SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI ADAPTIV TA’LIM MUHITINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK NAZARIY ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23132914Аннотация
Maqolada sun’iy intellekt (AI) texnologiyalariga asoslangan adaptiv ta’lim muhitining pedagogik-psixologik nazariy asoslari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi AI asosidagi adaptiv muhitni loyihalashtirishning ilmiy poydevorini tashkil etuvchi to‘rt yetakchi yondashuvni – kognitiv yuklama nazariyasi, yaqin rivojlanish zonasi konsepsiyasi, konnektivizm va metakognitiv-refleksiv yondashuvni – yaxlit tizim sifatida asoslashdan iborat. Tadqiqotda tizimli adabiyotlar tahlili va kontent-tahlil metodlaridan foydalanilib, xalqaro va mahalliy ilmiy manbalar o‘rganildi. Tahlil natijasida har bir nazariya AI-muhitning muayyan pedagogik funksiyasini asoslashi aniqlandi. Bular: kognitiv yuklamani optimallashtirish, individual yordam ko‘rsatish, tarmoqli bilim olishni qo‘llab-quvvatlash va refleksiv faoliyatni rag‘batlantirishdir. Ilmiy yangilik sifatida to‘rt nazariya AI-muhitning to‘rt funksiyasi bilan bog‘langan integrativ model shaklida tizimlashtirildi va metakognitiv-refleksiv yondashuvning birlashtiruvchi “yadro” roli asoslandi. Olingan natijalar bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashda qo‘llaniladigan AI-platformalarni pedagogik jihatdan asoslangan holda loyihalashtirish uchun nazariy yo‘riqnoma bo‘lib xizmat qiladi.Ключевые слова
sun’iy intellekt, adaptiv ta’lim muhiti, kognitiv yuklama nazariyasi, yaqin rivojlanish zonasi, konnektivizm, metakognitsiya, refleksiya, bo‘lajak o‘qituvchiБиблиографические ссылки
Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257–285.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Siemens, G. (2005). Connectivism: A learning theory for the digital age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 2(1), 3–10.
Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906–911.
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. New York: Basic Books.
Карпов, А. В. (2004). Психология рефлексивных механизмов деятельности. Москва: Институт психологии РАН.
Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. London: Pearson.
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Boston, MA: Center for Curriculum Redesign.
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16, 39.
Baker, R. S., & Yacef, K. (2009). The state of educational data mining in 2009: A review and future visions. Journal of Educational Data Mining, 1(1), 3–17.
Roll, I., & Wylie, R. (2016). Evolution and revolution in artificial intelligence in education. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 26(2), 582–599.
VanLehn, K. (2011). The relative effectiveness of human tutoring, intelligent tutoring systems, and other tutoring systems. Educational Psychologist, 46(4), 197–221.
Беспалько, В. П. (1989). Слагаемые педагогической технологии. Москва: Педагогика.
Роберт, И. В. (2014). Теория и методика информатизации образования. Москва: БИНОМ.
Муслимов, Н. А., & Рузиев, Х. (2018). Педагогик компетентлик ва рефлексив маданият. Тошкент: Сано-стандарт. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
