O‘ZBEK XALQ CHOLG‘ULARI ORKESTRI IJROCHILIGI SAN’ATINING RIVOJLANISH TARIXI VA UNING PEDAGOGIK TA’LIMDAGI O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23132943Аннотация
Mazkur maqolada o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestri ijrochiligi san’atining tarixiy rivojlanishi va uning pedagogik ta’limdagi o‘rni nazariy jihatdan yoritiladi. Tadqiqotning maqsadi an’anaviy cholg‘u ijrochiligi bilan orkestr amaliyoti o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib berish hamda jamoaviy ijrochilikning bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarini tayyorlashdagi pedagogik imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda tarixiy tahlil, ilmiy va o‘quv adabiyotlarini qiyosiy o‘rganish, umumlashtirish hamda pedagogik talqin usullaridan foydalaniladi. Xalq cholg‘ularining takomillashtirilishi, orkestr tarkibining shakllanishi, repertuarning kengayishi va professional ijrochilik ta’limining rivojlanishi o‘zaro bog‘liq jarayonlar sifatida ko‘rib chiqiladi. Orkestr mashg‘ulotlarining musiqiy eshitish, ritmik aniqlik, ansambl uyg‘unligi, nota o‘qish va badiiy talqin ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, dirijyor bilan ishlash, jamoaviy mas’uliyat va o‘zaro tinglash madaniyatining pedagogik ahamiyati ochib beriladi. Milliy ijrochilik an’analarini saqlash bilan zamonaviy orkestr talablarini uyg‘unlashtirish musiqa pedagogikasining muhim vazifasi sifatida asoslanadi. Maqolaning amaliy ahamiyati xalq cholg‘ulari orkestri tajribasini pedagogik oliy ta’limdagi nazariy va amaliy mashg‘ulotlar bilan bog‘lashga doir metodik yo‘nalishlarni belgilashdan iborat.Ключевые слова
O‘zbek xalq cholg‘ulari, orkestr ijrochiligi, ijrochilik tarixi, an’anaviy cholg‘u ijrochiligi, pedagogik ta’lim, musiqa o‘qituvchisi, jamoaviy ijrochilik, ansambl uyg‘unligi, orkestr repertuari, dirijyorlik, musiqiy eshitish, milliy ijrochilik an’analariБиблиографические ссылки
1. Tashmatova A. Ijrochilik san’ati tarixi. Toshkent: Musiqa, 2017.
2. Karomatov F. M. Узбекская инструментальная музыка: наследие. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va
san’at nashriyoti, 1972.
3. Jabborov A., Begmatov S., Azamova M. O‘zbek musiqasi tarixi. Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
4. Madrimov B. X. O‘zbek musiqa tarixi. Toshkent: Barkamol fayz media, 2018.
5. Kushakova, M., Akhmedov, B., Umarova, D., & Uzakova, U. (2026, July). Intelligent Adaptive Child Safety Interface
Using Behavioral Risk Scoring and Machine Learning. Proceedings of the International Conference on Applied Innovations
in IT (ICAIIT).
6. Fitrat A. O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi. Toshkent, 1993.
7. Rajabov I. Maqomlar. Toshkent: San’at, 2006.
8. Matyoqubov O. Maqomot. Toshkent: Musiqa, 2004.
9. Ibrohimov O. Maqom asoslari. Toshkent: Turon-Iqbol, 2018.
10. Xodjayeva S. Xalq cholg‘ularida ijrochilik: nay-qo‘shnay sinfida an’anaviy musiqa namunalari. Toshkent: Musiqa, 2016.
11. Akbarov I. A. Musiqa lug‘ati. Toshkent: O‘qituvchi, 1997.
12. Qodirov R. G‘. Musiqa psixologiyasi. Toshkent: Musiqa, 2005.
13. Soipova D. Musiqa o‘qitish nazariyasi va metodikasi. Toshkent: Fan va texnologiya, 2009.
14. Sharipova G., Xodjayeva Z. Musiqa o‘qitish metodikasi. Toshkent: NIF MSH, 2020.
15. Sharipova G., Najmekdinov G‘. Musiqa o‘qitish metodikasi praktikumi. Toshkent: Turon-Iqbol, 2014.
16. Sharipova G. M., Asamova D. F., Xodjayeva Z. L. Musiqa o‘qitish nazariyasi, metodikasi va maktab repertuari. Toshkent,
2014.
17. Ortiqov T. Musiqa o‘qitish metodikasi. O‘quv-uslubiy qo‘llanma. Toshkent, 2010.
18. Xodjayev B. X. Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. Toshkent: Sano-standart, 2017.
19. Xodjayev B. X., Choriyev A., Saliyeva Z. Pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi. Toshkent: Iqtisodiyot dunyosi, 2018.
20. Петросянц А. И. Инструментоведение: узбекские народные инструменты. 2-е издание, дополненное и
переработанное. Ташкент: Ўқитувчи, 1980.
21. Вызго Т. С. Музыкальные инструменты Средней Азии: исторические очерки. Москва: Музыка, 1980.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование