ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN O‘QUVCHILARGA TEXNOLOGIYA FANINI O‘QITISHDA ASSISTIV VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH KOMPETENSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22721056Аннотация
Mazkur maqolada alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan o‘quvchilarga texnologiya fanini o‘qitishda assistiv va
raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish kompetensiyasining nazariy-uslubiy asoslari tadqiq etilgan. Inklyuziv
ta’lim sharoitida texnologiya fani o‘qituvchisining kasbiy faoliyatiga qo‘yilayotgan zamonaviy talablar, assistiv va raqamli
vositalarning ta’lim jarayonidagi o‘rni hamda ulardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Xorijiy ilmiy
tadqiqotlar, xalqaro tashkilotlarning metodik yondashuvlari hamda O‘zbekistonda inklyuziv ta’limni rivojlantirishga oid
me’yoriy-huquqiy asoslar tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida texnologiya fani o‘qituvchisining assistiv-raqamli kompetensiyasi
mazmuni aniqlashtirilib, uning diagnostik-analitik, assistiv-texnologik, raqamli-didaktik, adaptiv-loyihalash, xavfsizlik-ergonomik,
kommunikativ-hamkorlik va baholash-refleksiv tarkibiy komponentlari taklif etilgan. Shuningdek, alohida
ta’lim ehtiyojlarining xususiyatidan kelib chiqib, assistiv va raqamli texnologiyalarni tanlash hamda ularni texnologiya fani
darslariga integratsiya qilish bo‘yicha uslubiy yondashuv ishlab chiqilgan. Assistiv va raqamli texnologiyalardan maqsadli
foydalanish alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan o‘quvchilarning darsdagi mustaqilligi, amaliy faoliyatdagi ishtiroki va ta’lim
natijalarini yaxshilashga xizmat qilishi asoslangan.
Ключевые слова
alohida ta’lim ehtiyojlari, inklyuziv ta’lim, texnologiya fani, assistiv texnologiyalar, raqamli texnologiyalar, pedagogik kompetensiya, raqamli kompetensiya, moslashtirilgan ta’lim, universal dizayn, individual ta’lim ehtiyoji, raqamli didaktika, ta’lim muhiti.Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprel.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘RQ-637-son Qonuni. 2020-yil 23-sentabr.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini
yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4860-son qarori. 2020-yil 13-oktabr.
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid normativ-
huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi 638-son qarori. 2021-yil 12-oktabr
5. World Health Organization & United Nations Children’s Fund. Global Report on Assistive Technology. Geneva: WHO,
2022.
6. UNESCO Institute for Information Technologies in Education. Assistive Technologies for Students with Special Educational
Needs. UNESCO IITE.
7. Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. Luxembourg: Publications
Office of the European Union, 2017.
8. CAST. Universal Design for Learning Guidelines, Version 3.0. CAST, 2024.
9. Fernández-Batanero J.M., Montenegro-Rueda M., Fernández-Cerero J., García-Martínez I. Assistive Technology for
the Inclusion of Students with Disabilities: A Systematic Review. Educational Technology Research and Development.
2022. Vol. 70. P. 1911-1930.
10. Montenegro-Rueda M., Fernández-Batanero J.M. Digital Competence of Special Education Teachers: Impact, Challenges
and Opportunities. Australasian Journal of Special and Inclusive Education. 2022. Vol. 46(2). P. 178-192.
11. Park J., Gremp M., Ok M.W. Effects of Assistive Technology Instruction on Pre-Service Teachers: A Systematic Review.
Journal of Special Education Technology. 2024. Vol. 39(3). P. 349-362.
12. Başer D., Arslan-Ari I. Assistive Technology Education: Experiences of Preservice Special Education Teachers Within
an Instructional Material Development Project. Journal of Special Education Technology. 2023. Vol. 38(3).
13. Slaughter R., Griffiths T. Developing a Competency Framework for Effective Assistive Technology Training. UK Department
for Education, 2025.
14. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga sifatli ta’lim olish imkoniyatini
yaratish, ularni jamiyatga integratsiya qilish va individual rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”
gi 818-son qarori. 2025-yil 24-dekabr.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование