Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘zlashtirishini metakognitiv monitoring qilish va baholashning nazariy-metodik asoslari

Аннотация

Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘zlashtirishini baholashning hozirgi holati hamda metakognitiv
monitoringning mohiyati ta’lim samaradorligini oshirish vositasi sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda baholashning
turli turlari, jumladan, formativ, summativ, diagnostik va raqamli baholash turlari tahlil qilinib, ularning o‘quvchilarning har
tomonlama rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, J. Flavell, A. Brown va Schraw tomonidan
ishlab chiqilgan metakognitsiya nazariy modellari alohida e’tibor bilan ko‘rib chiqilib, ular “fikrlash haqida fikrlash”
tushunchasi
hamda xotira va muammo yechish kabi kognitiv jarayonlarni faol boshqarishni ta’kidlaydi. Bundan tashqari,
maqolada O‘zbekistondagi ta’lim islohotlari, xususan, “4K modeli” (hamkorlik, muloqot, kreativ fikrlash va tanqidiy fikrlash)
asosida yaratilgan yangi avlod darsliklarining joriy etilishi hamda ularning PIRLS va TIMSS kabi xalqaro baholash standartlariga
mosligi tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, metakognitiv monitoringni baholash jarayoniga integratsiya
qilish oddiy baholashdan samarali muloqotga asoslangan yondashuvga o‘tishni ta’minlaydi hamda XXI asr ko‘nikmalari
va shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim trayektoriyalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.