ILM, RUHIYAT VA AXLOQIY TARBIYA: AVLONIY, IBN SINO VA FOROBIY QARAŞLARI UYĞUNLIGI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.24422168Аннотация
Maqolada ilm oliş fazilati, inson ruhiyatining mohiyati va axloqiy tarbiyaning psixologik asoslari örtasidagi bağliqlik milliy ma’naviy merosimizning tört manbasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida Abdulla Avloniyning “Millat haykaliga xitob” şe’ri, Ibn Sinoning inson ruhiyatiga bergan ta’rifi, Forobiyning “Baxtga yöllanma” asaridagi 30-yöllanma hamda “Bola odobi bilan aziz” qöllanmasidagi “Ilm oliş fazilati” bobi olingan. Tadqiqotda matnli tahlil, qiyosiy-tarixiy va tizimli yondaşuv metodlaridan foydalanildi. Natijada manbalardagi ğoyalar “ilm – ruhiyat – xulq” mantiqiy zanjiriga birlaşişi aniqlandi: ilm yaxşi-yomonni farqlaş qobiliyatini beradi, ruhiyat biliş va amal qilişning manbai böladi, xulq esa zavq orqali şakllanadi. Uşbu xulosalar asosida oila va ta’lim muassasalarida axloqiy tarbiyani taşkil etiş böyiça beşta amaliy tavsiya işlab çiqildi.Ключевые слова
ilm, ruhiyat, axloqiy tarbiya, zavq, jaholat, Avloniy, Ibn Sino, ForobiyБиблиографические ссылки
1. Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 31-dekabrdagi “Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasini tasdiqlaş va uni amalga oşiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi 1059-son qarori. – URL: https://lex.uz/docs/4676839
2. Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 28-yanvardagi “Uzluksiz ta’lim tizimida yoşlarni milliy qadriyatlarga sadoqat va vatanparvarlik ruhida tarbiyalaş samaradorligini oşiriş dasturini tasdiqlaş töğrisida”gi 34-son qarori. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-8022994
3. Qosimov, B. (2009). Istiqlol qahramonlari. Ma’naviyat.
4. Avloniy, A. (2019). Turkiy guliston yoxud axloq. Yoşlar naşriyot uyi.
5. Samadova, S. S. (2025). Özbek milliy pedagogikasi asosçilaridan Abdulla Avloniy va uning “Turkiy guliston yoxud axloq” kitobi. NamDU ilmiy axborotnomasi, (9).
6. Tölanboyeva, Q. (2024). Yangi Özbekiston yoşlari tarbiyasida Abdulla Avloniyning “Turkiy guliston yoxud axloq” asarining axloqiy-falsafiy ahamiyati. Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. https://doi.org/10.5281/zenodo.11669956
7. Rahman, F. (1952). Avicenna’s Psychology: An English Translation of Kitab al-Najat, Book II, Chapter VI. Oxford University Press.
8. Xöjageldi Alimov. A’zamxon Abdurahmonov. Abdulloh Aliqulov / Islom psixologiyasi. – Toşkent: Trust and Support, 2026. – B. 39.
9. Forobiy. Baxtga yöllanma / Said Komil Muhammad Karim – Toşkent: Trust and Support, 2026. – B. 153.
10. Kubayeva, Y. I. (n.d.). Boşlanğiç sinf öquvçilarining axloqiy tarbiyasini şakllantirişda mutafakkirlar merosidan foydalaniş. https://inlibrary.uz/index.
11. Lickona, T. (1991). Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. Bantam Books.
12. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
13. Ziyovuddin Rahim / Bola odobi bilan aziz – Toşkent: Şarq, 2020. – B. 228–229.
14. Abdulla Avloniy / Jadid adabiyoti namoyandalari – Toşkent: Zabarjad Media, 2024. – B. 126–127. AKTABGAÇA VA AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar böyiça) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport maşğulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqiçlari böyiça) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgaça ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGAÇA VA AKTAB TA’LIMI
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
