O‘smirlarda suitsidal xavf bilan bog‘liq tajovuzkorlik va psixologik determinantlarning kompleks diagnostikasi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22255760Аннотация
Mazkur maqolada o‘smirlarda suitsidal xavf bilan bog‘liq tajovuzkorlik va psixologik determinantlar nazariy
manbalar hamda kompleks psixodiagnostik tadqiqot natijalari asosida tahlil qilingan. Bass–Darki, G. Ayzenk, R. B. Kettell
va Brief COPE metodikalari yordamida tajovuzkor reaksiyalar, psixik holatlar, shaxsiy-regulyativ xususiyatlar hamda
stressli vaziyatlarni yengib o‘tish strategiyalari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqliklar o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari maktablar,
shahar va tuman guruhlari kesimida qiyosiy-statistik jihatdan tahlil qilinib, aniqlangan tafovutlarning psixologik xususiyatlari
izohlangan. Yuqori darajadagi tajovuzkorlik yoki xavotirlanish ko‘rsatkichlarini alohida holda suitsidal xulq-atvorning
bevosita belgisi sifatida talqin qilish ilmiy jihatdan yetarli emasligi asoslangan. Suitsidal xavfni baholashda diagnostik
xulosa alohida ko‘rsatkichga emas, balki individual-psixologik xususiyatlar, stress omillari, koping strategiyalari, ijtimoiy
muhit hamda xavf va himoya omillarining o‘zaro uyg‘unligiga asoslanishi zarurligi ta’kidlangan
Ключевые слова
o‘smirlik davri, suitsidal xavf, tajovuzkorlik, xavotirlanish, frustratsiya, rigidlik, shaxsiy regulyatsiya, koping strategiyalari, xavf omillari, himoya omillari, kompleks psixodiagnostikaБиблиографические ссылки
1. Амбрумова А. Г. Суицидальное поведение как объект комплексного изучения // Комплексные исследования в
суицидологии. - М., 1986. - С. 7–25.
2. Вроно Е. М. Предотвращение самоубийства подростков: руководство для подростков. - М.: Академический
проект, 2001. - 40 с.
3. Buss A. H., Durkee A. An Inventory for Assessing Different Kinds of Hostility // Journal of Consulting Psychology. -
1957. - Vol. 21, No. 4. - P. 343–349.
4. Cattell R. B., Eber H. W., Tatsuoka M. M. Handbook for the Sixteen Personality Factor Questionnaire (16PF). - Champaign,
IL: Institute for Personality and Ability Testing, 1970. - 392 p.
5. Carver C. S. You Want to Measure Coping but Your Protocol’s Too Long: Consider the Brief COPE // International
Journal of Behavioral Medicine. - 1997. - Vol. 4, No. 1. - P. 92–100.
6. Beck A. T., Kovacs M., Weissman A. Hopelessness and Suicidal Behavior: An Overview // JAMA. - 1975. - Vol. 234,
No. 11. - P. 1146–1149.
7. O’Connor R. C., Nock M. K. The Psychology of Suicidal Behaviour // The Lancet Psychiatry. - 2014. - Vol. 1, No. 1. - P.
73–85.
8. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. - New York: Springer, 1984. - 445 p.
9. Joiner T. Why People Die by Suicide. - Cambridge, MA: Harvard University Press, 2005. - 276 p.
10. Klonsky E. D., May A. M., Saffer B. Y. Suicide, Suicide Attempts, and Suicidal Ideation // Annual Review of Clinical
Psychology. - 2016. - Vol. 12. - P. 307–330.
11. Nock M. K. et al. Cross-National Prevalence and Risk Factors for Suicidal Ideation, Plans and Attempts // The British
Journal of Psychiatry. - 2008. - Vol. 192, No. 2. - P. 98–105.
12. Nahalboyeva N.T., Qarshiboyeva G.A. O‘smirlarda depressiv xulqning psixologik muammolari // Pedagogik mahorat.
– 2023. – № 11. – B. 8–13.
13. Nahalboyeva N.T., Qarshiboyeva G.A. O‘smirlik davrida agressiv xulqni psixologik korreksiya qilish omillari // Educational
Research in Universal Sciences. – 2023. – Vol. 2, Special Issue 12. – B. 181–185.
14. Nahalboyeva N.T., Qarshiboyeva G.A. Современный анализ и факторы суицидального поведения у подростков
// Journal of International Scientific Research. – 2024. – Vol. 1, Issue 3. – P. 296–301.
15. Nahalboyeva N.T., Po‘latova R. O‘smirlarda tajovuzkorlik xulqining suitsidal xatti-harakatlar shakllanishidagi ijtimoiy-
psixologik determinantlari // Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi. – 2026. – № 1, 1-qism. – B. 217–
221.
16. Nahalboyeva N.T. O‘smirlarda suitsidal xulqning ijtimoiy-psixologik omillari // “Shaxs integrativ rivojlanishi paradigmasida
zamonaviy psixologiyaning dolzarb muammolari” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. –
Toshkent, 2026. – B. 594–599.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование