RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA GENERATIV SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN SAMARALI FOYDALANISH ORQALI PEDAGOGLARNING RAQAMLI KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23310025Аннотация
Maqolada raqamli ta’lim muhitida generativ sun’iy intellekt (GSI) vositalaridan foydalanish orqali pedagoglarning raqamli kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish masalasi yoritilgan. Metodika maqsadli, mazmuniy, protsessual, texnologik va baholash-natijaviy komponentlardan iborat tizim sifatida asoslangan. Malaka oshirish jarayoni uchun 36 soatlik “GSI pedagogikasi” moduli, pedagoglar uchun “Rol - Vazifa - Kontekst - Format - Cheklov” tuzilmasidagi so‘rov (prompt) yozish algoritmi hamda diagnostika, namuna tahlili, amaliy yaratish, tanqidiy tekshirish va darsda qo‘llash bosqichlaridan iborat metodik sikl ishlab chiqilgan. Amaliy mashg‘ulotning namunaviy ssenariysi, pedagog yaratgan GSI asosidagi o‘quv resursini baholash rubrikasi hamda D. Kirkpatrick modeliga tayangan metodika samaradorligini baholash modeli taklif etilgan. Natijalar pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish tizimida qo‘llash uchun tavsiya etiladi.Ключевые слова
generativ sun’iy intellekt, raqamli kompetentlik, metodika, malaka oshirish, prompt, raqamli ta’lim muhiti, aralash ta’lim, baholash rubrikasi, Kirkpatrick modeliБиблиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi. (2020). “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun (O‘RQ-637-son, 23-sentabr). https://lex.uz
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2024). “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qaror (PQ-358-son, 14-oktabr). https://lex.uz/uz/docs/-7158604
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2020). ““Raqamli O‘zbekiston - 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmon (PF-6079-son, 5-oktabr). https://lex.uz
4. Miao, F., & Cukurova, M. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO.
5. Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
6. Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu (Y. Punie, Ed.). Publications Office of the European Union.
7. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054.
8. Kasneci, E., Seßler, K., Küchemann, S., et al. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j. lindif.2023.102274
9. Mollick, E. R., & Mollick, L. (2023). Assigning AI: Seven approaches for students, with prompts. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4475995
10. Knowles, M. S., Holton, E. F., & Swanson, R. A. (2015). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development (8th ed.). Routledge.
11. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (Eds.). (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. Longman.
12. Kirkpatrick, D. L., & Kirkpatrick, J. D. (2006). Evaluating training programs: The four levels (3rd ed.). Berrett-Koehler.
13. Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478.
14. Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education - where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16, 39. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
15. Begimqulov, U. Sh. (2007). Pedagogik ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etishning ilmiy-nazariy asoslari [Monografiya]. Fan.
16. Muslimov, N. A., Usmonboyeva, M. H., Sayfurov, D. M., & To‘rayev, A. B. (2015). Innovatsion ta’lim texnologiyalari. Sano-standart. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Страницы
Цитирование