BOSHLANG‘ICH SINF MATEMATIKA DARSLARIDA O‘QUVCHILARNING MANTIQIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22930037Аннотация
В статье раскрываются теоретические основы и практическая методика систематического использования интерактивных методов для развития логического мышления учащихся на уроках математики в начальных классах. Актуальность проблемы обоснована результатами международных исследований: в TIMSS-2023 результат четвероклассников Узбекистана в когнитивной области “рассуждение” оказался на 15 баллов ниже их общего среднего балла по математике. В исследовании применялись теоретический анализ, моделирование, педагогическое наблюдение и диагностические задания. Разработаны система соответствия логических операций (сравнение, классификация, выявление закономерностей, обобщение, аналогия, дедуктивный вывод, обоснование) и интерактивных методов, четырёхэтапный цикл урока, диагностический инструмент из пяти заданий и критерии оценивания; каждый метод раскрыт на конкретных задачах с решениями. Данные международных метаанализов подтверждают, что структурированное обучение в сотрудничестве даёт в математике начальной школы эффект выше среднего (g = 0,71). Статья адресована студентам направления “Начальное образование” и практикующим учителям.Ключевые слова
начальное образование, математика, логическое мышление, математическое рассуждение, интерактивные методы, обучение в сотрудничестве, классификация, обобщение, обоснование, методические рекомендацииБиблиографические ссылки
1. Истомина-Кастровская, Н. Б., Иванова, И. Ю., Редько, З. Б. [и др.] (2023). Методика обучения математике в начальной школе: учебник (2-е изд., перераб. и доп.). Москва: ИНФРА-М. 301 с.
2. Chapin, S. H., O‘Connor, C., & Anderson, N. C. Talk moves: A teacher’s guide for using classroom discussions in math, grades K–6 (3rd ed.). Portsmouth, NH: Heinemann.
3. Danielson, C. Which one doesn’t belong? A shapes book: Teacher’s guide. Portland, ME: Stenhouse.
4. Education Endowment Foundation. (n.d.). Teaching and Learning Toolkit: Collaborative learning approaches; Metacognition and self-regulation.
5. Güngör, F., Altunbaşak, İ., Aydın, A. T., Kaya, M., & Erdem, C. (2026). A second-order meta-analysis on the effects of cooperative learning on students’ academic achievement, higher-order thinking, and affective behaviors. Current Psychology, 45(6), 552.
6. Jeannotte, D., & Kieran, C. A conceptual model of mathematical reasoning for school mathematics. Educational Studies in Mathematics, 96(1), 1–16.
7. Mercer, N., & Sams, C. Teaching children how to use language to solve maths problems. Language and Education, 20(6), 507–528.
8. Mullis, I. V. S., Martin, M. O., & von Davier, M. (Eds.). (2021). TIMSS 2023 assessment frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center; IEA.
9. Nunes, T., Bryant, P., Evans, D., Bell, D., Gardner, S., Gardner, A., & Carraher, J. (2007). The contribution of logical reasoning to the learning of mathematics in primary school. British Journal of Developmental Psychology, 25(1), 147–166.
10. OECD. PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. Paris: OECD Publishing.
11. Pólya, G. How to solve it: A new aspect of mathematical method (with a foreword by J. H. Conway). Princeton, NJ: Princeton University Press. (Birinchi nashri 1945-yil.)
12. Rittle-Johnson, B., Star, J. R., & Durkin, K. (2020). How can cognitive-science research help improve education? The case of comparing multiple strategies to improve mathematics learning and teaching. Current Directions in Psychological Science, 29(6), 599–609.
13. Sinha, T., & Kapur, M. When problem solving followed by instruction works: Evidence for productive failure. Review of Educational Research, 91(5), 761–798.
14. Smith, M. S., & Stein, M. K. (2018). 5 practices for orchestrating productive mathematics discussions (2nd ed.). Reston, VA: NCTM.
15. von Davier, M., Kennedy, A., Reynolds, K., Fishbein, B., Khorramdel, L., Aldrich, C., Bookbinder, A., Bezirhan, U., & Yin, L. (2024). TIMSS 2023 international results in mathematics and science. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center.
16. Vygotsky, L. S. Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
17. Jalilov, K. (2026, 31-avgust). Maktablar uchun qayta ko‘rib chiqilgan davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlarining yangiligi nimada? 1-qism. Gazeta.uz. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA 2026-yil, sentyabr, 9(1)-son AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA 2026-yil, sentyabr, 9(1)-son AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
