Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining axborotni tekshirish va dalillarga asoslangan xulosa chiqarish ko‘nikmalarini shakllantirish metodikasi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22341634Аннотация
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining zamonaviy axborot muhitida ma’lumotlarni izlash,
tekshirish, turli manbalarni taqqoslash, dalillarni aniqlash hamda dalillarga asoslangan xulosa chiqarish ko‘nikmalarini
shakllantirishning pedagogik-metodik asoslari yoritilgan. Raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayoniga keng kirib kelishi
natijasida o‘quvchilarning axborot bilan ishlash imkoniyatlari sezilarli darajada kengaymoqda. Biroq axborotga ega
bo‘lish uning ishonchliligini baholash va undan to‘g‘ri foydalanish ko‘nikmasi shakllanganligini anglatmaydi. Shu sababli
boshlang‘ich ta’lim bosqichidayoq o‘quvchilarda axborot manbasini aniqlash, fakt va fikrni farqlash, ma’lumotlarni o‘zaro
taqqoslash, dalillarni tekshirish va asoslangan xulosa chiqarish kompetensiyalarini rivojlantirish muhim pedagogik vazifa
hisoblanadi. Tadqiqotda mazkur ko‘nikmalarning tarkibiy komponentlari aniqlanib, ularni shakllantirishning “Aniqlash -
Tekshirish - Taqqoslash - Dalillash - Xulosa” bosqichlariga asoslangan metodik modeli taklif etiladi. Shuningdek, boshlang‘
ich sinf o‘quvchilarining yosh va psixologik xususiyatlariga mos topshiriqlar tizimi hamda baholash mezonlari ishlab
chiqiladi. Tadqiqot natijalari axborot savodxonligi, tanqidiy fikrlash, funksional savodxonlik va mustaqil qaror qabul qilish
ko‘nikmalarini o‘zaro integratsiyalashgan holda rivojlantirish imkonini beruvchi metodik yondashuvni asoslashga xizmat
qiladi.
Ключевые слова
boshlang‘ich ta’lim, axborot savodxonligi, raqamli savodxonlik, axborotni tekshirish, axborot manbasi, dalil, xulosa, tanqidiy fikrlash, funksional savodxonlik, metodika.Библиографические ссылки
1. Bråten, I., Strømsø, H. I., & Salmerón, L. (2011). Trust and mistrust when students read multiple information sources
about climate change. Learning and Instruction, 21(2), 180-192.
2. Buckingham, D. (2015). Defining digital literacy-What do young people need to know about digital media? Nordic
Journal of Digital Literacy, 10, 21-35.
3. Coiro, J., Coscarelli, C., Maykel, C., & Forzani, E. (2015). Investigating criteria that seventh graders use to evaluate
the quality of online information. Journal of Educational Psychology, 107(2), 526-537.
4. Jocham, T., & Pohlmann-Rother, S. (2025). Measuring what matters: Developing indicators for online content evaluation
competencies in elementary school. Frontiers in Education, 10, 1652500.
5. Kiili, C., Leu, D. J., Marttunen, M., Hautala, J., & Räikkönen, E. (2019). Exploring early adolescents’ evaluation of academic
and commercial online resources related to health. Reading and Writing, 32, 175-198.
6. OECD. (2024). PISA 2022 Results (Volume V): Learning Strategies and Attitudes for Life. Paris: OECD Publishing.
7. UNESCO. (2021). Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely!. Paris: UNESCO.
8. Wineburg, S., & McGrew, S. (2019). Lateral reading and the nature of expertise: Reading less and learning more when
evaluating digital information. Teachers College Record, 121(11), 1-34.
9. Leu, D. J., Forzani, E., Rhoads, C., Maykel, C., Kennedy, C., & Proctor, C. P. (2014). The new literacies of online
research and comprehension: Rethinking the reading achievement gap. Reading Research Quarterly, 50(1), 37-59.
10. Paul, J., Macedo-Rouet, M., Rouet, J.-F., & Stadtler, M. (2017). Why good readers cannot always evaluate online
information accurately: A study of source evaluation skills. Reading and Writing.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
