Sun’iy intellekt va tanqidiy fikrlashning kognitiv-konseptual komponenti va uni rivojlantirish metodikasi

Авторы

  • Munavvarxon Sobirova Автор

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20484813

Ключевые слова:

kognitiv-konseptual komponent, sun’iy intellekt, tanqidiy fikrlash, Bloom taksonomiyasi, bo‘lajak o‘qituvchilar, AI-savodxonlik, AI-kontentni baholash, pedagogik metodika, ierarxik darajalar, kognitiv ko‘nikmalar.

Аннотация

Sun’iy intellekt texnologiyalarining ta’lim sohasiga jadal kirib kelishi bo‘lajak o‘qituvchilarning tanqidiy
fikrlash kompetentligini AI-kontekstida qayta ko‘rib chiqish hamda uning kognitiv-konseptual komponentini chuqur o‘rganishni
dolzarb ilmiy muammo sifatida belgilaydi. AI bilan ishlash jarayonida tanqidiy fikrlashning kognitiv-konseptual komponenti
ilmiy jihatdan asoslangan, uning tarkibiy elementlari aniqlangan hamda ushbu komponentni bo‘lajak o‘qituvchilarda
rivojlantirish metodikasi taklif etilgan. Tadqiqotda B. Bloomning qayta tahrir qilingan kognitiv taksonomiyasi, tanqidiy
fikrlash standartlari, D. Halpernning kognitiv ko‘nikmalar nazariyasi hamda zamonaviy AI-savodxonlik konsepsiyalari
nazariy asos sifatida tahlil qilingan. Ishlab chiqilgan metodika to‘rtta didaktik bosqichdan iborat bo‘lib, har bir bosqichda
maxsus o‘quv topshiriqlari, AI-keys-stadi materiallari va refleksiv vositalardan foydalaniladi. Tadqiqot natijalari bo‘lajak
o‘qituvchilarning kognitiv-konseptual tayyorgarligini tizimli rivojlantirish uchun ilmiy-metodik asos yaratadi.

Биография автора

  • Munavvarxon Sobirova

    Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti o‘qituvchisi

Библиографические ссылки

1. Anderson L.W., Krathwohl D.R. A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy

of Educational Objectives. – New York: Longman, 2001. – 352 p.

2. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: TDPU, 2006. – 197 b.

3. Bloom B.S. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. – New York: David McKay,

1956. – 207 p.

4. Djurayev R.X. Modernizatsiya pedagogicheskogo obrazovaniya. – Toshkent: Fan, 2014. – 256 s.

5. Halpern D.F. Thought and Knowledge: An Introduction to Critical Thinking. – 5th ed. – New York: Psychology Press,

2014. – 624 p.

6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. –

252 p.

7. Inoyatov U.I., Muslimov N.A. Pedagogika nazariyasi va tarixi. – Toshkent: TDPU, 2018. – 232 b.

8. Long D., Magerko B. What is AI Literacy? // Proceedings of the 2020 CHI Conference. – Honolulu, HI: ACM, 2020. – P.

1–16.

9. Ng D.T.K., Leung J.K.L., Chu S.K.W., Qiao M.S. Conceptualizing AI Literacy // Computers and Education: AI. – 2021.

– Vol. 2. – Art. 100041.

10. Paul R., Elder L. Critical Thinking: Tools for Taking Charge of Your Professional and Personal Life. – 2nd ed. – Upper

Saddle River: Pearson Education, 2014. – 477 p.

11. Touretzky D., Gardner-McCune C., Martin F., Seehorn D. Envisioning AI for K–12 // AAAI Conference Proceedings. –

2019. – Vol. 33, № 1. – P. 9795–9799.

12. UNESCO. AI Competency Framework for Teachers. – Paris: UNESCO, 2024. – 64 p.

13. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. – Paris: UNESCO, 2023. – 44 p.

Опубликован

2026-05-22

Как цитировать

Sun’iy intellekt va tanqidiy fikrlashning kognitiv-konseptual komponenti va uni rivojlantirish metodikasi. (2026). MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20484813