RANG KONSEPTLARINI O‘QITISHGA OID XALQARO TADQIQOTLAR TAHLILI: ILMIY BO‘SHLIQLAR VA METODOLOGIK ISTIQBOLLAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21499019Ключевые слова:
rang konsepti, lingvomadaniy kompetensiya, tizimli adabiyotlar sharhi, madaniyatlararo kommunikatsiya, ilmiy bo‘shliq, o‘zbek maktabi, metodologik tahlil.Аннотация
Mazkur maqolada rang konseptlarini o‘qitish va lingvomadaniy kompetensiyani shakllantirish masalasiga
bag‘ishlangan 34 ta xalqaro va mahalliy tadqiqot tizimli adabiyotlar sharhi (Systematic Literature Review) metodi asosida
tahlil qilingan. Tahlil uchun 2015-2025-yillarda Web of Science, Scopus, Google Scholar hamda OAK ro‘yxatiga kiritilgan
ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalar saralab olindi.
Har bir tadqiqot metodologiyasi, tadqiqot konteksti, asosiy natijalari va mavzu doirasidagi ilmiy bo‘shliqlar mezonlari
asosida o‘rganilib, tematik guruhlarga ajratildi. Tadqiqot natijalari mavjud ishlarning asosiy qismi (85%) oliy ta’lim muassasalari
sharoitida amalga oshirilganligini, umumta’lim maktablari o‘quvchilarida rang konseptlari orqali lingvomadaniy
kompetensiyani shakllantirish masalasi esa yetarli darajada tadqiq etilmaganligini ko‘rsatdi.
Shuningdek, tahlil qilingan manbalarda rang konseptlari lingvomadaniy kompetensiyani rivojlantirishning alohida va mustaqil
birligi sifatida ko‘rib chiqilmagan. Bundan tashqari, o‘zbek va ingliz madaniy muhitlari kesimida mazkur yo‘nalishga
oid empirik tadqiqotlar deyarli uchramaydi.
Aniqlangan uch tomonlama ilmiy bo‘shliq - maktab kontekstining yetarlicha o‘rganilmaganligi, rang konseptlarining
lingvomadaniy birlik sifatida tadqiq etilmaganligi hamda o‘zbek-ingliz madaniy muhitida empirik izlanishlarning mavjud
emasligi - dissertatsiya tadqiqotining ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyatini asoslaydi. Mazkur maqola o‘zbek umumta’lim
maktablarining yuqori sinf o‘quvchilarida (9-11-sinflar) rang konseptlari vositasida lingvomadaniy kompetensiyani shakllantirish
metodikasini takomillashtirishga qaratilgan keyingi empirik tadqiqotlar uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat
qiladi.
Библиографические ссылки
1. Zhang H. Professional English Teaching Model Based on Wireless Network Communication and Multimedia // Wireless
Communications and Mobile Computing. - 2021. - Vol. 2021. - P. 1-9.
2. Byram M. Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. - Clevedon : Multilingual Matters, 1997.
- 121 p.
3. Deardorff D.K. Identification and Assessment of Intercultural Competence as a Student Outcome of Internationalization
// Journal of Studies in International Education. - 2006. - Vol. 10, No. 3. - P. 241-266.
4. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. - Cambridge : Harvard University
Press, 1978. - 428 p.
5. Guskova O., Golubovskaya E. Developing Intercultural Competence in Foreign Language Teaching: An Experimental
Study // Journal of Language and Education. - 2021. - Vol. 7, No. 2. - P. 76-89.
6. Mellone M., Pacelli T., Liljedahl P. Cultural Transposition as a Theoretical Lens // ZDM Mathematics Education. - 2021.
- Vol. 53. - P. 1-14.
7. Al-Afifi G. et al. Teaching Culture in the Foreign Language Classroom // Language Teaching Research. - 2023. - Vol.
27, No. 2. - P. 233-258.
8. Bogush A., Korolova T., Popova O. Three-Dimensional Model of Linguocultural Competence // Perspectives of Science
and Education. - 2021. - No. 2. - P. 98-115.
9. Okafor C., Sanusi S., Oyelere D. Culturally Responsive Pedagogy and Student Achievement // International Journal of
Education. - 2023. - Vol. 15, No. 1. - P. 27-41.
10. Wang X., Xu Y., Zhong L. Primary EFL Teachers’ Beliefs about Intercultural Competence // Teaching and Teacher
Education. - 2023. - Vol. 121. - P. 1-12.
11. Baynazarov Z. O‘zbek tarixiy lisoniy manzarasida rang va son atamalari // Turkologiya ilmiy jurnali. - Samarqand
: Samarqand davlat universiteti, 2025. - URL: https://turkologiya.samdu.uz/research/114 (murojaat qilingan sana:
15.06.2026).
12. Turaev Sh. Colour Idioms in English and Uzbek: Their Meaning and Colour Associations // Academic Research in
Educational Sciences. - 2023. - Vol. 4, No. 12. - P. 346-351. - ISSN 2181-1385.
13. Xakimova S.D. va boshq. Reflection of Colors in Phraseology // O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti ilmiy ishlari.
- Toshkent : O‘ZDJTU, 2024. - URL: https://www.researchgate.net/publication/378585228 (murojaat qilingan sana:
15.06.2026).
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI JURNALI
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
