SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI

Авторы

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057

Аннотация

Generativ sun’iy intellekt vositalari oliy ta’limga keng kirib kelgach, talabaning axborot xavfsizligi kompetensiyasi deganda nimani tushunish kerakligi yana savol ostida qoldi. Maqolada shu tushuncha aniqlashtiriladi. Kompetensiyaviy yondashuv, axborot xavfsizligi pedagogikasi va sun’iy intellekt savodxonligiga oid adabiyotlar, shuningdek DigComp 2.2 va UNESCO doiraviy hujjatlari solishtirilib, mavjud tushunchalarning birortasi ham talaba bilan sun’iy intellekt vositasi o‘rtasidagi muloqot xavfsizligini to‘liq qamrab olmasligi ko‘rsatildi. Tushunchaning ishchi ta’rifi taklif qilinadi va u to‘rt komponent (motivatsion-qadriyat, kognitiv, faoliyat-amaliy, refleksivbaholash) orqali tavsiflanadi. Sun’iy intellekt sharoitiga xos uchta belgi alohida asoslangan: xavf manbaining anonimligi, tahdidning ikki tomonlamaligi va oqibatning kechikib yuzaga chiqishi. 586 talaba ishtirokidagi konstatatsiya so‘rovi bilim bilan xulq o‘rtasida sezilarli uzilish borligini ko‘rsatdi; shu sababli refleksiv komponent tushunchaning markazida turishi kerak, degan xulosaga kelindi.

Ключевые слова

axborot xavfsizligi kompetensiyasi, sun’iy intellekt, generativ modellar, raqamli kompetensiya, DigComp, sun’iy intellekt savodxonligi, talaba, refleksiya

Библиографические ссылки

1. Raven, J. (1984). Competence in Modern Society: Its Identification, Development and Release. - London: H.K. Lewis, 1984. - 251 p. H.K. Lewis.

2. McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for “intelligence”. American Psychologist. -, 28.

3. - P. 1-14.

4. Зимняя, И. А. (2004). Ключевые компетентности как результативно-целевая основа компетентностного подхода в образовании. - М.: ИЦПКПС, 2004. - 42 с. ИЦПКПС.

5. Хуторской, А. В. (2003). Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы образования. Народное образование. -, (2), 58–64.

6. Muslimov, N. A. (2007). Bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarini kasbiy shakllantirishning nazariy-metodik asoslari: ped. fan. d-ri ... dis. avtoref. - Toshkent, 2007. - 44 b. ped. fan. d-ri ... dis. avtoref. - Toshkent.

7. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. - Toshkent: Fan, 2006. - 261 b.

8. Von Solms R., Van Niekerk J. From information security to cyber security. (2013). Computers & Security. -, 38, 97–102.

9. Малых, Т. А. (2008). Педагогические условия развития информационной безопасности младшего школьника: дис. ... канд. пед. наук. - Иркутск, 2008. - 187 с.

10. Богатырева, Ю. И. (2014). Подготовка будущих педагогов к обеспечению информационной безопасности школьников: дис. ... д-ра пед. наук. - Тула, 2014. - 405 с.

11. Астахова, Л. В. (2010). Информационная безопасность: герменевтический подход. - М.: РАН, 2010. - 185 с. AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI 13.00.00 Pedagogika fanlari 13.00.01 Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi 13.00.02 Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) 13.00.03 Maxsus pedagogika 13.00.04 Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi 13.00.05 Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi 13.00.06 Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) 13.00.07 Ta’limda menejment 13.00.08 Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi 13.00.09 Ijtimoiy pedagogika 07.00.00 Tarix fanlari 19.00.00 Psixologiya fanlari 01.00.00 Fizika-matematika fanlari 02.00.00 Kimyo fanlari 03.00.00 Biologiya fanlari 09.00.00 Falsafa fanlari 10.00.00 Filologiya fanlari 11.00.00 Geografiya fanlari AKTABGACHA VA AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTAB TA’LIMI Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov. РАН.

Загрузки

Опубликован

2026-10-13

Как цитировать

SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH SHAROITIDA TALABANING AXBOROT XAVFSIZLIGI KOMPETENSIYASI: TUSHUNCHANING CHEGARALARI VA TARKIBI. (2026). «Maktabgacha Va Maktab ta’limi» Jurnali, 4(10), 16-20. https://doi.org/10.5281/zenodo.23366057

Страницы

16-20

Цитирование

Открыть в Google Scholar
Том 4 № 10 (2026): «Maktabgacha va maktab ta’limi» jurnali 10-son