P. 16-28. - DOI: 10.1080/17408989.2021.1934663.
7. Xie L., Dapat R. O. PE Risk Management in Colleges and University // The Educational Review, USA. - 2023. - Vol. 7,
No. 4. - P. 511-514. - DOI: 10.26855/er.2023.04.022.
دمحم ةفوقوب . 8 . Preventive measures to avoid injuries during sports activity in the school // Journal of Sport Science
Technology and Physical Activities. - 2022. - Vol. 19, No. 1. - P. 313-327. - DOI: 10.5281/zenodo.15291756.
9. Ling D. I., Boyle C., Schneider B., Janosky J., Kinderknecht J., Marx R. G. Coach Education Improves Adherence to
Anterior Cruciate Ligament Injury Prevention Programs: A Cluster-Randomized Controlled Trial // Clinical Journal of
Sport Medicine. - 2022. - Vol. 32, No. 4. - P. 348–354. - DOI: 10.1097/JSM.0000000000000936.
10. Goossens L., Cardon G., Witvrouw E., Verhagen E. A. L. M., De Clercq D. An Injury Prevention Programme in Physical
Education Teacher Education Students: Process Evaluation Using the RE-AIM Sports Setting Matrix // Translational
Sports Medicine. - 2024. - Vol. 2024. - Article ID 5717748.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
