Metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan biologiya o‘quv materiallarini loyihalash, joriy etish va samaradorligini baholash
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17797011Аннотация
Ushbu tadqiqot biologiya fanini o‘qitishda metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan o‘quv materiallarini
loyihalash, ta’lim jarayoniga joriy etish va ularning samaradorligini baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqot davomida
dizayn–o‘rganish yondashuvi asosida rejalashtirish, monitoring va refleksiya bosqichlarini o‘z ichiga olgan maxsus
metakognitiv modul ishlab chiqildi. Modul tarkibiga o‘z-o‘zini baholash jurnallari, muammoli vaziyatli topshiriqlar, strategik
fikrlash kartalari va reflektiv tahlil savollari kiritildi. Eksperimental sinovlar natijasida tajriba guruhi o‘quvchilarining metakognitiv
faolligi, o‘quv strategiyalarini ongli boshqarishi va mustaqil tahlil ko‘nikmalari nazorat guruhiga nisbatan sezilarli
darajada oshgani aniqlandi (p < 0.05). Olingan natijalar metakognitiv yondashuv biologiya ta’limi sifatini oshirish hamda
o‘quvchilarda chuqur o‘zlashtirishni ta’minlashda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
Ключевые слова
metakognitiv ko‘nikmalar, biologiya ta’limi, refleksiya, monitoring, o‘quv materiali, strategik fikrlash, eksperimentБиблиографические ссылки
1. 1. Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental inquiry. American
2. Psychologist, 34(10), 906–911.
3. 2. Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.
4. 3. Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational Psychology,
5. 19(4), 460–475.
6. 4. Pintrich, P. R. (2004). A conceptual framework for assessing motivation and self-regulated learning. Educational Psychology
7. Review, 16(4), 385–407.
8. 5. Veenman, M. V. J. (2013). Metacognition in science education. International Journal of Science Education, 35(7),
9. 1175–1183.
10. 6. Dewey, J. (1933). How We Think: A Restatement of Reflective Thinking. Boston: D.C. Heath.
11. 7. Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longmans.
12. 8. OECD. (2019). OECD Learning Compass: Transforming Education Framework.
13. 9. Schraw, G., Crippen, K. J., & Hartley, K. (2006). Promoting self-regulation in science education. Educational Psychology
14. Review, 18(2), 223–245.
15. 10. Paris, S. G., & Winograd, P. (1990). Promoting metacognition and motivation in the classroom. In Dimensions of
16. Thinking.
17. 11. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A Revision of Bloom’s Taxonomy. New York: Longman.
18. 12. Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How People Learn. National Academy Press.
19. 13. Wenden, A. (1998). Metacognitive knowledge and language learning. Applied Linguistics, 19(4), 515–537.
20. 14. Schunk, D. H., & Zimmerman, B. J. (1998). Self-Regulated Learning. Guilford Press.
21. 15. Çakıroğlu, Ü. (2017). Effects of self-regulated learning on biology learning outcomes. Journal of Biological Education,
22. 51(3), 257–270.
23. 16. Thomas, G. P. (2013). Stimulating metacognitive reflection. International Journal of Science Education, 35(7), 1184–
24. 1207.
25. 17. Hartman, H. (2001). Metacognition in Learning and Instruction. Springer.
26. 18. Winne, P. H., & Hadwin, A. F. (1998). Studying as self-regulated learning. In Metacognition in Educational Theory.
27. 19. Zohar, A., & Barzilai, S. (2013). Metacognition in science education: A review. Studies in Science Education, 49(2),
28. 121–169.
29. 20. NRC. (2007). Taking Science to School. National Academies Press.
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
