PREDIKATIVLIK - UMUMLINGVISTIK QONUNIYAT (INGLIZ, FRANSUZ VA O‘ZBEK TILLARI MISOLIDA)

Авторы

  • Raxima Abdullayevna Kurbanova Samarqand davlat tibbiyot universiteti “Lotin tili va tibbiy terminologiya” kafedrasi dotsent vazifasini bajaruvchi Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23203139

Аннотация

Maqolada predikativlik gapning asosiy konstitutiv belgisi va barcha tillarga xos umumlingvistik qonuniyat sifatida ingliz, fransuz va o‘zbek tillari misolida qiyosiy-tipologik jihatdan tadqiq etilgan. Predikativlikning invariant mazmuni - modallik, zamon va shaxs kategoriyalari - uch tilda turlicha vositalar orqali voqelanishi ko‘rsatilgan: ingliz tilida asosan analitik vositalar (tuslangan fe’l, yordamchi va modal fe’llar, qat’iy so‘z tartibi), fransuz tilida flektiv-analitik vositalar (fe’l tuslanishi, mayl shakllari, ega-klitikalar, être bog‘lamasi), o‘zbek tilida esa agglyutinativ vositalar (kesimlik qo‘shimchalari) yetakchilik qiladi. Kesimdagi shaxs-son shakllarining farqlanish darajasi bilan eganing majburiyligi o‘rtasidagi teskari bog‘liqlik aniqlandi va u tipologik ma’lumotlar bilan asoslandi. Ot kesimli, mavjudlik va shaxssiz gaplar qiyoslanib, o‘zbek tilidagi nol bog‘lama va evidensial modallikning o‘ziga xosligi ochib berildi. Natijalar qiyosiy tilshunoslik va xorijiy tillarni o‘qitishda interferensiya xatolarining oldini olish uchun qo‘llanishi mumkin.

Ключевые слова

predikativlik, kesimlik, modallik, zamon, shaxs, tuslangan fe’l, bog‘lama, ot kesim, ega, qiyosiy-tipologik tahlil, ingliz tili, fransuz tili, o‘zbek tili

Библиографические ссылки

Виноградов, В. В. (1975). Основные вопросы синтаксиса предложения. В кн.: Исследования по русской грамматике: избранные труды. Москва: Наука.

Пешковский, А. М. (1956). Русский синтаксис в научном освещении (7-е изд.). Москва: Учпедгиз.

Смирницкий, А. И. (1957). Синтаксис английского языка. Москва: Издательство литературы на иностранных языках.

Бархударов, Л. С. (1966). Структура простого предложения современного английского языка. Москва: Высшая школа.

Гак, В. Г. (2000). Теоретическая грамматика французского языка. Москва: Добросвет.

Jespersen, O. (1924). The Philosophy of Grammar. London: George Allen & Unwin.

Benveniste, É. (1966). Problèmes de linguistique générale (T. 1). Paris: Gallimard.

Halliday, M. A. K., & Matthiessen, C. M. I. M. (2014). Halliday’s Introduction to Functional Grammar (4th ed.). London; New York: Routledge.

Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. (1985). A Comprehensive Grammar of the English Language. London: Longman.

Huddleston, R., & Pullum, G. K. (2002). The Cambridge Grammar of the English Language. Cambridge: Cambridge University Press.

Riegel, M., Pellat, J.-C., & Rioul, R. (1994). Grammaire méthodique du français. Paris: Presses Universitaires de France.

Grevisse, M., & Goosse, A. (2016). Le bon usage: grammaire française (16e éd.). Louvain-la-Neuve: De Boeck Supérieur.

Sapir, E. (1921). Language: An Introduction to the Study of Speech. New York: Harcourt, Brace and Company.

Greenberg, J. H. (1966). Some universals of grammar with particular reference to the order of meaningful elements. In J. H. Greenberg (Ed.), Universals of Language (2nd ed., pp. 73-113). Cambridge, MA: MIT Press.

Stassen, L. (1997). Intransitive Predication. Oxford: Clarendon Press.

Stassen, L. (2013). Zero copula for predicate nominals. In M. S. Dryer & M. Haspelmath (Eds.), The World Atlas of Language Structures Online. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. https://wals.info/chapter/120

Dryer, M. S. (2013). Expression of pronominal subjects. In M. S. Dryer & M. Haspelmath (Eds.), The World Atlas of Language Structures Online. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. https://wals.info/chapter/101

O‘zbek tili grammatikasi. (1976). II tom. Sintaksis. Toshkent: Fan.

Mahmudov, N., & Nurmonov, A. (1995). O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (Sintaksis). Toshkent: O‘qituvchi.

Nurmonov, A., Mahmudov, N. va boshq. (1992). O‘zbek tilining mazmuniy sintaksisi. Toshkent: Fan.

Sayfullayeva, R., Mengliyev, B., Boqiyeva, G., Qurbonova, M., Yunusova, Z., & Abuzalova, M. (2009). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Fan va texnologiya.

Jumaboeva, M. (2026). The role of the verb as a predicative, adjective, or subject. Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika, 4(4 Special Issue), 137-141. https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol4-iss4/S-pp137-141 AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov

Загрузки

Опубликован

2026-10-02

Как цитировать

PREDIKATIVLIK - UMUMLINGVISTIK QONUNIYAT (INGLIZ, FRANSUZ VA O‘ZBEK TILLARI MISOLIDA). (2026). «Maktabgacha Va Maktab ta’limi» Jurnali, 4(10), 441-449. https://doi.org/10.5281/zenodo.23203139

Страницы

441-449

Цитирование

Открыть в Google Scholar
Том 4 № 10 (2026): «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali 10-son