FIZIKA TA’LIMIDA MUAMMOLI MASALALARNI YECHISH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK STRATEGIYALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23383307Аннотация
Mazkur maqolada fizika fanini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik strategiyalar tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi fizik masalalarni yechishda qo‘llaniladigan turli yondashuvlarning xususiyatlarini o‘rganish, ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyatini aniqlash va samarali usullarni belgilashdan iborat. Tadqiqot doirasida ilmiy adabiyotlar tizimli ravishda ko‘rib chiqilib, muammolarni hal qilishga yo‘naltirilgan pedagogik strategiyalar o‘zaro taqqoslangan. Tahlil natijalariga ko‘ra, Polya usuli, Fred Reif strategiyasi, IBMR modeli, Heller va Heller yondashuvi hamda tadqiqotga asoslangan ta’lim fizik masalalarni izchil tahlil qilish, nazariy bilimlarni amaliy vaziyatlarda qo‘llash va yechimlarni tekshirish jarayonlarida muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, o‘rta va oliy ta’lim bosqichlarida ushbu strategiyalarning qo‘llanilishiga oid ma’lumotlar taqqoslangan. Natijalar o‘quvchilarning bilim darajasi, ta’lim bosqichi va o‘quv maqsadlarini hisobga olgan holda bir nechta pedagogik usullarni uyg‘unlashtirish maqsadga muvofiqligini ko‘rsatadi. Maqolada fizika darslarida muammoli vaziyatlar, amaliy tajribalar, tadqiqot topshiriqlari va hayotiy misollardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot xulosalari fizika ta’limi samaradorligini oshirish hamda o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va amaliy masalalarni hal qilish qobiliyatini rivojlantirishga xizmat qiladi.Ключевые слова
fizika ta’limi, muammolarni hal qilish, pedagogik strategiyalar, Polya usuli, IBMR modeli, mustaqil fikrlashБиблиографические ссылки
1. Chi, M. T. H., Bassok, M., Lewis, M. W., Reimann, P., & Glaser, R. (1989). Self-explanations: How students study and use examples in learning to solve problems. Cognitive Science, 13(2), 145-182. https://doi.org/10.1207/ s15516709cog1302_1
2. Docktor, J. L., & Mestre, J. P. (2014). Synthesis of discipline-based education research in physics. Physical Review Special Topics-Physics Education Research, 10(2), Article 020119. https://doi.org/10.1103/PhysRevSTPER.10.020119
3. Hake, R. R. (1998). Interactive-engagement versus traditional methods: A six-thousand-student survey of mechanics test data for introductory physics courses. American Journal of Physics, 66(1), 64-74. https://doi.org/10.1119/1.18809
4. Heller, P., Keith, R., & Anderson, S. (1992). Teaching problem solving through cooperative grouping. Part 1: Group versus individual problem solving. American Journal of Physics, 60(7), 627-636. https://doi.org/10.1119/1.17117
5. Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16, 235-266. https://doi.org/10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3
6. Larkin, J., McDermott, J., Simon, D. P., & Simon, H. A. (1980). Expert and novice performance in solving physics problems. Science, 208(4450), 1335-1342. https://doi.org/10.1126/science.208.4450.1335
7. Musengimana, T., Yadav, L. L., Uwamahoro, J., & Nizeyimana, G. (2025). Instructional strategies for enhancing students’ problem-solving skills in physics: A systematic review. Discover Education, 4, Article 380. https://doi.org/10.1007/ s44217-025-00733-x
8. National Research Council. (2000). How people learn: Brain, mind, experience, and school: Expanded edition. National Academy Press. https://doi.org/10.17226/9853
9. Polya, G. (1957). How to solve it: A new aspect of mathematical method (2nd ed.). Princeton University Press.
10. Prince, M. J., & Felder, R. M. (2006). Inductive teaching and learning methods: Definitions, comparisons, and research bases. Journal of Engineering Education, 95(2), 123-138. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2006.tb00884.x
11. Reif, F., & Heller, J. I. (1982). Knowledge structure and problem solving in physics. Educational Psychologist, 17(2), 102-127. https://doi.org/10.1080/00461528209529248
12. Taylor & Francis Online
13. Savery, J. R. (2006). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 1(1), Article 3. https://doi.org/10.7771/1541-5015.1002
14. van Heuvelen, A. (1991). Learning to think like a physicist: A review of research-based instructional strategies. American Journal of Physics, 59(10), 891-897. https://doi.org/10.1119/1.16667
15. compadre.org
16. Wieman, C. E., & Holmes, N. G. (2020). Measuring the impact of an instructional laboratory on the learning of introductory physics. American Journal of Physics, 88(8), 657-667. https://doi.org/10.1119/10.0001403
17. Wieman, C. E., & colleagues. (2020). Template for teaching and assessment of problem solving in introductory physics. Physical Review Physics Education Research, 16(1), Article 010123. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.16.010123 AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
