UMUMTA’LIM MAKTABI O‘QUVCHILARIDA OCHIQ JAVOBLI PISA TOPSHIRIQLARINING PRODUKTIV FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDAGI O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23030198Аннотация
O‘quvchilarda produktiv fikrlashni rivojlantirish zamonaviy ta’limning muhim maqsadlaridan biriga aylanib bormoqda. Ayniqsa, ijtimoiy, texnologik va kasbiy muhitning jadal o‘zgarib borayotgan sharoitida o‘quvchilarning nafaqat mavjud bilimlarni eslab qolishi, balki ulardan yangi va murakkab vaziyatlarda samarali foydalanishi muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy baholash amaliyotlari ko‘pincha ilgari o‘rganilgan bilimlarni takrorlash va yagona to‘g‘ri javobni aniqlashga urg‘u bersa, produktiv fikrlash o‘quvchidan g‘oyalarni ilgari surish, muqobil yechimlarni izlash, qarorlarni asoslash, dalillarni baholash va dastlabki javoblarini takomillashtirishni talab qiladi. Mazkur maqolada umumta’lim maktablaridagi sinflarida produktiv fikrlashni rivojlantirishda ochiq javobli PISA tipidagi topshiriqlarning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot PISA 2022 doirasida ishlab chiqilgan ijodiy fikrlash kon sepsiyasi hamda kompetensiyaga asoslangan ta’lim tamoyillariga tayangan holda ochiq javobli topshiriqlarning divergent fikrlash, mantiqiy mulohaza yuritish, muammoni hal qilish, baholash, refleksiya va bilimlarni yangi vaziyatlarga transfer qilish qobiliyatlarini rivojlantirishdagi o‘rnini yoritadi. Shuningdek, O‘zbekiston ta’lim tizimi sharoitida xalqaro baholash dasturlarining integratsiyasi o‘quv jarayonini repro duktiv o‘rganishdan produktiv bilim faoliyatiga yo‘naltirish zaruratini yuzaga keltirayotgani asoslanadi. Maqolada ochiq javobli PISA topshiriqlarini dars jarayoniga integratsiya qilish uchun pedagogik model taklif etilib, ularni amalga oshirishda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolar, jumladan, o‘qituvchilarning baholash amaliyoti, o‘quv dasturlaridagi vaqt cheklovlari, o‘quvchilarning noaniq topshiriqlarga moslashmaganligi va pedagoglarning kasbiy rivojlanishga bo‘lgan ehti yoji muhokama qilinadi. Ochiq javobli topshiriqlardan tizimli foydalanish, samarali savol berish, formativ baholash va sinfdagi pedagogik muloqot bilan uyg‘unlashtirilganda, o‘quvchilarning nafaqat bilimlarni takrorlash, balki ulardan yangi g‘oyalar yaratish va muammolarni hal qilishda samarali foydalanish qobiliyatini rivojlantirishga xizmat qilishi ta’kidlanadi.Ключевые слова
PISA, ochiq javobli topshiriqlar, produktiv fikrlash, ijodiy fikrlash, tanqidiy fikrlash, muammoni hal qilish, kompetensiyaga asoslangan ta’lim, formativ baholash, xalqaro baholashБиблиографические ссылки
1. A.A.Ismailov, N.A.Karimov, B.Q.Haydarov, Sh.N.Ismailov, Xalqaro tadqiqotlarda o‘quvchilarning matematik savodxon ligini baholash, metodik qo‘llanma,Toshkent, 2019 yil, 112-bet.
2. OECD. (2024). PISA 2022 Results (Volume III): Creative Minds, Creative Schools. OECD Publishing.
3. OECD. (2024). PISA 2022 Creative Thinking. Organisation for Economic Co-operation and Development.
4. Шляйхер Андреас. Образование мирового уровня. Как вқстроить школьную систему XXI века? / Андреас Шляйхер; [пер. с англ. И.С.Денисенко, И.Ю.Облачно]; предисловие С.С.Кравцова. – Москва: Издательство “Национальное образование”, 2019. – 336 с – (Антлогия образования). ISBN 978-96-64-300002 (англ.), ISBN 978-5-4454-1248-9 (рус.).
5. OECD. (2023). PISA 2022 Results (Volume I and II): Country Notes – Uzbekistan. OECD Publishing.
6. OECD. (2024). Student Performance in Creative Thinking: PISA 2022 Results (Volume III). OECD Publishing.
7. OECD. (2024). Measuring Creative Thinking: PISA 2022 Results (Volume III). OECD Publishing.
8. OECD. (2025). Seven Questions about Creativity and Creative Thinking. OECD Publishing. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование