KASBIY TA’LIM O‘QUVCHILARINING LIDERLIK KOMPETENTLIGINI RAQAMLI KOLLABORATIV FAOLIYATDA RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA XORIJIY YONDASHUVLAR

Авторы

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23190225

Аннотация

Mazkur maqolada kasbiy ta’lim o‘quvchilarining liderlik kompetentligini rivojlantirishga oid xorijiy yondashuvlar qiyosiy-pedagogik tahlil va kontent-tahlil asosida o‘rganilgan. Yaponiya, Singapur va AQSh ta’lim tajribasida qo‘llaniladigan amaliy mas’uliyat mexanizmlari taqsimlangan liderlik, o‘zaro baholash hamda ta’lim faoliyatini hamkorlikda boshqarish yondashuvlari bilan qiyoslangan. Liderlik vazifalarining navbatma-navbat bajarilishi o‘quvchilarda tashabbuskorlik, faoliyatni muvofiqlashtirish, jamoada hamkorlik qilish va jamoaviy qarorlar uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish tajribasini kengaytirishi asoslab berilgan. Raqamli muhitdagi faollikni baholash jarayonida o‘quvchilarning raqamli tayyorgarlik darajasini hisobga olish zarurligi aniqlangan. Tadqiqot natijasida kasbiy muammoli topshiriqlar, rotatsion li derlik, o‘zaro baholash va raqamli refleksiyani integratsiyalash asosida liderlik kompetentligini rivojlantirishga qaratilgan metodik yechim taklif etilgan.

Ключевые слова

kasbiy ta’lim, liderlik kompetentligi, raqamli hamkorlik, rotatsion liderlik, o‘zaro baholash, refleksiya

Библиографические ссылки

OECD. PISA Vocational Education and Training (VET): Assessment and Analytical Framework (Kasbiy ta’lim va tayyorgarlikni baholashning tahliliy asoslari). Paris: OECD Publishing, 2024. DOI: 10.1787/b0d5aaf9-en.

UNESCO-UNEVOC. Digital Transformation (Raqamli transformatsiya). URL: https://connect.unevoc.unesco.org/ home/Digital+Transformation+in+TVET (murojaat sanasi: 05.10.2026).

OECD. PISA 2015 Results. Volume V. Collaborative Problem Solving (PISA–2015 natijalari. V jild. Hamkorlikda muammoni hal qilish). Paris: OECD Publishing, 2017. DOI: 10.1787/9789264285521-en.

National Center for Education Statistics. PISA 2015 Results. Collaborative Problem Solving. Average Scores (PISA- 2015da hamkorlikda muammoni hal qilish bo‘yicha o‘rtacha ballar). URL: https://nces.ed.gov/surveys/pisa/pisa2015/ pisa2015highlights-12.asp (murojaat sanasi: 05.10.2026).

Nakajima, M. (2025). A Practice Ground for a “Miniature Society” Taking Root in Egypt (Misrda shakllanayotgan “kichik jamiyat” uchun amaliy muhit). EDU-Port Japan, 23.12.2025. URL: https://www.eduport.mext.go.jp/en/journal/needs-seeds-en/ egypt-tokkatsu-2025-2/. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI. https://www.eduport.mext.go.

EDU-Port Japan. What benefits has the overseas expansion of Tokkatsu brought to Egypt, and what does it mean for Japan? (Tokkatsuning xorijga tatbiqi Misrga qanday natijalar berdi va Yaponiya uchun nimani anglatadi?). 07.05.2025. URL: https://www.eduport.mext.go.jp/en/journal/project-en/tsukuba-univ-2025-2/.

Ministry of Education Singapore. Character and Citizenship Education Syllabus. Primary (Boshlang‘ich ta’limda shaxsiy sifatlar va fuqarolik tarbiyasi dasturi). 2021. URL: https://www.moe.gov.sg/-/media/files/syllabus/2021-primary-character-and-citizenship-education.ashx.

Institute of Technical Education. Student Development / CCA (O‘quvchilarni rivojlantirish va qo‘shimcha ta’lim faoliyati). URL: https://www.ite.edu.sg/about-ite/colleges/college-central/student-development-and-cca/ (murojaat sanasi: 05.10.2026).

SkillsUSA. SkillsUSA Framework (SkillsUSA ko‘nikmalar tizimi). URL: https://www.skillsusa.org/who-we-are/skillsusa-framework/ (мурожаат санаси: 05.10.2026).

Carson J., B., Tesluk P., E., & Marrone J., A. (2007). Shared leadership in teams: An investigation of antecedent conditions and performance (Jamoalarda taqsimlangan liderlikning shakllanish shartlari va natijadorligi). Academy of Management Journal. 2007. Vol. 50, No. 5. P. 1217–1234. DOI: 10.5465/amj.2007.20159921. 10.5465/amj.2007.20159921. https://doi.org/10.5465/amj.2007.20159921

D’Innocenzo, L., Mathieu J., E., & Kukenberger M., R. (2016). A meta-analysis of different forms of shared leadership-team performance relations (Taqsimlangan liderlik va jamoa natijadorligi bog‘lanishlarining meta-tahlili). Journal of Management. 2016. Vol. 42, No. 7. P. 1964–1991. DOI: 10.1177/0149206314525205. 10.1177/0149206314525205. https://doi.org/10.1177/0149206314525205

Fidalgo-Blanco, Á., Sein-Echaluce M., L., García-Peñalvo F., J., & Balbín A., M. (2023). How to share the leadership competence among the team members in active learning scenarios: Before, during and after COVID-19 pandemic (Faol ta’limda liderlik kompetensiyasini jamoa a’zolari o‘rtasida taqsimlash). Heliyon. 2023. Vol. 9, No. 8. Article e18996. DOI: 10.1016/j.heliyon.2023.e18996. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18996

Eshuis E., H. (2019). ter Vrugte J., Anjewierden A., Bollen L., Sikken J., de Jong T. Improving the quality of vocational students’ collaboration and knowledge acquisition through instruction and joint reflection (Ko‘rsatma va birgalikdagi refleksiya orqali kasbiy ta’lim o‘quvchilarining hamkorligi va bilim o‘zlashtirishini yaxshilash). International Journal of Computer-Supported Collaborative Learning. 2019. Vol. 14, No. 1. P. 53-76. DOI: 10.1007/s11412-019-09296-0. 10.1007/s11412-019-09296-0. https://doi.org/10.1007/s11412-019-09296-0

Järvelä, S., Kirschner P., A., Panadero, E., Malmberg, J., Phielix, C., Jaspers, J., Koivuniemi, M., & Järvenoja, H. (2015). Enhancing socially shared regulation in collaborative learning groups: Designing for CSCL regulation tools (Hamkorlik guruhlarida ta’lim faoliyatini birgalikda boshqarishni qo‘llab-quvvatlovchi vositalarni loyihalash). Educational Technology Research and Development. 2015. Vol. 63, No. 1. P. 125-142. DOI: 10.1007/s11423-014-9358-1. 10.1007/s11423-014-9358-1. https://doi.org/10.1007/s11423-014-9358-1

Isohätälä, J., Järvenoja, H., & Järvelä, S. (2017). Socially shared regulation of learning and participation in social interaction in collaborative learning (Hamkorlikda o‘qishda ta’lim faoliyatini birgalikda boshqarish va ijtimoiy muloqotda ishtirok). International Journal of Educational Research. 2017. Vol. 81. P. 11-24. DOI: 10.1016/j.ijer.2016.10.006. 10.1016/j.ijer.2016.10.006. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2016.10.006

Евтихов О., В. (2011). Структурная социално-когнитивная модел лидерского потенциала организatsiонного лидера (Tashkiliy lider salohiyatining tuzilmaviy ijtimoiy-kognitiv modeli). Психология. Журнал Высшей школы экономики. 2011. Т. 8, № 1. С. 150-156. URL: https://psy-journal.hse.ru/2011-8-1/29336394.html. https://psy-journal.hse.ru/2011-8-1/29336394.html.

Саляхов В., Ю. (2008). Формирование лидерских качеств студентов на опыте подготовки менеджеров (Menejerlar tayyorlash misolida talabalarning liderlik sifatlarini shakllantirish): автореф. дис. … канд. пед. наук: 13.00.08. Волгоград, 2008. URL: https://nauka-pedagogika.com/pedagogika-13-00-08/dissertaciya-formirovanie-liderskih-kachestv-studentov.

Авдеева А., В. (2010). Формирование лидерских компетенций в процессе профессионалного становления специалиста в вузе (Oliy ta’limda mutaxassisning kasbiy shakllanishi jarayonida liderlik kompetensiyalarini shakllantirish): автореф. дис. … канд. пед. наук: 13.00.08. Тамбов, 2010. URL: https://nauka-pedagogika.com/pedagogika-13-00-08/dissertaciya-formirovanie-liderskih-kompetentsiy-v-protsesse-professionalnogo-stanovleniya-spetsialista-v-vuze.

Кеммет Е., В., & Михайлова А., Н. (2025). Модел распределенного управления научно-исследователской деятелностю студентов (Talabalarning ilmiy faoliyatini taqsimlangan boshqarish modeli). Известия высших учебных заведений. Социология. Экономика. Политика. 2025. Т. 18, № 1. С. 48-60. DOI: 10.31660/1993-1824-2025-1-48-60. 10.31660/1993-1824-2025-1-48-60. https://doi.org/10.31660/1993-1824-2025-1-48-60

Luengo-Aravena, D., & Cabello, P. (2024). Rodriguez-Milhomens Bachino B. Online collaborative problem-solving as a tangible outcome of digital skills in technical and vocational higher education (Texnik va kasbiy oliy ta’limda raqamli ko‘nikmalarning natijasi sifatida onlayn hamkorlikda muammoni yechish). Computers & Education. 2024. Vol. 218. Article 105079. DOI: 10.1016/j.compedu.2024.105079. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105079

Загрузки

Опубликован

2026-10-02

Как цитировать

KASBIY TA’LIM O‘QUVCHILARINING LIDERLIK KOMPETENTLIGINI RAQAMLI KOLLABORATIV FAOLIYATDA RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA XORIJIY YONDASHUVLAR. (2026). «Maktabgacha Va Maktab ta’limi» Jurnali, 4(10), 397-402. https://doi.org/10.5281/zenodo.23190225

Страницы

397-402

Цитирование

Открыть в Google Scholar
Том 4 № 10 (2026): «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali 10-son